Кіріспе

Пакистанның Синд провинциясындағы терең сулы теңіз порты.

Тарих

Порт тарихы Карачи қаласы тарихымен тығыз байланысты. Аймақта бірнеше ежелгі порттар болған, соның ішінде "Крокола", "Моронтобара" (Әйелдер порты) (Нарх айтқан), Барбарикон ("Эритрея теңізінің айналымы") және Дебал (712 жылы араб генералы Мұхаммед бин Касим басып алған қала). Араб теңізшісі Сүлеймен әл-Махридің 1511 жылғы "Умда" еңбегінде Карачи портының ертеде болғаны туралы айтылады. Ол Пасниден Рас-Карашиге дейінгі жағалау жолын сипаттағанда "Рас әл-Карази" және "Рас-Караши" деп атаған. Қарачи 16 ғасырдағы түрік трактаты "Мир'ат ул-Мемалик" авторы, Османлы капитаны Сейди Али Рейс еңбегінде де кездеседі. Ол теңізшілерді су айналымдарынан сақтандырып, қауіпті жағдайға түскен жағдайда "Каураши" портына сиынуға кеңес береді. 1728 жылы қатты жаңбыр Харрак портын лайға толтырып, саудагерлерді қазіргі Карачи аймағына көшуге мәжбүр етті. 1729 жылы олар Карачи шығанағының солтүстігіндегі биік жерде Колачи (Калачи жо Кун және Колачи жо Гот деп те аталады) атты жаңа бекінілген қала салды. Қаланың төңірегінде 5 метрлік биіктіктегі кірпіш және ағаштан тұрғызылған қабырға, қару орнатылған мұнаралар мен екі қақпа болды. Теңізге қараған қақпа "Харадар" (тұз қақпасы), ал Льяри өзеніне қараған қақпа "Митадар" (тәтті қақпасы) деп аталды. 1729 жылдан 1783 жылға дейін Колачидің стратегиялық орналасуына байланысты қала бірнеше рет Калат хандары мен Синд билеушілері арасында ауысып отырды. 1783 жылы екі ұзақ қоршаудан кейін қала Синдтің Талпур Мирлеріне бағынды, олар порттың кіреберісіндегі Манора аралына зеңбірек орнатылған Манора бекінісін салды. Британдықтар Араб теңізіне қарай Ресейдің кеңеюінен алаңдап, 1839 жылы Карачиді, содан кейін бүкіл Синдті басып алды. Порт Бірінші Ауған соғысы кезінде әскерлердің түсуіне арналған орын болды. Бірқатар британдық компаниялар Карачиде кеңселер мен қоймалар ашты, халық саны жылдам өсті. 1852 жылы Карачи 14 000 тұрғыны бар қалаға айналып, теңіз саудасы гүлденді. Қазіргі порт 1854 жылы негізгі навигациялық арнаны қазу және негізгі портты қаланың қалған бөлігімен байланыстыратын дамба салу арқылы қалыптаса бастады. Бұдан кейін Манора, Кеамари Гройне, Нейпир Моул көпірі және жергілікті кемежай көпірі салынды. Кемежайлар құрылысы 1882 жылы басталды, ал 1914 жылы Шығыс кемежайы мен Нейпир Моул кемежайы аяқталды. 1927 және 1944 жылдары Батыс кемежайы, жеңілдету кемежайлары және кеме жөндеу кемежайлары салынды. 1899 жылы Карачи Оңтүстік Азиядағы ең ірі бидай және мақта экспорттау порты болды. 1856 мен 1872 жылдар аралығында сауда айтарлықтай өсті, әсіресе Американдық Азамат соғысы кезінде Синд мақтасы британдық тоқыма өнеркәсібінде американдық мақтаның орнын басты, ал 1869 жылы Суэц каналы ашылды. Қарачи Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914-1918) кезінде маңызды әскери база болды, өйткені ол Суэц каналы арқылы келген кемелер үшін алғашқы британдық порт болды және Ауғанстан мен Ресей империясына қақпа болды. Қарачи Екінші дүниежүзілік соғыс (1939-1945) кезінде де әскери база және Ресей майданына жабдықтау порты болды. 1947 жылы британдықтар аймақты тастап кетті, Үндістан мен Пәкістан құрылды. 1974 жылы бір топ террорист грек кемесін басып алып, грек экипажын бірнеше сағат бойы ұстап тұрды. Олар грек үкіметінен талаптарын орындауды талап етті. Кейін кемедегілер босатылып, террористтер елден қашып кетті.

Порт терминалының операторлары

Қарачи порты 11 шақырымдық жақын қаналы бар терең табиғи порттан тұрады, ол кемелерге қауіпсіз жүзуді қамтамасыз етеді. Қарачи порты үш кемежайдан құралған: Шығыс кемежайында он жеті кемежай, Батыс кемежайында он үш кемежай және Оңтүстік кемежайында төрт кемежай бар. Қазіргі уақытта кемежайлардың ең терең жері 11,3 метрді құрайды. Осы екі кемежайдың екеуі жоғарғы порт бойымен қарама-қарсы бағытта созылады – Шығыс кемежайы Кеамари аралынан солтүстік-шығысқа қарай, ал Батыс кемежайы Саддар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай созылады. Екі кемежайдың әрқайсысында контейнерлік терминал бар. Контейнерлік жүк операциялары 1973 жылы Қарачи портында басталды. «Қарачи Гейтвей Терминалы» (Жеке) Лимитті (KGTL) 2023 жылдың шілдесінде контейнерлік терминал операцияларын бастады. KGTL Шығыс кемежайының 6-шы және 10-шы жағалауларында 800 метрлік кемежай бойында жұмыс істейді. «Karachi Gateway Terminal Multipurpose (Private) Limited» (KGTML) 2024 жылдың ақпан айында жүк және жалпы жүк терминалын іске қосты. Ол Шығыс кемежайының 11-ші және 17-ші жағалауларында 1500 метрлік кемежай бойында жұмыс істейді. Қарачи халықаралық контейнерлік терминалы (KICT) 1998 жылы Қарачи портында контейнерлік терминалды іске қосуды бастады. KICT Қарачи портының Батыс кемежайында 600 метрлік кемежайда, 28-ші және 30-шы жағалауларда жұмыс істейді. KICT жылына 300 000 TEU өңдеуге қабілетті және 11 метрге дейінгі су тереңдігі бар контейнерлік кемелерді қабылдай алады. 600 метрлік жалпы кемежай ұзындығы үш контейнерлік орынға бөлінген. KICT үш Panamax және бір пост-Panamax крандарымен жабдықталған. Пәкістан халықаралық ірі жүк терминалы (PIBT) 2002 жылы Қасым портында ірі жүк терминалы операцияларын бастады. PIBT 600 метрлік кемежай бойында жұмыс істейді. Оның контейнерлік тасымалдау қуаты жылына 350 000 TEU құрайды және 11,5 метрге дейінгі су тереңдігі бар контейнерлік кемелерді қабылдай алады. Терминал екі Panamax крандарымен жабдықталған. Әл-Хамд халықаралық контейнерлік терминалы (AICT) 2001 жылы Лаяри өзенінің батысында контейнерлік терминал операцияларын бастады. AICT Синд индустриалды сауда аймағының жанында, Хоукс Бэй жолындағы жаңа жүк көлігі тұрағында және RCD тас жолы, супер тас жолы мен болашақ Лаяри айналма жолына жақын орналасқан. Қарачи портында POL және POL емес өнімдерді өңдеу үшін үш сұйық жүк тасымалдау причалы (мұнай айдындары) бар. Сондай-ақ, Манорадағы портта кемелерде жылдам жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін құрғақ док бар. Үлкен кемелерді жөндеу жұмыстары «Карачи кеме жасау және инженерлік жұмыстары» (KSEW) компаниясында ұсынылады.

Karachi Gateway Terminal (Private) Limited (Қарачи шлюзінің терминалы (жекеменшік)

Karachi Gateway Terminal (Private) Limited KGTL компаниясы Карачи портының шығыс жағалауындағы 6-10-айлақтарда контейнер терминалын 50 жылдық концессия негізінде пайдалану құқығына ие. KGTL – AD Ports Group және Kaheel Terminals компанияларының бірлескен кәсіпорны. AD Ports Group контейнер терминалын жаңартуға және кеңейтуге 220 миллион доллар инвестиция салады. Karachi Gateway Terminal машиналар мен инфрақұрылымға инвестициялар арқылы 1 миллион TEU (Жиырма футтық эквивалент) жалғыз өңдеу көлеміне қол жеткізуді жоспарлап отыр.

Karachi Gateway Terminal Multipurpose (Private) Limited компаниясының (Қарачи) көп мақсатты (жеке) терминалы

Karachi Gateway Terminal Multipurpose (Private) Limited, KGTML, 25 жылдық концессия шарты бойынша Карачи портының шығыс жағалауындағы 11 және 17 нөмірлі тұрақтарда жаппа және жалпы жүк терминалын пайдалануға жұмыс істейді. KGTML – AD Ports Group пен БАӘ-нің Kaheel Terminals компанияларының негізгі акционері болып табылатын бірлескен кәсіпорны. AD Ports Group компаниясы KGTML-ге 100 миллион доллар көлемінде инвестиция жасау жоспарлап отыр, оның 75 миллион доллары концессияның алғашқы екі жылы ішінде жүзеге асырылуы күтілуде. Бұл инвестиция терминалдың операциялық тиімділігін 75%-ға дейін арттырады, соның нәтижесінде терминал жылына 14 миллион тонна жүк тасымалдауға қабілетті болады, бұл қазіргі 8 миллион тоннадан жоғары көрсеткіш. Аталған көлем алғашқы бес жылдың ішінде қол жеткізілуі күтілуде.

Оңтүстік Азия Пакистан Терминалы

2016 жылдан бері Оңтүстік Азия Пакистан терминалы (SAPT) елдің ең үлкен терең су портын пайдаланады. Hutchison Ports Pakistan SAPT-тің бірінші кезеңіне 600 миллион доллар инвестициялады, оған 800 метрлік екі причал кірді. Hutchison Ports Pakistan – Hutchison Port Holdings компаниясының еншілес кәсіпорны, ал ол өз кезегінде CK Hutchison Holdings компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады. 2019 жылдың 18 желтоқсанында Hutchison Ports Pakistan Пакистан порттарына ең үлкен контейнер тасымалдайтын CV COSCO BELGIUM кемесін қабылдады, оның ұзындығы 366 метрден асып, сыйымдылығы 13 386 TEU құрады.

Қоршаған ортаны қорғау

2024 жылдың наурызында Дүниежүзілік экономикалық форум (ДЭФ) Пакистанның соңғы 30 жылда мангровый ормандардың ауданын үш есеге арттырғанын хабарлады. Кемежай маңындағы аймақта адам қызметінен үнемі қауіп төндіретін бірнеше мангровый ормандар орналасқан. Порттың шығысында 6 км² аумақты қамтитын Чинна шығанағы бар, ол мангровый аралдармен толық. Порттың оңтүстік-батысында бірнеше аралдар мен Манора серпілісі құрамындағы шығанақта одан да ірі мангровый орманы бар; Лайари өзені осы шығанаққа құяды, өзен ағысы бойындағы қалалық елді мекендерден қалдықтар әкеледі. 2003 жылдың 28 шілдесінде порттың шығысындағы жағажайда ірі мұнай төгілді, грек тіркеліміндегі "Tasman Spirit" кемесі жағаға отырды. Бұл оқиғаның салдарынан көптеген балықтар мен тасбақалар қырылды, мангровый ормандар зардап шекті, сондай-ақ ондаған адам құсып, денсаулығы нашарлады.

Еңбек қатынастары

Карачи доктық еңбек басқармасы (KDLB) қызметкерлер мен Карачи портының басқарушы трасты арасындағы еңбек қатынастарына жауапты. 2006 жылдың қазан айында Пәкістан үкіметі өз порты стратегиясының және Ұлттық сауда дәлізі (NTC) бағдарламасы шеңберінде жыл соңына дейін Карачи доктық еңбек басқармасын жабу туралы шешім қабылдады. KDLB-ді жабу мемлекеттік қазынаға шамамен 4,2 миллиард рупия (70 миллион доллар) тұрады.