Кіріспе

Корольдік әуе күштері әуе бас маршалы (1947–2024)

Әуе бас маршалы сэр Джон Ромни Дей (15 шілде 1947 – 9 ақпан 2024) – Корольдік әуе күштерінің жоғары дәрежелі командирі және BAE Systems компаниясының әскери кеңесшісі болған.

Ерте өмір және білім

Джон Дей 1947 жылы Англияның Кент графтығындағы Гиллингхэм қаласында дүниеге келді, алайда өмірінің алғашқы тоғыз жылында ол көп уақытын Солтүстік-Шығыс Үндістанда өткізді, онда оның әкесі шай өсіруші болып жұмыс істеді. Ол Кентерберидегі Король мектебінде және Лондондағы Императорлық колледжде білім алды, содан кейін әуе-механикалық инженерия саласындағы дипломмен аяқтады. Императорлық колледжде оқыған кезінде Дей RAF қолдауымен Лондон университетінің әуе эскадрильясының құрамына кірді.

Корольдік әуе күштері мансабы

Бастапқы офицерлік және ұшқыш дайындығынан кейін Дей Уэссекс тікұшағында ұшу үшін RAF Одихамға жіберілді.

BAE дау-дамай

2003 жылы Дэй BAE Systems компаниясының аға әскери кеңесшісі болды. Лауазымды тұлғалардың компанияларға өтуін қадағалайтын тәуелсіз бақылау комитеті, оның RAF Strike Command басшысы болған тәжірибесіне байланысты, жаңа BAE жұмысын бастамас бұрын бір жыл күтуге кеңес берді. Комитет Дейдің "Қорғаныс министрлігінің BAE компаниясымен жасасқан келісімдеріне тікелей қатысы бар Әуе күштері кеңесінің шешімдеріне қатысқан" екенін ескертті. Даулы жағдайларда Тони Блэр жеке өзі бақылау комитетінің шешімін жоққа шығарып, Дейдің осы компанияға өтуі "ұлттық мүддеге" қызмет ететінін мәлімдеді.

Чинук тікұшағы апатын тергеу жөніндегі комиссия

1995 жылы Кинтайр мүйісіндегі Чинук тікұшағының апатынан кейін Дэй апаттың себебін анықтай алмаған тергеу комиссиясының тексерушісі болды. Апат деректерін жазу құрылғысы мен кабинадағы дыбыс жазу құрылғысы болмағанмен, Дэй апаттың себебі ұшқыштардың қателігі екеніне келіп, ұшқыштарды өте немқұрайлылыққа кінәлі деп тапты. Кейіннен Шотландиядағы өлімге әкелген апатты тергеу және Парламенттік есеп комитетінің баяндамасынан соң, Лордтар палатасының арнайы комитеті апаттың барлық мән-жайларын қарастыру үшін тағайындалды және бірауыздан «тексерушілер ұшқыштардың немқұрайдылығы ұшақтың құлауына себеп болды деген тұжырымға келуге негіз жоқ» деген шешімге келді.

Өлім

Дей 2024 жылдың 9 ақпанында 76 жасында ми рагынан қайтыс болды.