Рамри аралы шайқасы: Екінші дүниежүзілік соғыстағы операция "Матадор"

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы

Рамри аралы шайқасы, сондай-ақ Матадор операциясы деп те аталады, 1945 жылдың 14 қаңтарынан 22 ақпанына дейін Екінші дүниежүзілік соғыста Бірма кампаниясының Оңтүстік майданының бір бөлігі ретінде өтті және Үндістанның XV корпусы жүргізді. Рамри аралы, Араканның (қазіргі Рахин штаты) бөлігі, ауданы және құрлықтан орташа ені шамамен болатын бұғазбен бөлінген. Арал Акиабтан (қазіргі Ситтве) оңтүстікке қарай орналасқан. 1942 жылдың басында Япон әскері Бірмаға басып кірген кезде арал жаулап алынды. 1945 жылдың қаңтарында Үндістанның XV корпусының күштері Рамриге және көршілес Чедуба аралына түсіп, материктік кампанияны жабдықтау үшін әуежайлар құрды. Бұл шайқас Рамридің мангр батпақтарында жүздеген жапондық әскерлердің крокодилдер шабуылынан қаза тапқаны туралы хабарлармен танымал. Гиннес рекордтар кітабының кейбір басылымдарында жануарлардың шабуылынан болған ең көп қазалар туралы мәлімделген; зоологтар мен қазіргі заманғы әскери тарихшылар бұл мәлімдемелерді жоққа шығарды.

Өмірбаян

Акиабты ерте басып алу 26-шы Үндістан жаяу әскер дивизиясын (генерал-майор Генри Чемберс) оңтүстікке қарай Рамри аралына шабуыл жасауға қолдануға мүмкіндік берді. Арал ұзын және кең, жазық болғандықтан, оны әуежайлар салуға қолайлы орын деп есептеді. 2 қаңтарда жоспар дайын болды, сол кезде он төртінші армияның (генерал-лейтенант Уильям Слим) Орталық Бирмаға шабуылы жақын арада Имфаль мен Агарталадағы әуе базаларының қабылдауынан шығатыны анық болды; Читтагонг, Акиаб және Рамридегі әуе базаларын ауыстыру қажет болады. 14 қаңтарда 26-шы Үнді дивизиясына 21 қаңтарда Рамриге шабуыл жасауға бұйрық берілді, ал 3-ші командос бригадасының Корольдік теңіз жаяу әскері көршілес Чедуба аралын басып алды. Рамридегі жапон гарнизоны 54-ші дивизияның бір бөлігі, 121-ші жаяу әскер полкінің II батальонынан (полковник Каничи Нагазава) тұрды, сонымен қатар артиллерия және инженерлік бөлімшелері де дербес күш ретінде әрекет ететін.

Кіріспе

Ұрыс «Матадор» операциясымен басталды, ол Рамри аралының солтүстік жағындағы Кяукпю стратегиялық портын және Хантер шығанағы арқылы Акиабтың оңтүстігіндегі портқа жақын әуежайды басып алуға бағытталған десанттық шабуыл болды. Шабуыл күштерін үш бірлескен шабуыл командирі – капитан Буш, генерал-майор Сирил Ломакс және қанат командирі Х. Смит басқарды. 1945 жылғы 14 қаңтарда жүргізілген барлау Рамридегі десант жағажайларын бақылап тұрған үңгірлерге жапон әскерлері артиллерия орналастырғанын көрсетті. Корольдік теңіз күштері соғыс кемесін, эскортты тасымалдаушы, жеңіл крейсер, эсминецтерді (атаулары келтірілген), сондай-ақ және кемелерін, ал «Слуп» және кемелерін белгіледі.

Көптеген кемелердің болуы десант күштерін қолдау үшін көбірек өрттік күшті қамтамасыз етуді көздеді. 21 қаңтарда, 71-ші Үндістан жаяу әскер бригадасының (бригадир Р. К. Коттерелл Хилл) қонуына бір сағат қалғанда, «Елизавета королева» негізгі батареясынан 69 снаряд атып, «Амир» ұшағынан оқтардың түсуін бақылады. «Фиб» де бомбалауға қосылды, сонымен қатар Бенгалия және Бирмадағы Корольдік әуе күштерінің (RAF) 224-ші тобының қолбасшылығымен Consolidated B-24 Liberator, North American B-25 Mitchell және Republic P-47 Thunderbolt ұшақтары жағажайларды шабуылдап, бомбалады.

Шайқас

Шабуыл жасақтары аздап кешікті, себебі моторлы қайық пен десанттық кеме минаға шағылысты, бірақ таңғы сағат 9:42-де Кяукпюдің батысындағы жағажайларға қарсылықсыз қонды. Түстен кейін жағажай бекітілді. Келесі күні 4-ші үндістандық жаяу әскер бригадасы (бригадир Дж. Ф. Р. Форман) жағажайға келді, жағажайды басып алып, Кяукпюді иеленді. 23 қаңтарда 71-ші жаяу әскер бригадасы батыс жағалау бойымен оңтүстіске қарай жылды. Екі күннен кейін Майин басып алынды, ал әскерлер келесі күні Янбаук Чаунға жетті. Чауңдағы 121-ші полктің II батальонынан келген қарсылық күшейді, 31 қаңтарда 71-ші бригадаға ішкі аймаққа, солтүстік-шығысқа қарай Санеге, содан кейін оңтүстікке қарай Рамри қаласына жылжуға бұйрық берілді. 4-ші бригада Янбаук Чауңдағы қорғаушыларға қысым көрсетуі және олар шегінсе, күшпен қууға дайын болуы керек еді. 26 қаңтарда Санки операциясы аясында Корольдік теңіз жаяу әскерлері Рамри аралының оңтүстік-батыс жағалауынан теңізден Чедюба аралына қонды және ол бос екенін анықтады. Рамридегі жапондық гарнизон үлкен табандылықпен қарсылық көрсетті, бірақ 1 ақпанда 71-ші үндістандық жаяу әскер бригадасы Санеге жетті, ал резервтен келген 36-шы үндістандық жаяу әскер бригадасының бөлімдері Сагу Куюн аралын басып алып, Чедюба аралындағы теңіз жаяу әскерлерін алмастырды. Британдықтар жапондық бекінісін айналып өткесімен, 900 қорғаушы базаны тастап, аралдың арғы жағындағы жапондық әскерлердің үлкен күштеріне қосылды. Жапондықтар мангровый батпағынан өту кезінде қиындыққа тап болды, ал британдықтар аймақты қоршап алды. Терең лайға батып, тропикалық аурулар, шұбарлар, тропикалық шыбықтар және тұзды су крокодилдері әскерлерге залал келтіре бастады. 7 ақпанда 71-ші үндістандық жаяу әскер бригадасы мен қолдау танкілері Рамри қаласына жетті және жапондықтардың қаһарлы қарсылығына тап болды. 4-ші үндістандық жаяу әскер бригадасы Ледаунг Чаунға жетіп, содан кейін шабуылды күшейту үшін шығысқа қарай жылды; қала 9 ақпанда түсті. Әскери-теңіз күштері мен 26-шы үндістандық жаяу әскер дивизиясы жапондықтардың материкке қашуына жол бермеу үшін шығыс жағалаудағы шауңдарды (кішкентай өзендерді) блокадалауға кірісті. 11 ақпандағы жапондық әуе шабуылы бір эсминецке елеулі зақым келтірді және жапондықтар құрлықтан гарнизонның аман қалғандарын құтқару үшін қырық шағын кемені жіберді. Жапондықтардың аралдағы қарсылығы 17 ақпанда аяқталды және одақтастардың блокадасы 22 ақпанға дейін сақталды, көптеген құтқару кемелері батып, мангровый батпақтарында жасырылған жапондық әскерлеріне көптеген шығын келтірді; шамамен 500 әскер қашып кетті. Чедюба аралында гарнизон болмады, ал 22-ші Шығыс Африка бригадасы Рамри аралын ұстауға жіберілді.

The assault troops were slightly delayed when a motor launch and a landing craft struck mines but landed unopposed on the beaches west of Kyaukpyu at 9:42 a. m., securing the beachhead by the afternoon. The following day, the 4th Indian Infantry Brigade (Brigadier J. F. R. Forman) landed, took over the beachhead and occupied Kyaukpyu. On 23 January, the 71st Infantry Brigade advanced southwards, down the west coast. Two days later Mayin was occupied and the troops reached the Yanbauk Chaung the next day. Resistance at the chaung from the troops of the II Battalion, 121st Regiment increased and on 31 January, the 71st Brigade was ordered to move inland, north east towards Sane, then head south towards Ramree town. The 4th Brigade was to keep the defenders at Yanbauk Chaung under pressure and follow up vigorously should they retire. On 26 January in Operation Sankey, a Royal Marine force landed on Cheduba island, about offshore of the south west coast of Ramree Island and found it unoccupied. On Ramree, the Japanese garrison resisted with great determination but on 1 February, the 71st Indian Infantry Brigade reached Sane and parts of the 36th Indian Infantry Brigade, from reserve, took Sagu Kuyun Island and relieved the marines on Cheduba Island. When the British outflanked a Japanese stronghold, the 900 defenders abandoned the base and marched to join a larger force of Japanese soldiers across the island. The route took the Japanese through of mangrove swamp and as they struggled through it, the British encircled the area. Trapped in deep mud filled land, tropical diseases soon started to afflict the soldiers, as did scorpions, tropical mosquitoes and saltwater crocodiles. On 7 February, the 71st Indian Infantry Brigade and supporting tanks reached the town of Ramree and encountered determined Japanese resistance. The 4th Indian Infantry Brigade had advanced to Ledaung Chaung and then moved east to reinforce the attack; the town fell on 9 February. The navy and the 26th Indian Infantry Division then concentrated on blockading the chaungs (small streams) on the east coast, to prevent the Japanese from escaping to the mainland. A Japanese air raid on 11 February seriously damaged a destroyer with a near miss and forty small craft were sent by the Japanese from the mainland to rescue the survivors of the garrison. Japanese resistance on the island ended on 17 February and the Allied blockade was maintained until 22 February, sinking many of the rescue craft and inflicting many casualties on the Japanese troops hiding in the mangrove swamps; about 500 troops managed to get away. Cheduba Island was not garrisoned and the 22nd East African Brigade was sent to hold Ramree Island.

Талдау

1965 жылы британдық ресми тарихшы Стэнли Вудберн Кирби жапон әскерінің аралды қорғауын және "өте қиын жағдайға" қарамастан шамамен 500 адамның қашуын батылдық пен нығайып тұрумен сипаттады. Аэродромды көліктік рейстерге пайдалану 16 сәуірге дейін мүмкін болмады, ал Акиаб 1 сәуірде қолданысқа енді. Рамри аралын жылдам басып алу өте маңызды болды, себебі Рангунға қарсы "Дракула" операциясы мамыр айының бірінші аптасының басында басталуы керек еді, осылайша муссон маусымы басталар алдында аяқтауға мүмкіндік туатын еді. Аркан жағалауындағы шауңдар мен кішкентай порттардағы шайқаста 26-шы үнді дивизиясы мен теңіз күштері арасындағы ынтымақтастық тәжірибесі шабуыл кезінде пайдаланылуы жоспарланған. 4 қаңтардан 13 наурызға дейін Акиаб, Рамри және Чедубадағы құрлықтағы операцияларға теңіз артиллериясының 23 000 снарядымен көмек көрсетілді. Теңіз күштері сондай-ақ 54 000 адамды, 1 000 көлікті, 800 малды және жабдықтау материалдарын тасымалдады.

Шығындар

1965 жылы жарық көрген британдық ресми тарихта Стэнли Вудберн Кирби жапон күштерінің шамамен 500 адамы қаза тапқанын және 20-сы тұтқынға алынғанын жазды; британдықтардың жоғалтулары "аз болды".