Кіріспе

Луиджи Пиранделлоның кітабы

«Бір, ешкім және жүз мың» (ˈuːno nesˈsuːno e tˌtʃɛntoˈmiːla) – итальян жазушысы Луиджи Пиранделлоның 1926 жылғы романы. Бұл Пиранделлоның соңғы романы; оның ұлы кейіннен оны жазуға «15 жылдан астам уақыт кетті» деді. 1924 жылы жарық көрген автобиографиялық хатында автор бұл туындыны «өмірдің ыдырауы туралы ең ащы, терең әзіл-қалжыңды: Москарда – бір, ешкім және жүз мың» деп атады. Аяқталмаған романның беттері Пиранделлоның үстелінде жылдар бойы жатты, ол кейде одан үзінділер алып, басқа туындыларына қосып, кейін үзіліссіз композициялық айналымда романға қайта оралып отырды. Соңында аяқталған «Бір, ешкім және жүз мың» 1925 жылдың желтоқсаны мен 1926 жылдың маусымы аралығында «Fiera Letteraria» журналында бөлім-бөлім жарияланды.

Сюжет

Витанжело Москарда әйелінің оған салған ешқандай қатысы жоқ бір сұрағы арқылы, өзі танитын, тіпті өмірінде кездескен әрбір адамның өз қиялында Витанжелоның бір бейнесін жасағанын, ал осы бейнелердің ешқайсысының оның өзі жасаған және өзі деп ойлайтын Витанжело бейнесімен сәйкес келмейтінін жасайды.

Қабылдау

TIME журналы оны "әркімнің бірнеше тұлғасы бар деген ойды тапқыр түрде айта да, қайталай да" келтіргендігін атап көрсетті, сондай-ақ "егер адам өзінің көптүрлілігін, мәнсіздігін, мүмкін бірлігін терең зерттеуге тырысса, ол тез ақылдан асып кеткен деп есептеледі" делінген. Kenyon Review бұл кітаптың "сюжеттік баяндамадан гөрі метафизикалық эссе сияқты оқылатынын" айтты, "[Москарда] көптеген оқырманға бағытталған сұрақтар қоятынын" атап өтті, "[кітап] аса дау тудырмайтын алғышарттардан басталып, өте күмәнді қорытындыларға келеді" деп бағалады, және кітапты "оқырмандар Москарда/Пиранделло айтқанмен келіскенде ғана" қызықты деп таныды.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

"Бір, Ешқайсысы да емес және Жүз мың", Сэмюэл Путнам ағылшын тіліне аударған, 1933 жыл. "Бір, Ешкім және Жүз мың" Уильям Уивер ағылшын тіліне аударған, 1990 жыл, Марсилио.