Кіріспе

Иона аббаты – орта ғасырларда Иона аббаттығының басшысы және Иона монахтар қауымының жетекшісі болған, сондай-ақ Шотландия мен Ирландиядағы Дурроу, Келлс сияқты көптеген монастырлардың, ал Уитби синодына дейін Линдисфарн монастырінің де үстемдігінде болды. Бұл Қараңғы дәуірдегі Еуропадағы ең беделді діни лауазымдардың бірі еді және оған пикттер, франктер мен ағылшындардың патшалары мен епископтары келіп тұратын. Иона аббаттары Колум Кильдің Комарбасы, яғни осы қасиетті Колумбаның ізбасары мәртебесіне де ие болды. Ионаның Колумбалық шіркеулер желісінің (familia) басшысы ретіндегі орны уақыт өте келе төмендеді, ал Дерри, Рафо, Келлс және Дункельд қалаларындағы аббаттар оның орнын басты. Шотландияда 11-ші ғасырда Дункельд аббаттары Шотландияның орталық бөлігін басқарды және солтүстік Британияның ең маңызды саясаткерлерінің біріне айналды. Аббаттардың бірі Кринан король Маэль Колюйм II-нің қызы Беток инген Майл Колюймға үйленді және Шотландияны кейінгі он үшінші ғасырға дейін билеген Дункельд әулетінің негізін қалады. Дункельд епископтық орынға айналды, ал Инчколм аббаттығындағы монахтар августиндіктерге көшті. XIII ғасырдың басында Иона монахтары бенедиктиндік ережелерді қабылдады. 1203 жылы Айонаны Аргилл мен Аралдардың патшасы Сомерледтің ұлы Рагналл мак Сомхоаль қайта қоныстандырды.

891 жылға дейінгі Ионаның абаттарының тізімі

Ионаның алғашқы абаттарыҚызмет еткен мерзіміДереккөз(дері)ЕскертулерColum Cille mac Fedelmtheo9 маусым 597 жылы қайтыс болдыBaithéne mac Brénaind9 маусым 598 жылы қайтыс болдыИонаның абаты болған, бірақ Coluim Cille-нің қосар аты болмауы мүмкінRobartach Raphoe954 жылы қайтыс болдыDúnchad Ua Robacháin Raphoe989 жылы қайтыс болдыMuiredach mac Crícháin Raphoe1007 жылы ол ең алдымен Келс иелігінде болған болуы мүмкін. Gilla Meic Liac mac DiarmataDerry1137 жылдан архиепископAmhalgaid Ó Fearghailfl. 1204Fionnlaghfl. шамамен 1320ж.Aonghas mac Aonghaisболжамды 1465ж.Ailean MacGill Eathainберілген 1526ж.Fearchar Mac Eachainn1528–1544 ж. шамамен 1546ж.Eóin Caimbeul III1557–1560 ж. шамамен 1562ж.Lachlan MacGill Eathainшамамен 1567ж.Шотландия реформациясына қарамастан, ол Мэри, Шотландия королевасынан абаттық пен Аралдар епископтығын алу үшін Папаға баруға лицензия алды деп күдіктелді, бірақ бұл айыптаманы жоққа шығарды және Карсуелге деген талаптарынан бас тартты. Eóin Caimbeul III (қайта)1572–1581Alasdair Caimbeul1581–1615ж.Абаттық 1615 жылдың 11 тамызында Аралдар епископтығына қосылды; Alasdair Caimbeul 1619 жылдың 30 қыркүйегінде әлі тірі болды.