Эдгар Марч Крукшанк: дәрігер, микробиолог және вакцинация тарихы

Кіріспе

Эдгар Марч Крукшанк (2 қазан 1858 – 1 шілде 1928) – ағылшын дәрігері және микробиолог.

Өмірбаян

Крукшенк Лондон Корольдік колледжінде оқып, 1881 жылы медицина мамандығы бойынша біліктілік алды. Ол антисептиктерді және стерильді хирургияны дамытумен аты шыққан дәрігер Джозеф Листердің көмекшісі ретінде қысқа ғана уақыт қызмет етті. 1882 жылы Крукшенк Ураби көтерілісінің нәтижесінде Мысырға жіберілген британдық қарулы күштерінің құрамында дәрігер болып қызмет етті; ол Тель-эль-Кебир шайқасындағы қызметі үшін марапатталды. Мысырдан оралғаннан кейін Крукшенк 1884 жылы медициналық білімін жетілдіру үшін Еуропаға сапар шекті. Берлинде ол Роберт Кохтың зертханасын барып, жұқпалы ауруларды зерттеу үшін бактериялық штаммдарды бөліп алу әдістерін үйренді. Лондонға оралғаннан кейін Крукшенк 1886 жылы «Кохтың әдістеріне негізделген практикалық бактериологияға кіріспе» атты оқулық жазды. Оқулықтың келесі басылымдары 1887, 1890 және 1896 жылдары әртүрлі атаулармен жарық көрді, ал Х. Бергео жасаған француз тіліне аудармасы 1886 жылы Парижде жарық көрді. 1885 жылы Крукшенк Лондонда адам және ветеринариялық патологияға арналған әлемдегі алғашқы бактериологиялық зертханалардың бірін құрды. Крукшенк бактерияларды зерттеу үшін фотосуретке түсіруге қызығушылық танытты және 1887 жылы «Бактериялардың фотосуреті» атты ағылшын тіліндегі, бактерияларды суретке түсіруге толық арналған алғашқы мақала жариялады. Осы кітапқа жазған кіріспесінде ол фотосуреттердің «жаңа ғылымның анық шындығына күмәнданушыларды сендіру үшін жасалғанын, яғни нақты, көбінесе морфологиялық жағынан ерекшеленетін микроорганизмдердің белгілі бір жұқпалы аурулардың себебі екенін» жазды. Осы кезеңде ол жануарлардағы жұқпалы ауруларды зерттеуге қызығушылық танытты және 1886 жылы Лондон Корольдік колледжінде Салыстырмалы патология және бактериология кафедрасын басқарды. Жаңа лауазымында ол Глостерширдегі Леклейд қаласында сиыр шешегінің таралуын зерттеуді тапсырды. Оның зерттеулері оны Эдвард Дженнердің шамамен жүз жыл бұрын жасаған сиыр шешегінен алынған вакциналарды қолдануды қайта қарастыруға итермеледі. Оның қорытындысы мынадай болды: екі аурудың (сиыр шешегі және шешек) «толыққандай ерекшеленгендігіне» байланысты мұндай вакциналар шешектің алдын алуда тиімді емес. Сиыр шешегінен алынған вакцинаның орнына, ол әлсіретілген шешек вакцинасын қолдануды ұсынды. 1889 жылы ол осы тақырыпта екі томдық еңбек жариялады, ол «Вакцинацияның тарихы және патологиясы» деп аталды. Вакцинация саясаты сол кезде даулы мәселе болды және оның жарияланымдарынан туындаған дау-дамайда Крукшенк 1891 жылы Лондон Корольдік колледжіндегі лауазымынан кетті. Ол денсаулық сақтау мәселелері бойынша сөз сөйлеуді жалғастырды, бірақ ешқашан зертханада жұмыс істеген жоқ. Кейіннен ол ауыл шаруашылығы және ветеринария ғылымын дамытуға көңіл бөлді, өмірінің соңына дейін Корольдік ветеринариялық колледжінің мүшесі болды. 1894 жылы Крукшенк Сассекс округінде әділет судьясы болып тағайындалды, ал 1906 жылы Ост-Гринстедтің парламенттік үміткері ретінде Юнионист және тарифтік реформатор ретінде сәтті болмады. Өмірінің соңғы жылдары ол Доминиондарда кеңінен саяхаттап, тәжірибелі аңшы және екі шотландтық-австралиялық корпорацияның төрағасының орынбасары болды.

Crookshank studied at King's College London and qualified for medicine in 1881. He served briefly as an assistant to Joseph Lister, a physician noted for his work promoting antiseptics and sterile surgery. In 1882, Crookshank served as a doctor with the British armed forces sent to Egypt as a result of the Urabi Revolt; he was decorated for his service at the Battle of Tel el Kebir. On return from Egypt, Crookshank toured Europe in 1884 for further medical training. In Berlin, he visited the laboratory of Robert Koch and learned methods of isolating bacterial strains to investigate infectious diseases. When he returned to London, Crookshank wrote a textbook, An Introduction to Practical Bacteriology Based on the Methods of Koch, which was published in 1886. Subsequent editions were published under differing titles in 1887, 1890 and 1896, and a French translation by H. Bergeaud was published in Paris as soon as 1886. In 1885, Crookshank founded one of the world's first bacteriological laboratories for human and veterinary pathology in London. Crookshank was also interested in the use of photography to study bacteria and published Photography of Bacteria in 1887, the first text in English devoted solely to the photography of bacteria. In the introduction to this book he wrote that the photographs were "intended to convince scoffers of the essential truth of the new Science, that specific, often morphologically distinct, microorganisms were the cause of particular infectious diseases". During this time he became interested in the study of infectious diseases in animals and in 1886 was awarded the chair of Comparative Pathology and Bacteriology at King's College London. In his new role he was asked to investigate an outbreak of cowpox in Lechlade, Gloucestershire. His investigations led him to reconsider the use of cowpox derived vaccines to immunize against smallpox, a treatment developed by Edward Jenner nearly a hundred years earlier. His conclusion was that such vaccines were ineffective in preventing smallpox because the two diseases (cowpox and smallpox) were "totally distinct". Instead of a cowpox derived vaccine, he advocated the use of a more dangerous vaccination using attenuated smallpox. In 1889, he published a two volume treatise on the subject, A History and Pathology of Vaccination. Vaccination policies were a divisive topic at the time and in the ensuing controversy that resulted from his publication, Crookshank quit his chair at King's College London in 1891. He continued to speak out on health matters, but never worked in a laboratory again. He subsequently, however, focused on the encouragement of agricultural and veterinary science, serving as a governor of the Royal Veterinary College until his death. In 1894, Crookshank was appointed Justice of the Peace for Sussex, and in 1906 stood unsuccessfully as East Grinstead's parliamentary candidate as a Unionist and tariff reformer. In later life, he travelled extensively in the Dominions, becoming a skilled big game hunter and deputy chairman of two Scottish Australian corporations.