Кіріспе

Мұсаф (Мұсаф немесе Мусоф деп те жазылады) – Шаббат, Йом Тов, Чол Хамод және Рош Ходеш күндері оқылатын қосымша қызмет. Дәстүр бойынша, бұл ғибадатханаларда Шахаритпен біріктіріліп оқылады. Бұл қызмет Шахарит, Минха және Маарив сияқты күнделікті қызметтерге қосымша саналады. Қазіргі еврей тілінде бұл сөз газетке қосымшаны да білдіруі мүмкін. Киелі ғибадатхана тұрған кезде осы мерекелік күндері қосымша құрбандықтар шалынған. Мұсаф қазір осы құрбандықтардың орнына оқылады. Мұсаф толық қызметті (Амиданы және Шахаритте оқылатын барлық еврей дұғаларын қамтиды) және Мұсаф үшін оқылатын Амиданың өзіне қатысты. Басты қосымша – осы күндерге арналған Амиданың төртінші батасы. Мұсафты оқудың дұрыс уақыты – күннің жетінші халахик сағатына дейін (күн он екі сағатқа бөлінген кезде). Егер осы уақытқа дейін оқымаған болса, күнінің соңына дейін оқуға рұқсат етіледі; мұны әдейі жасаған адам «күнәкар» деп аталады. Дәстүр бойынша, ол Шахариттің тікелей артынан біріктірілген қызмет ретінде оқылады. Діни бата оқушының Амиданы қайталап оқыған кезде айтылады. Шығыс Ашкеназ дәстүрінде, Израиль жерінен тыс жерлердегі маңызды еврей мерекелерінің Мұсаф Амидасы – діни бата айтылатын жалғыз уақыт.

Этимология

Мұсаф деген атау қосымшаға сілтеме жасайды, себебі бұл мереке күндері оқылaтын қосымша намаз, бұрын осы күндері шалиған қосымша құрбандықтардың орнын басады. Ол Жүсіп (Йосеф) есімімен байланысты.

Православтық

Православтық иудаизм дәстүрлі Муссаф дұғасын міндетті деп есептейді және оны оқылатын күндері қалыпты дұға рәсіміне қосады.

Консервативті

Консервативті иудаизмде бейімделген Мусаф оқылады: Литургия Израиль мемлекетін еврей халқының отаны деп белгілейді, бірақ ғибадатхананы болашақта қайта жаңартуға шақырылмай, тарихи институт ретінде мойындайды. Консервативті иудаизмнің раввиндер ассамблеясы православиелік нұсқадан әртүрлі дәрежеде ерекшеленетін Мұсаф Амиданың екі түрін жасады. Бір нұсқада белгіленген құрбандықтар туралы айтылады, бірақ өткен шақта ("біздің ата-бабаларымыз сонда құрбандық шалған" емес, "біз сонда құрбандық шалған"). Жаңа нұсқада құрбандықтарға сілтемелер мүлдем алынып тасталған.

Реформа

Реформа және Реконструкциялық иудаизм әдетте сенбі күні Мұсаф Амидасын өткізбейді, бірақ кейбір мерекелерде сақтайды. Бұған екі себебі бар: біріншіден, Мұсаф күні бірнеше дұғаларды төртінші рет оқуды қамтиды; екіншіден, Реформалық иудаизм Торада келгендей құрбандықты Құдайға жақындасудың қажетті жолы деп санамайды.

Рош-Ходеш

Шаббат пен Йом Тов күндері тефилин мүлдем киілмейді. Бірақ Рош Ходеште олар Шахарит уақытында киіледі, ал көптеген қауымдарда Муссаф намазынан бұрын шешіп тастайды. Өйткені, тефилин де, Муссаф намазы да «белгі» (от) деп аталады, ал бір уақытта екі белгінің болуының қажеті жоқ. Басқаша айтқанда, тефилин таққа теңеседі, ал Муссаф Кедушасындағы «Кетер йитну леха» («Олар Саған [Құдайға] тақ сыйлайды») деген мәтінді оқығанда, өз басына тақ киюге болмайды. Кейбір неміс қауымдарында Муссафтан бұрын тефилин шешуі міндетті емес, ал кейбіреулері оны киеді. Муссаф дұғасының соңында адам Құдайдан 12 нәрсе тілейді («жақсылық, нығмет, қуаныш, бақыт, құтқарылу»), бұл жылдың 12 айымен сәйкес келеді. Еврей календары бойынша, жылдың артық айларында 13-ші тілек айтылады («қасақана жасалған күнәнің кешірілуі»). Батыс Ашкеназдық дәстүрінде 13-ші тілек тек жылдың 13-ші айы – Екінші Адар айының Рош Ходеш күні айтылады. Шырқа (шофар) Муссаф уақытында да, одан бұрын да үріліп тұрады.

Симхат Тора

Диаспорадағы Шығыс Ашкеназ дәстүрінде Бірқат Коханим еврей мерекелерінің көпшілігінде шазанның қайталағанда тек Муссаф намазында оқылады. Бірақ Симхат Торада ол Шахарит намазында оқылады. Себебі Муссаф намазына дейін ішімдік ішу дәстүрі бар, ал мас Коханимдер Бірқат Коханимді орындай алмайды. Дегенмен, Ашкеназ әйелдеріне Муссаф намазын оқуға рұқсат етіледі. Рош Хашана күні, егер әйел Муссаф намазы үшін синагогта қалуды қаламаса, шофардың дауысын тыңдауы ұсынылады (бірақ әйелдер шофар дауысын тыңдауға міндетті емес), алайда ол синагогта қалмаса, Муссаф намазының ортасында естігеніне қарағанда, Муссаф намазынан бұрын шофар дауысын естігені жақсы. Раввин Овадия Йосеф әйелдердің синагогқа келіп Муссаф намазын тыңдау керектігін, бірақ оны оқымау керектігін айтты, себебі бұл дұға олардың міндетті еместігінен "босқа тілек" деп есептелуі мүмкін. Бірақ, басқа Сефард ғалымдары әйелдерге Муссаф намазын оқуға рұқсат берді. Қасиетті мерекелерде әйелдер Муссаф және Нейла намаздарын оқуға міндетті.

Құрбандықтар

Мұсаф Амида кезінде оқылатын аяттар (сондай-ақ тиісті күндері Мафтир үшін оқылады) Сандар кітабының 28 және 29-тарауларынан алынған (Паршат Пинхас). Нұсах Ашкеназ және Нұсах Сефард, сондай-ақ итальяндық Нұсахта, Мұсаф оқылатын әрбір күні мусафтың бір бөлігі ретінде келесі қосымша құрбандықтар оқылады; Сефардтық дәстүрде олар тек сенбі және Рош Ходеш күндері ғана оқылады, ал мерекелерде оқылмайды. Яһуди мерекелерінің диаспорада Торада бұйрылған бір күннің орнына екі күн сақталуына байланысты, оқу кестесі өзгертіледі.

Күн | Құрбандықтар | Киелі кітап аяттары | Ескертулер
------- | -------- | -------- | --------
Сенбі | Екі қозы | Сандар 28:9-10 | Сенбі Йом Тов немесе Холь Хамодпен сәйкес келгенде, Йом Тов Мусаф Амидасы сенбі аяттарымен бірге оқылады. Сенбі Рош Ходешпен сәйкес келгенде, арнайы Сенбі Рош Ходеш Амидасы оқылады, ол "Ата Яцарта" аятымен басталады және екеуінің де құрбандықтарына арналған аяттарды қамтиды.
Рош Ходеш | Көтерілу құрбандығы | Екі бұқа, бір қошқар, жеті қозы | Сандар 28:9-11
Құрбан айт (Песах) | 1-күн | Оттық құрбандық, Көтерілу құрбандығы | Екі бұқа, бір қошқар, жеті ерекек қозы | Сандар 28:16-19 | Диаспорада 1-2 күндері оқылады (Нисан 15-16)
Құрбан айт (Песах) | 2-7 күндер | Оттық құрбандық, Көтерілу құрбандығы | Екі бұқа, бір қошқар, жеті ерекек қозы | Сандар 28:19 | Диаспорада 3-8 күндері оқылады (Нисан 17-22)
Шәует (Пентекөст) | Көтерілу құрбандығы | Екі бұқа, бір қошқар, жеті ерекек қозы | Сандар 28:26-27 | Диаспорада екі күн оқылады (Сиван 6-7)
Рош Хашана/Йом Кипур | | Бір бұқа, бір қошқар, жеті ерекек қозы, бір ешкі | Сандар 29:7-11
Суккот | 1-күн | Көтерілу құрбандығы, Оттық құрбандығы | 13 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:12-13 | Диаспорада Суккоттың алғашқы екі күнінде оқылады (Тишрей 15-16)
Суккот | 2-күн | | 12 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:17 | Диаспорада Холь Хамодтың бірінші күнінде (Суккоттың үшінші күні) оқылады
Суккот | 3-күн | | 11 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:20 | Диаспорада Холь Хамодтың бірінші және екінші күндерінде (Суккоттың үшінші және төртінші күндерінде) оқылады
Суккот | 4-күн | | 10 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:23 | Диаспорада Холь Хамодтың екінші және үшінші күндерінде (Суккоттың төртінші және бесінші күндерінде) оқылады
Суккот | 5-күн | | 9 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:26 | Диаспорада Холь Хамодтың үшінші және төртінші күндерінде (Суккоттың бесінші және алтыншы күндерінде) оқылады
Суккот | 6-күн | | 8 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:29 | Диаспорада Холь Хамодтың төртінші және бесінші күндерінде (Суккоттың алтыншы және жетінші күндерінде) оқылады
Суккот | 7-күн (Хошана Рабба) | | 7 бұқа, 2 қошқар, 14 қозы | Сандар 29:32
Шемини Ацерет/Симхат Тора | Көтерілу құрбандығы, Оттық құрбандығы | Бір бұқа, бір қошқар, жеті қозы | Сандар 29:35-36