Кіріспе

Доминик Пруссиялық (Dominikus von Preußen; Dominicus Prutenus; 1382–1461) – картузиандық монах және аскетикалық жазушы. Ол медитацияға негізделген Розарийдің ерте, танымал түрін жасаған делінеді.

Өмір

Данциг (Гданьск) қаласында дүниеге келген. Өзі туралы жазған естеліктеріне сәйкес, оның алғашқы ұстазы – приходтың дін қызметкері, ізгі Доминикан болған; кейіннен ол ақыл-ойымен көзге түскен Краков университетінің студенті болды. Жаман әдеттерге салынып, жиырма бес жасқа дейін сарандықпен өмір сүрді, содан кейін Трир қаласының жанындағы Сент-Альбан картуздық монастырының приоры Эссендік Адольфтың ықпалымен өзгеріске ұшырады. 1409 жылы Доминик Картузиан орденіне қабылданды. Оның монастырлық өмірі қатаң тәухид пен діни ынтаға толы болды, сонымен қатар оған көптеген көріністер сыйланған. Ол Майнцте жаңа келгендердің тәлімгері және қайтыс болған Сент-Альбан монастырының викарийі қызметтерін атқарды. Доминик автор ретінде он жеті трактат жазды, олар бүгінге дейін сақталған.

Картуздық розарий

Доминикке «Ай Мариям» дұғасын оқу кезінде медитация жасау тәжірибесін енгізгені айтылады, ол бұл тәжірибені «Исаның өмірінің Розарийі» деп атады. Оның заманында «Аве Мария» дұғасы «Фруктус вентрис туи, Иса» деген сөздермен аяқталар еді, сондықтан ол әрбір дұғаға оқиғаны еске түсіретін сөйлем қосты. Онда «Патшалардың табынуы» және «Мысырға қашу» сияқты тақырыптар қамтылған. Доминиктің псалтыры елу «Аве» дұғасынан, сондай-ақ «Патэр Ностер» және «Глория Патри» дұғаларынан тұрады, бұл оны үштік сипатқа ие етеді. «Ай Мариям» дұғасының саны маңызды емес. Медитацияның сапасы, шынайы тағайынды дұғаның маңызы зор». Доминик пен оның досы Эссендік Адольф бұл дұғаның Картуздық ордені мен қара халық арасында таралуын кеңейтуге тырысты. Олар үлкен жетістікке жетті және осы типтегі псалтырлар 15 ғасырда көбейді. Осы себептерге байланысты ол «Картуздық Розарий» деп аталады.