Кіріспе

Италиялық мүсінші Франческо Лаурана, сондай-ақ Франческо де ла Врана (; шамамен 1430 – 12 наурыз 1502 ж. дейін) – далматин мүсіншісі және медальер. Ол хорват және итальян мүсіншісі деп есептеледі. Венеция Республикасының аумағында дүниеге келгенімен, өзінің толыққанды карьерасын Италияның екінші ұшында, Неаполь мен Сицилия, Урбино қалалары арасында және соңында Францияның оңтүстігінде өткізді, осы жерде қайтыс болды. Ол 15-шы ғасырдың маңызды және күрделі мүсіншілерінің бірі болды – әртүрлі мәдени орталардағы қызметі мен түрлі ықпалдарға тап болуы себепті күрделілікке ие болды. Оның ең жақсы туындылары басқа суретшілермен бірлесіп, шеберхана дәстүрінде дамыды. Оның портреттік бюстері 19-шы ғасырдың соңында ерекше қызығушылық тудырған шығармашылық ерекшелігін көрсетеді. Оның стильдік дамуын толық анықтау мүмкін болмаса да, Францияда жасалған кейінгі жұмыстары Италияда жасалған туындыларында кездеспейтін солтүстік реализмінің белгілі бір элементтерін сіңіргенін көрсетеді.

Өмір жолы және шығармашылығы

Лаурана Дальмациядағы Задар қаласының жанында орналасқан Врана қаласында дүниеге келді. Венеция үкімшілігі кезінде Врана Ла Врана деп аталды, бұл «роман де Врана» атауынан туындап, Франческо Лаураның тегін білдірді: LA VRANA > LAVRANA, ол ЛАУРАНА деп оқылады, себебі латын тіліндегі жазуларда U әрпі V ретінде жазылады. Мүсіншінің оқушысы болғаннан кейін, ол жеке мансабын Неапольде бастады, онда ол Кастель-Нуовоның Арагондық V Альфонсо үшін триумф аркасын аяқтаған мүсіншілер тобының мүшесі болды. Альфонсоның қайтысынан кейін (1458) ол Акс-ан-Провансқа, Неапольдің бұрынғы және әлі де титулды королі Рене д’Анжудың сарайына шақырылды, ол оған сарайдағы тұлғалардың қола портреттік медальдарын жасауды тапсырды. 1466 жылдан 1471 жылға дейін Лаурана Сицилияда болды. Осы кезеңдегі жұмыстарына Палермодағы Сан-Франческо шіркеуіндегі Мастрантонио капелласы және Пьетро Специаленің мазары, Сьяккадағы Сан-Маргарита шіркеуінің бүйір есігі, Палермо (1471) және Ното соборларындағы Мадонна мен бала мүсіндері, сондай-ақ қазір Палермодағы Палаццо Абателлисте сақталатын Арагондық Элеонораның бейнесі салынған бюст кіреді. 1471 жылы ол Неапольге сапар шегіп, Ста. Барбара капелласындағы Құдай анасының мүсінін жасады. 1474 жылдан 1477 жылға дейін Лаура үш жыл Урбинода, оның туысы Лучано Лаураның жұмыс істеген жерінде болды. Содан кейін ол Марсельге барып, С. Мари Мажоре соборында шағын капелла салдырды (1475–1481), бұл Францияда толығымен Ренессанс стилінде салынған алғашқы құрылыс болды. Марсельдегі шеберханасы Сент-Лазар мәрмәр алтарын, сондай-ақ Сент-Дидье-д’Авиньондағы Голгофаның алтабын және Ле-Мандағы Сент-Марте-де-Тараскондағы Джованни Косса мен Карл, Мен графының мазарларын жасады. Лаурана 1502 жылы Марсельде немесе Авиньонда қайтыс болды.