Кіріспе

Жапондық оккупанттар 1942 және 1945 жылдар аралығында Голландиялық Шығыс Үндістанда шығарған валюта.

Голландиялық Үндістан гильдері, кейіннен Голландиялық Үндістан рупиясы, 1942 және 1945 жылдар аралығында Голландиялық Шығыс Үндістандағы жапондық оккупанттар шығарған валюта болды. Ол 100 сенге бөлінді және гильдерге тең шамада ауыстырылды.

Өмірбаян

1941 жылдың желтоқсан айында Жапония империясы Британдық Борнеоға шабуыл бастады; 1942 жылдың қаңтарына қарай оның әскерлері Голландиялық Шығыс Үндістанның бір бөлігі болған аралдың сол аймақтарына шабуыл жасады. Одан кейін ақпан айында Суматра мен Яваға шабуылдар жасалды. Нәтижесінде, Голландия отаршылдық үкіметі 1942 жылдың 8 наурызында капитуляциялады, бірақ қарсылық қозғалысы бірнеше айға созылды. Келесі айларда жапон үкіметі банктерді жапты, активтер мен валютаны тәркіледі және Үндістан экономикасын өз бақылауына алды. Ява XVI армияның, Суматра XX V армияның, ал архипелагтың қалған бөлігі Жапон Әскери-теңіз күштерінің басқаруында қалды. Бұл әкімшілік бөлініс кейбір банкноттардың тек белгілі бір аймақтарда қолданылуын білдірді. Мысалы, оккупацияланған Малайяда (сонымен қатар XX V армияның бақылауында) қолданылған сияқты дизайны бар 100 және 1000 гульдерлік банкноттар тек Суматрада айналымға түсірілуі тиіс болды. Алайда, олардың нақты қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ.

Кәсібі

Жапон оккупациялық үкіметі, басқа оккупацияланған аумақтарда бұрын жасалғандай, оккупацияланған Индияда қолдануға арналған әскери банкноттарды дереу шығара бастады. Бұл алғашқы банкноттар Жапонияда басылып, Қаржы министрлігі тарапынан шығарылды. Бұл шығарылым формальды түрде гульдер атауын сақтады, бірақ халық арасында оны oeang Djepang (жапон ақшасы) немесе oeang pisang (банан ақшасы, он гульдерлік банкнотадағы банан суреті үшін) деп атады. Әр гульдер (немесе кейіннен рупия) 100 центтен (сен) тұрды. Оккупация басталғаннан кейін, жапон әскери үкіметі 1942 жылдың 11 наурызынан бастап аймақтағы жалғыз қолданылатын валюта – әскери банкноттар және бұрынғы колониялық гульдерлер екенін жариялады. Бірақ көп ұзамай, олар соғысқа дейінгі валютаны тең құнмен алмастыра бастады. Көп ұзамай, барлық қолда бар голланд валютасын оккупациялық шығарылымға айырбастау міндетті болды. Алайда, бұл саясат қатаң түрде орындалмады, соғысқа дейінгі валюта тіпті интернация лагерьлерінде де кеңінен жинақталды. Тимор шайқасынан кейін, жапондықтар «1942 жылғы 24 ақпанғы жарлық» арқылы гульдерді Португалиялық Тиморда да қолдануға рұқсат берді, осылайша Тимор патакасын алмастырды. 1943 жылдың наурыз айында жапон оккупациялық үкіметі әскери банкноттарды шығаруды тоқтатты; сол кезде 353 миллион гульдерлік әскери валюта айналымда болды. Баспа операциялары Батавиядағы (қазіргі Джакарта) Колфқа көшірілді, Жава. Сыртқы түрінде ешқандай өзгеріс болмаған бұл банкноттарды өткен жылы құрылған және Йокогама Специ Банкі мен Тайвань Банкі басқарған Оңтүстік Даму Банкі (SDB) шығарды. SDB басшылығымен айналымға шығарылған валютаның көлемі арта түсті; профессор 1943 жылдың соңына қарай жалпы айналым 674 миллион гульдерге дейін дерлік екі есеге өскенін, ал 1944 жылдың соңына қарай шамамен екі миллиардқа жеткенін жазады. Айналымның өсуіне қарай инфляция күрт өсті. Нәтижесінде, 1944 жылғы шығарылымда рупия деп аталған бұл валюта кеңінен қолданылды, бірақ құнсызданды.

Ұстап бергеннен кейінгі кезең

Жапон әскерлері 15 тамызда капитуляциялады, ал екі күннен кейін Индонезия Республикасы тәуелсіздігін жариялады. Бастапқыда, кеңінен таралған жапондық рупиялар, Нидерландтың бақылауындағы және Республика басқаруындағы аймақтарда соғыс алдындағы гульдермен бірге заңды төлем құралы ретінде қабылданды; шындығында, Нидерландтік Үндістанның азаматтық әкімшілігі (NICA) Нидерланд әкімшілігін қайта орнату шығындарын жабу үшін одан да көп басып шығарды, бірақ бұл инфляцияның жалғасуына әкелді. Дегенмен, жапондық банкноттар соғыс алдындағы гульдермен бірдей шартта болған жоқ; Явада, айырбас курсы 10:1-ден 12:1-ге дейін болды. 1946 жылдың 6 наурызында Нидерланд бақылауындағы аймақтар жапондық рупияны NICA шығарған гульдермен алмастырды, бұл 100 жапон рупиясына 3 NICA гульдерінің ресми айырбас курсын белгіледі. 1946 жылдың 30 қазанында Республикалық үкімет те солай жасады, оккупациялық валютаны Оянг Репоеблик Индонезиясымен (ORI) алмастырды, 1 ORI үшін 50 жапон рупиясы ресми бағамымен. Алайда, Индонезия Ұлттық революциясының және оның нәтижесінде туған хаостық ақша айналымының салдарынан, жапондық банкноттар 1949 жылға дейін қолданыста болды. Индонезияның қаржы министрі Александр Андриес Марамис 1946 жылы жапондықтар оккупация аяқталғанға дейін шамамен 2,2 миллиард рупияны айналымға шығарғанын бағалады. Шибата одан да жоғары соманы, 3,1 миллиардтан астамды көрсетеді. Австралиялық тарихшы Роберт Крибб болса, жапондықтар тіркегеннен әлдеқайда көп ақша шығарғанын жазады, және жапондықтар капитуляциялағаннан кейін басылған ақшаны қоса есептегенде, нақты сома 3,5 пен 8 миллиард арасында болуы мүмкін, ал оккупация кезінде тек 2,7 миллиард шығарылған. Португалиялық Тиморда Banco Nacional Ultramarino 1954 жылдың 31 желтоқсанына дейін гульдерді Тиморлық патакаға тең құнмен айырбастауға рұқсат берді.

Монеталар

Әрқайсысы ерекше дәстүрлі индонезиялық көлеңкелі қуыршақты бейнелеген "Қуыршақтар сериясы" деп аталатын бұл монеталар бастапқыда 1, 5 және 10 сен номиналымен қалайыдан соғылған. Олар классикалық жапон императорлық жыл санау жүйесі бойынша 2604 жылға, яғни Григориан күнтізбесі бойынша 1943 жылға сәйкес келді. Алайда, соғыс Жапонияға қарсы бұрыла бастағанда, оның қолайлы теңіз жолдары бұзылып, Ұлыбританиялық және одақтас күштердің жапон кемелерін атқылауынан және торпедалауынан Индонезияға (Үндістанға) бағытталған көптеген монеталар жоғалып кетті; осының салдарынан бұл серия ешқашан қолданысқа енгізілмеді. Көптеген қолданылмаған монеталар кейіннен ерітіліп, қазірде кез келген номиналдағы монеталардың өте сирек кездесетін даналары ғана сақталған.

1942 (ND) гульдері шығарылымы

Нидерландтық Үндістанда қолданылған жапондық басқыншылық ақшасы алғаш рет гульдермен (1942 ж.) және кейіннен рупиамен (1944–45 ж.) номиналдалды болды. Гюльдерлік эмиссияда бір жарым гульдер және одан жоғары номиналды банкноттарда "De Japansche Regeering Betaalt Aan Toonder" (Жапон үкіметі алып жүрушіге төлейді) деген төлем міндеттемесі көрсетілген. Ал кішірек номиналды банкноттарда (1–10 цент) бұл жазу "De Japansche Regeering" деп қысқартылған. Нидерландтық Үндістанда қолданылған барлық жапондық басқыншылық ақшаларында блок префиксі ретінде "S" әрпі болады, одан кейін сан (кіші номиналдар, 1–10 цент), екінші әріп немесе бөлшек блок схемасында алым бөлігі ретінде қолданылады. Жоғары номиналды банкноттардың (яғни, 1, 5 және 10 гульдер) бастапқы басылымдарында сериялық нөмірлер пайдаланылды, бірақ 1943 жылдың наурыз айынан кейін жапондықтар қолданған баспа машиналарын (яғни, Джакартадағы Колфф баспасы) автоматты түрде тізбектелген нөмірлеуге мүмкіндік бермеді, сондықтан бұл жұмыс өте баяу болды және көбінесе бірдей сериялық нөмірге ие бірнеше банкноттар шықты. Екінші басылымның ортасында (SB блогы) сериялық нөмірлерден бас тартылды. Жарты гульдер және одан жоғары номиналды банкноттар қайталанатын кири гүлінің су таңбасы бар қағазға басылған.

1944 (ND) Roepiah саны

1944 жылдың қыркүйегінде алғаш рет шығарылған «Дай Ниппон Тейкоку Сейху» («Жапон әскерлерінің басқаруы») ноталары роэпиамен белгіленді және толығымен Явада басылды.