Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пансипит өзені – Филиппиннің Батангас провинциясында орналасқан қысқа өзен. Бұл өзен Таал көлінің жалғыз дренаждық шығу арнасы болып табылады және Балаян шығанағына құйылады. Өзен Агонцильо, Лемери, Сан-Николас және Таал муниципалитеттері арқылы өтеді, сонымен қатар аталған қауымдастықтар арасындағы шекара қызметін атқарады. Сенімсіз дереккөз: себебі – дереккөз Уикипедиядан алынған.
The Pansipit River is a short river located in the Batangas province of the Philippines. The river is the sole drainage outlet of Taal Lake, which empties to Balayan Bay. The river stretches some passing along the municipalities of Agoncillo, Lemery, San Nicolas, and Taal, serving as a boundary between the communities. Unreliable source: reason=source cites Wikipedia
Тарих
Таал жанартауының 18 ғасырдағы атқылауларынан бұрын Пансипит Таал көлін Балаян шығанағымен байланыстыратын, кемелер жүре алатын арна болған. Желкенді кемелер мен қытай жонктары Таал көліне еркін кіріп, Таал қаласы мен оның жағалауындағы басқа да елді мекендерге сапар шегетін. Сол кезде көл суы тұзды болған. 1754 жылы Таал жанартауының ең қатты атқылауы тоқтағаннан кейін, өзеннің аузы жанартау материалдарымен тосылып, көлдің су деңгейі көтерілді. Содан кейін вулканнан шыққан материалдың қабатынан тар Пансипит өзені пайда болып, жаңа арна құрылды. Өзеннің қазіргі бастауы, шамасы, ескі кіреберістің солтүстігінде орналасқан, ал жаңа арна ескі арнамен өзен аңғарының төменгі бөлігінде қосылады. Бір кезде өзен суларында 80-нен астам түрлі балықтар мекендеген, олардың кейбіреуі көшіп-қонып, ал кейбіреуі тұрақты түрде өмір сүрген. Олардың ішінде Таал көлінде қазір жойылған бұқа акуласының (Carcharhinus leucas) популяциясы да болған.
Before the eruptions of Taal Volcano in the 18th century, Pansipit was a navigable channel connecting Taal Lake to Balayan Bay. Sailing ships and Chinese junks freely entered Taal Lake to visit the town of Taal and other population centers along its shores. The water of the lake was then saline. In 1754, after the culmination of worst eruption of Taal Volcano had subsided, the mouth of the river was found blocked by volcanic material, eventually raising the level of the lake. A narrower Pansipit River eventually formed from the layer of ejecta from the volcano and a new course was created. The present source of the river on the lake is perhaps north of the old entrance with the new channel joining the old channel about down the river valley. At one time, more than 80 different species of fish were found to inhabit the river's waters, either as a migratory channel or as a permanent residence. This included Taal Lake's now extinct population of bull sharks (Carcharhinus leucas).
Қорғау
Пансипит – коммерциялық маңызы бар көлдің жалғыз шығысы болғандықтан, оның су ресурстарын басқару және реттеудің бай тарихы бар. 1941 жылы өзенде және оның айналасындағы суларда балық аулауға тыйым салынды, 5 жылға жабық маусым жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғыста Филиппинді жапондықтар басып алған кезде, Сантьяго Банагқа аквакультура мақсатында өзенге эксклюзивті құқықтар жалға берілді. Сол кезде келісімшарт бойынша рұқсат етілген балық ордасының саны біреуден аспау тиіс болды, ал құрылысы өзен енінің үштен екі бөлігін ғана жабуға тиіс, ал қалған үштен бірін «балықтардың еркін жүзуі мен қоныс аударуы» үшін бос қалдыру керек болды. Соғыстан кейін 1949 жылы жалға берілген келісім шарқы жойылды және балық аулау құқығы Таал және Лемери қалаларына қайтарылды. Содан бері балық шаруашылығы торларын орнату өзеннің табиғи экологиясы үшін үнемі проблема болып келеді. Көбінесе өзеннің бүкіл енін жабатын балық шаруашылығы торлары, көл мен теңіз арасында қозғалатын балық түрлерінің табиғи қоныс аудару жолдарын физикалық түрде кедергілейді. Ағаштан жасалған бұл құрылымдар өзеннің табиғи ағысын да бәсеңдетіп, су ағысын баяулатып, өзенде тұрақтанған аймақтарды құрайды. 1996 жылы Ұлттық Біріктірілген Қорғалатын Аумақтар Жүйесі (NIPAS) заңы қабылданып, өзенге қорғалатын аумақ мәртебесі берілді. 2002 жылы өзенді тазалауға тағы бір әрекет жасалды. Осы жұмыстың барысында рекордтық 623 тор бұзылды. Одан кейін, он жыл өткен соң, 2007 жылы өзен бойында көптеген торлар қайта орнатылғандығы анықталды. Бұл 2008 жылдың ортасында осы мақсат үшін тағайындалған арнайы жұмыс тобының өзенді тазалау бойынша соңғы әрекетіне әкелді. 2008 жылдың маусым айында 96 заңсыз балық шаруашылығы торы алынып тасталды, бұл көрсеткіш өткен жылғы 150-ден астам тордан төмендеді. 2008 жылдың шілдесіне қарай өзен суларында балық шаруашылығы торлары қалмады.
Being the sole outflow of a commercially important lake, the Pansipit has a rich history of management and regulation of its aquatic resources. In 1941 fishing in the river and its surrounding waters was banned with a 5 year closed season by the then Commonwealth of the Philippines. During the Japanese occupation of the Philippines in World War II, the exclusive rights to the river for aquaculture purposes were leased to Santiago Banaag. At the time, a maximum of one fish corral was authorized by the contract, and the structure was to cover only up to two thirds of the width of the river, leaving the remaining third for "free navigation and the migration of fishes". After the war, the lease was rescinded in 1949 and fishery rights reverted to the towns of Taal and Lemery. Since then, the construction of fish cages has long been a problem for the river's natural ecology. The fish cages, often spanning the width of the entire river, physically block the natural migratory paths of fish species that move between the lake and the sea. The presence of the wooden structures also impede and disrupt the river's natural currents, slowing down the flow of water and creating stagnant spots in the river. Protected area status was granted to the river with the enactment of the National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act in 1996. Another attempt to clear the river was pursued in 2002. A record 623 cages were dismantled during that effort. Less than a decade after, in 2007 cages were found to have been reconstructed in significant amounts throughout the length of the river. This culminated in the latest river clearing effort in mid 2008 by a special task force appointed for the job. A total of 96 illegal fish cages were removed in June 2008, the number of which had already dropped from the previous year's tally of more than 150 cages. As of July 2008, no fish pens remain within the river's waters.