Кіріспе

Сент-Августин ережесін ұстанатын діни ордендердің мүшелері – августиндіктер. Августиндіктер – бұл шамамен 400 жылға дейін Сент-Августинмен жазылған Сент-Августин ережесін ұстанатын бірнеше діни ордендердің мүшелері. Католиктік діни ордендерде 12-13 ғасырларға дейін баратын екі түрлі августиндіктер бар: Әртүрлі канондық қауымдар да Сент-Августин ережесін ұстанады, евангелиялық кеңестерді қабылдап, жартылай монахтық өмір сүреді, бірақ дін қызметкері ретіндегі негізгі қызметтеріне сәйкес пастырлық қамқорлыққа берілген. Олар көбінесе жақын жердегі приходтарға қызмет ететін бір үлкен қауымды құрайды және автономды қауымдарға біріктірілген. Контемплация және апостолдық қызметтің аралас діни өмірін ұстанатын бірнеше монахтар ордендері бар. Ең ірісі және танымал – 1244 жылы құрылған және бастапқыда Сент-Августинның шөлге шыққандары (OESA) деп белгілі болған Сент-Августин ордені (OSA). Олар Англияда Остин монахтары деп белгілі. Тағы екі орден – Августин реколектілері ордені және Жалаңаяқ августиндіктер ордені – бір кезде OSA-ның бір ғана бұрынғы генералының құрамында болған. 1588 жылы Испанияда реформалық қозғалыс ретінде құрылған Реколектілер 1612 жылы тәуелсіздік алды. Жалаңаяқтар 1592 жылы тәуелсіз қауымға айналды, ал 1610 жылы жеке жалқаулар орденінің мәртебесіне көтерілді. Сондай-ақ, 19 ғасырда құрылған кейбір англикандық діни ордендер де Августин ережесін ұстанады. Олар бірнеше түрлі августиндік монахтар қауымдарындағы әйелдерден ғана тұрады.

Каризмалық

Діни қоғамда "харизма" – әр діни орден, қауым немесе отбасы және оның жеке мүшелері бейнелейтін ерекше үлес. Августинның ілімі мен жазбалары, Августин ережесі, сондай-ақ он алты ғасыр бойы Августиндіктердің өмірі мен тәжірибесі орденнің этикасы мен ерекше харизмасын анықтауға көмектеседі. Білім арқылы шындықты іздеу – Августиндік этиканың кілті, ол бір-біріне деген махаббатпен қарым-қатынас жасау туралы талаппен теңдестіріледі. Осы махаббат пен әділдік талаптары орденді халықаралық миссионерлік қызметінде жетеледі. Махаббат пен білімді үйлесімді іздеу орденнің түрлі салаларын өзара махаббат пен интеллектуалды дамуға негізделген қауымдастықтар құруға бағытталды. Августин Құдайдың "көне де жаңа" сұлулығы туралы құштарлықпен айтты, ал оның сұлулыққа деген құштарлығы музыкаға дейін жетті. Ол "кім ән айтса, екі рет дұға етеді" (Qui cantat, bis orat) деп үйретті және музыка да Августиндік этиканың маңызды бөлігі болып табылады. Қазіргі Августиндік музыкалық ошақтардың қатарында Венадағы Августинер шіркеуі бар, онда Моцарт пен Шуберттің оркестрлік мессалары әр апта сайын орындалады, сондай-ақ Австриядағы Санкт-Флориандағы ұлдар хоры, Августиндік канондар басқаратын мектеп – бұл хор қазір 1000 жылдан астам уақыттан бері сақталып келеді. Августиндіктер сонымен қатар ғалымдардың көптеген еңбектерін жариялады.

Өмірбаян

Августин монахтары Әугустин Гиппоның, бастапқыда бірнеше достарымен, кейін епископ ретінде діни қызметкерлерімен бірге, монахтар қауымының өмірін кешкенін айтады. Мүлікке қатысты, Августин кедейлікті емес, ортақ пайдалануды қадірледі. Олардың өмір салты басқаларды да оларға еліктеуге шақырып, үлгі болды. Оларды басқару туралы нұсқаулар Августинның бірнеше еңбектерінде, әсіресе VIII-IX ғасырлардағы көне кодекстерде «Августин ережесі» деп аталған «De opere monachorum» кітабында кездеседі. XIII ғасырда Августин ермектерін құраған түрлі ерметикалық топтар, жеткіліксіз тарихына байланысты паптық тараптан қысымға ұшырады. Бұл қауіптің алдын алу үшін монахтар Әугустинмен тарихи байланыс орнатып, ережені тікелей одан алғанын көрсетуге ерекше мән берді. Августин ережесі ерте және жоғары ортағасырлық Еуропада кеңінен қолданылды, бірақ Августин монахтарының Әугустинның өзі құрғанына ешқандай тарихи дәлел жоқ. Керісінше, монахтар бұл байланысты 1274 жылы Лиондағы екінші кеңесте орденді тарату қаупі туғаннан кейін ойлап тапты. Ерте ортағасырларда бұл ереже басқа ережелерге, әсіресе Бенедикт ережесіне қарағанда көлеңкеде қалғанмен, соборлық дін қызметкерлерінің осы өмір салты ғасырлар бойы Еуропаның әртүрлі аймақтарында жалғасты және олар канондық тұрақты (яғни, ереже бойынша қауымда өмір сүретін соборлық дін қызметкерлері) деп белгілі болды. Августин ережесі XI ғасырда монастырлар мен соборлық тарауларды реформалаудың негізі ретінде қайта қолданысқа енді. Олар діни қызметкерлердің қауымдарын ұйымдастыруға бағытталған монастырлық өмірдің діни қызметкерлерге бейімделуін білдіреді, бұл Әугустинның өзі жасаған нәрсе. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл монахтық қозғалысқа немесе монахтардың кейінірек дамыған ерметикалық өмірге паралель болды. Өздерінің дәстүрінде канондар пасторлық қызметтің негізгі міндетіне қатысты діни серт беруді қосты. Канондар епархиялық құрылымдардан тәуелсіз болғандықтан, өздерінің монахтар қауымдарын құрды. Орденнің ресми атауы – Әугустинның канондары (CRSA).

Монахтардың тарихы

Августин монахтары ересек канондардан кейін пайда болды. Монахтар XIII ғасырдағы қайыршылық қозғалыстың бір бөлігін құрады, бұл діни өмірдің жаңа түрі болды, ол монастырь өмірінің діни идеалдарын қалалық ортаға енгізуге тырысты, бұл дін қызметкерлеріне елшілік міндеттермен халықтың қажеттіліктеріне қызмет етуге мүмкіндік берді. Осы кезде көптеген шөлге кетіп, уақыт өткізетін топтар Тоскана, Лациум, Умбрия, Лигурия, Англия, Швейцария, Германия және Франция сияқты әртүрлі аймақтарда өмір сүрді. 1215 жылы Латеран соборының төртінші жиналысы Не-нимиум жарлығын шығарды, ол осы шағын діни топтарды қауымдастықта өмір сүруге, сайлау арқылы басшылық органдарын құруға, жоғары басшыға бағынуға және шіркеу бекіткен қауымдық өмір ережелерінің бірін қабылдауға міндеттей отырып, ұйымдастырды.

Кішкентай одақ

1243 жылы Тоскананың усақ-құлан тұрғандары Рим папасы Иннокентий IV-ге оларды бір топқа біріктіруді өтінді. 16 желтоқсан күні 1243 жылы Иннокентий IV Incumbit Nobis атты бұйрық шығарды, бұл көбінесе пастырлық хат болатын, ал қысқа болғанына қарамастан, бүгінгі күні танымал болған Орденнің негізін қалаудың Magna Carta-сы қызметін атқарды. Бұл паптық бұйрық осы усақ-құлан тұрғандарды Гипполық Августин ережесі мен өмір салтын қабылдауға, осы Августин өмір салтын өздерінің ерекше харизмасы мен апостолдық міндеттеріне қатысты өздері шешетін тәсілмен ұстануға және Бас Приор сайлауға шақырды. Бұйрық сондай-ақ кардинал Риккардо Аннибальдиді олардың кардинал-қорғаушысы етіп тағайындады. Бұл адамның Орденді құрудағы маңыздылығын бағалау мүмкін емес. Praesentium Vobis бұйрығымен 1244 жылдың наурыз айында Тоскананың усақ-құлан тұрғандары Бас Шығарылымға жиналды, оған кардинал Аннибальди төрағалық етті. Осы шығарылымда Орден Августинның ережесін ресми түрде қабылдады, цистерциан псалмымен Рим қызметін орындауға және Бас Приорды үш жыл сайын сайлауға бекінді. Алғашқы Бас Приор – ағай Матай, одан кейін Аджутус және Филипп болды. 31 наурыз күні 1244 жылы шыққан Pia desideria паптық бұйрығында Папа Иннокентий IV Орденнің негізін ресми түрде бекітті.

Орденнің артықшылықтары

Қауымның құрылғаннан бастап-ақ оған діни жеңілдіктер берілді. Александр IV орденді епископтардың қарауынан босатты; Иннокентий VIII 1490 жылы орден шіркеулеріне Римдегі қасиетті орындарға бару арқылы ғана қол жеткізілетін индульгенциялар берді; Папа Пий V августиндіктерді тіршілікке ие ордендер қатарына қосып, оларды кармелиттермен бірдей деңгейге қойды. 13 ғасырдың соңынан бастап Папа сарайының сакристаны әрқашан августиндік монах болып, епископқа дайындалатын болды. Бұл құқық Папа Александр VI арқылы расталды және 1497 жылы шығарылған Бұйырламамен Орденге мәңгілікке берілді. Лауазым иесі Ватикан приходының ректоры болды (ондағы Әулие Павел шіркеуі – приход шіркеуі). Оның міндеттеріне ораториясында қасиетті Хостияны сақтау да кірді, оны апта сайын жаңарып, Папа ауырған жағдайда дайын тұру қажет болды, онда пап сакристаны Папаға соңғы қасиеттерді беру құқығына ие болды. Скристан Папа саяхат еткенде әрқашан оны сүйемелдеді, ал конклав кезінде ол мисса өткізіп, қасиеттерді таратты. Ол Ватиканда субсакристанмен және орденнің үш дұғагерімен бірге тұрды (қ. Рокка, "Апостольдық сакрарий тарихы", Рим, 1605). 2009 жылға дейін августиндік монахтар пап сакристанының міндеттерін орындап келді, бірақ августиндік епископ сакристанының тағайындалуы Папа Иоанн Павел II тұсында 1991 жылы Петрус Канисиус Ван Лиерде зейнеткерлікке шыққаннан кейін тоқтатылды. Пап Римде августиндік монахтар әрқашан Сапиенца университетінің бір орындығын және Ритуалдар жөніндегі кеңестің консультациялық лауазымдарының бірін иеленді.

Аяқсыз және реколекция монахтары

Жаяқ аяқ августиндер 1588 жылы Италияда Орденнің реформалық қозғалысы ретінде құрылды және басқа августиндерден өзгеше конституцияларына ие. 1592 жылы Испанияда да осы мақсатпен Августин реколекттері пайда болды. Бірақ қазіргі кезде олар негізінен пасторлық қызметпен айналысады.

Орденнің ұйымдастырылуы

Августиндік ермектер, Сент-Августиннің ережесін ұстанса да, сонымен қатар Конституцияларға да бағынады, оларды алғаш рет Августин Новелл (1309 ж. қайтыс болды), 1298 жылдан 1300 жылға дейін орденнің бас преоры және Осимолық Климент жасаған. 1895 жылы Римде қайта қарастырылды. Конституциялар 1895 жылы Римде тағы да қайта қаралып, 1901 және 1907 жылдары қосымшалармен жарияланды. Августиндіктер қауымдық өмірді басқару үшін харизманы немесе "Киелі Рухтан келген сый" пайдаланады. Монахтардың хор киімі мен сыртқы киімі – қара жүннен тігілген, ұзын, кең жеңді туника, қара былғары белбеу және белбеуге дейін жететін ұзын, үшкір қалпақ қосылған үлкен иық плащ. Ішкі киім қара туника мен скапуляриден тұрады, олардың үстінен иық плащ киіледі. Көптеген монастырларда бұрын доминикандықтар жоқ аймақтарда ақ киім кию қалыпты болған. Ыстық климатта августиндіктер ақ киім киеді, себебі оларды доминикандықтардан оңай ажыратуға болады (яғни ұзын скапулярисіз, розарийсіз және т.б.).

Қасиетті Августин орденінің харизмасы

Августиндік өмірдің негізі – бірлескен өмір, сонымен қатар зерделі ойлау.

Жиналған қауымдастықтар

Басқа ордендер мен топтар Августин отбасына жатады, өйткені олар Августин ережесін ұстанады, тәуелсіз қоғамдар ретінде өмір сүреді немесе өздерінің конституциялары арқылы ресми түрде бүкіләлемдік Августиндік орденге қосылған. Бұл мақалада олардың саны толық есептелмеген, себебі Католик шіркеуінің басқару және есеп жүйесі дін қызметкерлерінің санын салыстырмалы түрде қолжетімді және тексерілетін етеді. Олардың кейбіреулері: Иеронимдер, Урсулиндер, Исаның мейіріміне арналған Сент-Августиннің канонист әйелдері, Успенский августиндері (бізанттық обряд провинциясын қамтиды), Алексиан бауырлары, Успенский бауырлары (Конгода), Біздің Анамыздың жұбатушы әпкелері және Сан-Гильермо шіркеуі (Пинатубо тауының лахар ағындарының салдарынан 1994 жылдың 3 қыркүйегінде 12 метрлік биіктігінің жартысына дейін көмілді), Миссиялардың Анамыз қауымы, Тірі сөздің қайырымдылық әпкелері (Тексаста Тірі сөз университетін құрды), Қасиетті Иоаннның ауруханалық бауырлары және Успенский августиндері.

Августиндік зайырлы қоғамдар

Лайықтар қауымдастығы – ерікті топтар, олар көбінесе үйленген немесе жалғыз адамдардан құралады және Августин өмір салтына деген ықылас пен қызығушылық танытады. Бұл лайықтар монахтық уәде бермейді, бірақ Августин орденінің жұмысына ерікті еңбек, ақшалай және материалдық көмек, сондай-ақ Әулие Августин мен августиндік ілімді зерттеу және насихаттау арқылы қолдау көрсетеді. Олардың арасындағы ең маңыздылары – қайыршы ордендердің түрлі тармақтарымен байланысты Үшінші ордендер. Олар – Августин лайықтар қауымдастығы және Секулярлық Августин реколекттері. Олар Орденнің өмірі мен харизмасын лайықтар ретінде мүмкіндігінше жақсы ұстануға ресми және көпшілік алдында міндеттеме береді. Фрайлар мен қарындастардың рухын және жұмысын қолдайтын басқа қауымдастықтарға Италиядағы белбеудегі Әулие Марияның бауырластығы, Филиппиндегі Августин достары және Австралиядағы Августин достары жатады.

Дінге бағынушылық

Августиндік орденмен байланысты және оны таратуға тырысқан ерекше құлшылық тәжірибелеріне "Жақсы Кеңес Анасы" (Mater Boni Consilii) аталымымен Қасиетті Марияға құлшылық ету жатады, оның керемет суреті Рим провинциясының Геннаццанодағы Августин шіркеуінде сақталған. Бұл құлшыныс басқа шіркеулер мен елдерге тарады, және оны қолдау үшін бауырластықтар құрылды. Италия, Испания және Германияда августиндер "Жақсы Кеңес Анасы" құрметіне арналған бірнеше журналдар шығарады. Августиндер, Папа Лев XIII-нің мақұлдауымен, "Жақсы Кеңес Анасының" скапулярына құлшылық етуді де қолдайды. Бұл құлшынысқа қоса, орден дәстүрлі түрде "Құдіретті Жұбаныш Анамыздың" архиконфратериясын дамытты. Бауырластық мүшелері әдетте Әулие Августин, Моника және Толентинолық Николай құрметіне киесінбеген былғары белдік немесе бау киеді, күн сайын он үш рет "Пәтершаһ" және "Аспан патшасы" дұғаларын оқиды, Әулие Августин мерекесінің алдында қатаң ораза ұстайды және аталған үш әулиенің мерекелерінде қасиетті қатыныс алады. Бұл бауырластық 1439 жылы Болоньядағы Сан-Джакомода Папа Евгений IV құрды, 1575 жылы Григорий XIII оны архиконфратерия етіп бекітті және Августин орденіне қосты. Сондай-ақ, "Кеңірген Анамыз" аталымымен Марияға арналған бірнеше ғибадатханалар бар. Канадалық августиндер Онтарионың Кинг-Сити қаласындағы "Кеңірген Анамыздың" Мэрилейк ғибадатханасын басқарады; "Кеңірген Анамыздың" монастыры Новая Шотландияда орналасқан.