Кіріспе

Альтер Кацизне (Альтер Кацизне; 31 мамыр 1885 жылы Вильнюс, Ресей империясы – 7 шілде 1941 жылы Тернополь, Польшаның оккупацияланған территорияларының бас басқармасы) – еврей (идиш) жазушысы, ақын және фотограф, 20 ғасырдың бірінші жартысындағы еврей-поляк мәдени өміріне зор үлес қосып, ең маңызды тұлғалардың бірі саналады. Ол, ең алдымен, 1920-1930 жылдардағы Польшадағы еврей өмірін бейнелеген және мәңгілікке сақтап қалған фотограф ретінде танымал.

Ерте өмір және білім

Альтер Шолем Кацизне 1885 жылғы 31 мамырда Ресей империясының Вильна қаласында (қазіргі Вильнюс, Литва) кедей жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі кірпіш қалаушы, ал анасы тігінші болған. Кацизне үйде идиш тілінде сөйлеген және хедерде, сондай-ақ орыс еврей мектебінде білім алған. Ол жақыннан кітап оқуды ұнатқан, еврей, орыс, поляк, неміс және француз тілдерін өздігінен үйренген.

Фотография

1910 жылы Варшаваға келген Кацизне жеке фотостудиясын ашты. Алғашқыда ол Длуга көшесінде орналасқан, бірақ мекенжайы бірнеше рет өзгерді. Кацизне портреттер түсіріп, есте қаларлық шараларды (түйілу тойларын, бар-мицваларды) фотоға түсіріп, көп ұзамай танымал фотографқа айналды. Оның фотографтық мансабындағы шешуші кезең 1921 жылы басталды, ол Америка Құрама Штаттарындағы Еврей иммигранттарына көмек көрсету қоғамы (HIAS) тапсырысымен Польша қалалары мен қалашықтарындағы еврейлердің өміріне арналған суреттер сериясын жасады, соның ішінде Польша территориясының шығыс бөліктері – Галиция мен Волынь да кірді. Нәтижесінде Кацизне 120-дан астам поляк елді мекеніне сапар шекті. Бұл суреттер Нью-Йорктегі "Форвард" газетінің бас редакторы Абрахам Каханға үлкен әсер етіп, ол Кацизнені Польшадағы еврейлердің өмірін суреттеп, оның басылымында жариялауды ұсынды. Кацизненің құнды тарихи жинағы нацистік оккупация кезінде көбінесе жойылды, тек 700 фотосурет сақталды. Холокосттан кейін бұл суреттер көркемдік қана емес, сонымен қатар тарихи құндылыққа ие болды, олар Польша еврей қауымының соғысқа дейінгі өмірін көрсетеді. Кацизненің жұмысының маңызды бөлігі болып табылатын бұл фотосуреттер қазір Манхэттендегі YIVO архивінде (Иудей зерттеулер институты) және Париждегі Bibliothèque Medem-де сақталады.