Кіріспе
Қазіргі заманғы Австралия аборигендерінің суретшісі Джон Маурунджул (1951 жылы туған) – Австралияның беделді қазіргі заманғы халық суретшісі. Ол рухани және мәдени құндылықтарды жеткізу үшін дәстүрлі мотивтерді жаңаша қолданады. Ол ерекше және жаңашыл туындыларымен әйгілі, олар қабыққа сурет салудың дәстүрлі қиылысқан сызықтар стилі – рарк негізінде жасалған.
John Mawurndjul (born 1951) is a highly regarded Australian contemporary Indigenous artist. He uses traditional motifs in innovative ways to express spiritual and cultural values, He is especially known for his distinctive and innovative creations based on the traditional cross hatching style of bark painting technique known as rarrk.
Жеке өмірі
Маурунджул 1951 жылдың 31 желтоқсанында Манингриданың оңтүстігінде, Манн өзенінің жағасындағы Курулк тайпасының мүшелерінің дәстүрлі тұрағы Мумекада дүниеге келді. Ол Солтүстік Территориядағы Батыс Арнем аймағының Кунинджику халқының мүшесі. Маурунджул Манингриданың оңтүстігіндегі далалық аймақта дүниеге келді және өмірін Ливерпуль, Манн және Томкинсон өзендері арасында жатқан Курулк тайпасының жерінде өткізді. Бұл сирек қоныстанған тропикалық орман Дарвиннен шамамен 500 километр шығысқа қарай орналасқан, және ғана құрғақ маусымда топырақ жолмен қол жеткізуге болады. Көне әңгімелерге толы, өсімдіктер мен жануарларға бай бұл аймақта Арнем жазығының солтүстік шетін бойлай жатқан ежелгі тас өнер галереялары бар. Маурунджул Манингриданың жанындағы шалғайдағы елді мекенде дәстүрлі өмір салтын сақтап, сурет салумен және аң аулаумен айналысып жүрді. Нжиминжуманың жетекшілігімен Маурунджул тақырыбы мен оның иконографиясын анықтайтын, ұзақ жылдар бойы қалыптасқан Кунинджику ережелерімен танысты. Батыс Арнем аймағының өнеріне арналған пионерлік талдауында антрополог Люк Тейлор осы ережелердің ерекшеліктерін кеңінен зерттеді.
Өнер
Маурунджул өзінің шығармашылық жолында рарк формасына ерекше мән берді. Жастығында Маурунджул бейнелі туындыларында жіңішке сызықтармен кесілген өрнектерді қолданды. Бұл торлы құрылымдар және бояудың төменгі қабаттарының арасындағы көріністер биринь ("жарық", "шағылысу", "жымырлау") әсерін тудырады, бұл ванггарр марр, яғни ата-бабалар күшінің еске түсіретін қасиеті. Кейін ол Нгалиодтың суреттерін жасады, онда оның денесі көзді алаңдататын, жарқын түсті зигзагтармен бейнеленген. Кейбір ерте туындыларында Нгалиодтың басқа джангтарды қоршап, оларды жерге тартып алатын егжей-тегжейлі композициялары көрсетілген. Маурунджулдың кейінгі жұмыстарында рарк өрнегінің үстіне шеңберлер салынған, бұл шеңберлердің "қалқып жүргендей" немесе тормен бірігіп, күрделі мағыналарды қамтитын фигуралар құрайтын визуалды әсерін тудырады. 1979 жылы Маурунджул нарыққа арналған сурет салуды бастады, оның көптеген туындылары жануарлар мен рухтарды бейнелейтін кішкентай қабық суреттері болды, соның ішінде бамбирл (эхидна), нгалдадмуррнг (саратога балығы), бирлму (ірі баррамунди балығы), мимих рухтары, явкьяук және Нгалиод (Жаңбырлы жылан). Осы ерте туындыларының екі мысалы – Ngaldadmurrng saratoga (1979) және Ngalyod, the Rainbow Serpent at Dilebang (c.1979). Оның шабытының көзі Йиравала, Миджавмиджав, Пэдди Компас және басқа суретшілер болды. Маурунджул түрлі қасиетті орындардан да күшті шабыт алады. Жаңа туындылар жасамас бұрын Маурунджул Курулк кланының иеліктерінен шабыт іздейді. Өмірі бойы Маурунджул көптеген әртүрлі техникаларды қолданды, олардың кейбіреулері оның мәдениетінен, ал кейбіреулерін өзі жасады. Мансабының басында Маурунджул абориген өнеріндегі маңызды тұлғаларды, мысалы, Жаңбырлы жылан Нгалиодты бейнелеу арқылы өзінің тамырларына адалдығын сақтады. Кейінгі жылдары ол "геометриялық эстетикаға" баса назар аударып, Мардайн рәсіміндегі дене суреттерін өз туындыларында пайдаланды және оларды өзіндік стильде жаңартты. Шындығында, қазіргі заманғы өнер әлемі оның туындыларын осылай қарастыра бастағандықтан, Маурунджул бұл геометриялық тәжірибелердің дәстүрлі Мадайн рәсімдерінен ауытқуға талпыныс емес, нарыққа арналған туындыларында олардың қасиетті және құпия мағыналарын ашатын суреттерді пайдаланудан сақтану үшін жасалғанын түсіндірді. Маурунджулдің негізгі өнері қабыққа сурет салу болғанымен, суретші көптеген бейнелі мүсіндер мен лоркон (қуыс ағаштан жасалған табыттар) жасады, оларды өзінің нәзік суреттерімен тірілтті, сондай-ақ қысқа мерзімге гравюра өнеріне де қадам басты. 90-шы жылдар бойы Маурунджулдің туындылары австралиялық аборигендердің өнерін көрсететін ірі көрмелерге қосылды, ең танымалдары – Нью-Йорктегі Арман-мұралар (1988), Жапониядағы Жолдар тоғысқан жер (1992), Германия мен Ұлыбританиядағы Аратжара: Алғашқы австралиялықтардың өнері (1993–1994) және Францияда Арнем жерінің жүрегінде (2001). Сондай-ақ 2000 жылы оның туындылары Сидней биенналесінде көрсетілді. Crossing Country батыс Арнем жерінің суретшілерінің тарихын және олардың бір-бірімен қалай байланыс жасап, шабыттанғанын қарастырды. Бұл көрмеде ерекше мәдени маңызы бар кундред деп аталатын орындар, қасиетті жерлер, рухтар және оның өнеріне ажырамас бөліктері кіретін түрлі жануарлар көрсетілді, бұл көрме суретшінің жетекшілігімен жасалып, Кунинжку және ағылшын тілдерінде сипатталды. Бұл Австралиядағы оның алғашқы ірі көрмесі болды. Бұл Маурунджулды Еуропаның екі ең ірі мұражайында ретроспективалық көрме өткізген алғашқы австралиялық суретші етті. Джон Маурунджул: Мен ескі мен жаңамын – өткен 40 жылдағы ұлттық және халықаралық коллекциялардан алынған түрлі өнер туындыларын біріктіреді. Бұл көрменің жетекшісі ретінде Маурунджул туындыларды оның пікірінше, ерекше мәдени маңызы бар "кундред" аймандары бойынша сипаттап, ұйымдастырады. Сонымен қатар, бұл көрме Сиднейдегі Қазіргі заманғы өнер мұражайында өткізілген алғашқы екі тілдегі көрме болып табылады. Маурунджулдың Франциямен байланысына Манингрида өнер және мәдениет саласындағы француз тілінде сөйлейтін кеңесшісі Аполлин Коэн көмектесті, ол оның тапсырысы бойынша қабырғалық суретті МКБЖК кітапханасына қосу үшін оның атынан лоббилеуге мүмкіндік алды. 2003 жылы Маурунджул Викторияның Ұлттық галереясында Австралияның қазіргі заманғы жергілікті өнеріне қосқан үлесі үшін беделді Клеменгер заманауи өнер сыйлығын алды. 2003 жылы Маурунджул Австралияның Art Collector журналы оны елдегі ең көп жиналатын 50 суретшінің бірі деп атады. Оның туындылары көптеген сыншылардың мақтауына ие болды, соның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясының аға кураторы Хетти Перкинс және суретші Дани Меллор. 2010 жылы Маурунджул Австралия орденінің мүшесі атанды. Бұл оның абориген мәдениетін және өнер стилін сақтаудағы еңбегі үшін болды.