Кіріспе

1916 жылдың қарашасы – атақты орыс жазушысы Александр Солженицынның романы. Бұл 1914 жылдың тамызындағы оқиғаның жалғасы, ол Ресейдің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы рөліне қатысты. Роман орыс революциясының қарсаңында басталады, онда әртүрлі өмір салтынан шыққан кейіпкерлер бейнеленеді – сарбаздар мен шаруалардан бастап патша Николай II, царица Александра Федоровна және Ленинге дейін. Алғашқы романдан айырмашылығы, бұл кітапта нақты тарихи оқиғалар туралы айтылмаған. Оның орнына кітап күнделікті өмір мен саясатты Ресей империясының биік тұсында және Ақпан төңкерісіне дейінгі кезеңдегідей суреттейді. Романның орыс тіліндегі түпнұсқа атауы – Октябрь Шестнадцатого – 1916 жылдың қазаны; романның оқиғасы орын алған кезеңде Ресей әлі Грегориан күнтізбесін қабылдамаған, сондықтан оның күндері әлемнің қалған бөлігімен біршама сәйкес келмеді. (Жоғарыда айтылған Ақпан революциясы сол кездегі күнтізбе бойынша 1917 жылдың ақпан айының соңында, бірақ Григориан күнтізбесі бойынша наурыз айының басында болды.) 1916 жылдың қарашасында романның әдеби түрі очерктер мен полемика сериясын біріктіру құралы ретінде қолданылады. Солженицын кейіпкерлер арасындағы ұзақ және егжей-тегжейлі диалогтарды саяси және философиялық аргументтерді ұсыну үшін пайдаланады. Кейбір ойдан шығарылған кейіпкерлер, әсіресе диалогтардағы кейіпкерлер, өте жұқа маскировкаланған тарихи тұлғалар. Диалогтық тәсіл революцияға дейінгі Ресейдегі көптеген маңызды дауларды зерттейді. Солженицын өзі сол кезеңдегі ресейлік саяси ой мен қоғамдық өмірдегі солшыл бағытты ашық сынаса да, ол бұл көзқарастарды өз көзқарастарына көбірек жақын тұратын пікірлермен бірге толыққанды жариялайды.