Александр Солженицынның «Тамыз 1914» романы – Танненберг шайқасының жеңілісі, тарихи шындық пен көркем әңгіме қосылған, даулы туынды. Кітапта антисемитизм айыптаулары да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1914 жылдың тамызы — Нобель сыйлығының лауреаты Александр Солженицыннің Шығыс Пруссиядағы Танненберг шайқасында Ресей империясы әскерінің жеңілісі туралы романы. Роман 1970 жылы аяқталды, бірақ автордың алғы сөзінде бұл туынды толық емес, көп бөлімнен тұратын жұмыстың «бірінші бөлігі немесе сырғанағы» екені айтылған; алғаш рет 1971 жылы жарық көрді, ал келесі жылы ағылшын тіліне аударылды. Роман көркем әңгіме мен тарихнаманың ерекше үйлесімі болып табылады және әдеби және тарихи тұрғыдан да кең және көбінесе ашулы пікірталас тудырды. Кітапта фильмге қойылған режиссерлік нұсқаулар түрінде жазылған «экран» деп аталатын бірнеше аралықтар да бар. Кітаптың кейбір эпизодтары авторды антисемитизмде айыптауға себеп болды, олар сол кезде көбінесе жоққа шығарылса да, кейін «Екі жүз жыл бірге» туындысы бойынша қайта көтерілді.
August 1914 (links=no) is a Russian novel by Nobel Prize winning writer Aleksandr Solzhenitsyn about the defeat of the Imperial Russian Army at the Battle of Tannenberg in East Prussia. The novel was completed in 1970, although there is a foreword from the author saying that it is not complete, rather a "first part, or facsile, of a work in many parts;" first published in 1971, with an English translation the following year. The novel is an unusual blend of fiction narrative and historiography, and has given rise to extensive and often bitter controversy, both from the literary as well as from the historical point of view. The book also contains several interludes noted as "screen" written as set direction for a film. Some episodes of the book had caused in accusations of the author of anti Semitism, mostly rebutted at the time, but these were renewed later, regarding Two Hundred Years Together.
Сюжет
Сюжет негізінен генерал Александр Самсоновтың басқаруымен Шығыс Пруссияға басып кірген Ресейдің екінші армиясына, Ұлы князь штабынан (орыс армиясының жоғарғы қолбасшысы) жіберілген генерал-штаб офицері полковник Воротинцевтің тағдырын баяндайды. Воротинцев екінші армияда не болып жатқанын анықтау үшін жіберілді; сол міндетпен бірінші армияға тағы бір генерал-штаб полковнигі де аттанды. Қашықтықтар ұзақ, байланыс нашар, ал Ресей армиясы соғысқа жеткілікті дайындықтан өтпеген. Воротинцев майданның жағдайын толыққанды біліп, одан кейін Ұлы князьға есеп беру үшін барды. 26 тамызда, төрт күндік Танненберг шайқасының ашылу күні Воротинцев штабқа оралып, шайқастың нәтижесіне әсер ете алмайтынын түсінеді және көмектесе алуы үшін екінші армияда қалады. Романды көптеген қосымша сюжеттер, майданда да, одан тыс жерлерде де басқа кейіпкерлердің оқиғаларымен толтырады. Дайындықсыз армияның сәтсіздіктері патшалық режимнің кемшіліктерін көрсетеді. Романның бұрынғы нұсқасындағы танымал эпизодта орыс қолбасшысы генерал Самсоновтың Танненберг шайқасы деп аталған апатты жеңілістен кейінгі психологиялық хал жайы баяндалады. Жеңілістің ауқымынан және патшаға бұл сәтсіздік туралы хабарлаудан қорқып, Самсонов өзін-өзі өлтіреді. Оның денесін неміс іздеу тобы табады, басында оқ жарасы және қолында револьвер болады.
The plot primarily follows Colonel Vorotyntsev, a General Staff officer sent by the Grand Duke's (supreme commander, Russian Army) headquarters to the Russian Second Army invading East Prussia under command of General Alexander Samsonov. Vorotyntsev has been sent to find out exactly what is happening with the Second Army; a second General Staff colonel has been sent to the First Army with the same mission. Distances are great, communications are poor, and the Russian Army is badly prepared for war. Vorotyntsev is there to find out all he can about conditions at the front and then report back to the Grand Duke. By August 26, the opening day of the 4 day Battle of Tannenberg, Vorotyntsev comes to realize that he cannot return to his headquarters in time to make any difference in the outcome of the battle, and stays with the Second Army to help where he can. Numerous side plots involving other characters, both on the battlefield and elsewhere, fill out the novel. The unprepared army's failures mirror those of the Tsarist regime. A famous episode in the earlier version of the novel narrates the state of mind of General Samsonov, the Russian commander, after his disastrous defeat in what came to be known as the Battle of Tannenberg. Samsonov, tormented by the scale of the defeat and his fear of reporting this failure to the Tsar, eventually commits suicide. His body is found by a German search party, a bullet wound in his head and a revolver in his hand.
Кейінгі басылымдар
1984 жылы романның жаңа, әлдеқайда кеңейтілген нұсқасы H. T. (Гарри) Уиллетс ағылшын тіліне аударылып жарық көрді. Осы кезде Солженицын бірнеше жылдан бері АҚШ-та тұрып жатқан еді. Кеңес цензурасының салдарынан Ресейде тұрғанда жарық көре алмаған тарауларын жариялауға және Гувер институтының кітапханасында жүргізген мол зерттеулеріне негізделген материалдарды қосуға мүмкіндік алды. Олардың ішінде Владимир Ленинге арналған тараулар бар, олар жеке «Цюрихтегі Ленин» деген атпен жарық көрді, сондай-ақ премьер-министр Петр Столыпинге қатысты бірнеше тараулар, Столыпиннің кісі өлтірушісі Дмитрий Богровтың өмірі мен тұлғасы, сонымен қатар осы кісі өлтіруге патшалық құпия полициясының қатысы болуы мүмкін деген күдіктер де қарастырылды.
In 1984, a new version of the novel, much expanded, was published in an English translation by H. T. (Harry) Willetts. By this time Solzhenitsyn had been a resident of the US for some years. He was able to publish chapters that had been suppressed while he was still living in Russia, given the Soviet censorship of literature, and to add material based on his extensive research at the library of the Hoover Institution. These included chapters on Vladimir Lenin, which were published separately as Lenin in Zurich, and several chapters dealing with Prime Minister Pyotr Stolypin, as well as with the background and personality of Stolypin's murderer, Dmitri Bogrov, and the suspected involvement of the Tsarist Secret Police in this assassination.
Сериялар
800-нан астам беттен тұратын бұл роман "Қызыл доңғалақ" сериясының бастамасы болып табылады және он жыл өткен соң "1916 жылғы қараша" романымен жалғасады.
At well over 800 pages, the novel constitutes the beginning of the Red Wheel series, continued ten years later with November 1916.
Бейімделулер
BBC Cymru Wales 2014 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыстың жүз жылдығына арналған ұлттық мерекелер аясында кітаптың екі сағаттық радио нұсқасын дайындап, эфирге шығарды. Кейіннен ол BBC Radio 3 арнасында қайта жаңғыртылды.
BBC Cymru Wales produced a two hour radio version of the book for broadcast in August 2014, as part of the national observations of the centenary of the First World War. This was repeated on BBC Radio 3.