Евжен Карьер: Француз суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Француз суретшісі Эжен Анатоль Карьер (16 қаңтар 1849 – 27 наурыз 1906) – ғасыр соңы дәуірінің француз символизмі өкілі. Карьердің суреттері көбінесе бір түсті қоңыр палитрасымен және тұманды, арман сияқты көрінісімен танымал. Ол Огюст Роденнің жақын досы болды және оның туындылары Пабло Пикассоның «көк кезеңіне» ықпал еткен болуы мүмкін. Ол сонымен қатар Поль Верлен, Стефан Малларме және Шарль Морис сияқты жазушылармен де байланыста болды.

Өмірбаян

Сақтандыру сатушысының тоғыз баласының сегізіншісі болған Карриер Гурне-сюр-Марн (Сен-Сен-Дени) қаласында дүниеге келді және Страсбургте өсті. Ол коммерциялық литографияда шәкірттік кезеңінде Ecole Municipale de Dessin мектебінде өнерге алғашқы білімін алды. 1868 жылы ол қысқа мерзімге литограф болып жұмыс істеген кезде Парижге сапар шекті және Луврдегі Питер Пауль Рубенстің картиналарынан осыншалықты шабыттанды ki, өзін суретші деп жариялады. Франко-пруссия соғысы кезінде Александр Кабанельдің Ecole des Beaux Arts мектебіндегі оқуы үзіліске ұшырады, сол кезде ол тұтқынға алынды. 1872–1873 жылдары Жюль Шеренің шеберханасында жұмыс істеді. 1878 жылы ол алғаш рет Салонға қатысты, бірақ оның туындылары көзге түспеді. Келесі жылы ол Кабанельдің оқуын аяқтады, Софи Десмонсоға үйленді (онымен жеті баласы болды) және қысқа уақытқа Лондонға көшті, онда ол Дж.М.У. Тернердің туындыларын көріп, зор құрметке бөленді. Парижге оралғаннан кейін бірнеше жыл бойы сәттілікке жете алмады және отбасын асырау үшін баспагерлермен жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1880 мен 1885 жылдар аралығында оның ағасы Эрнест (1858–1908), керамист, оған Севр фарфор фабрикасында жартылай жұмыс табуға көмектесті. Сол жерде ол Огюст Роденмен танысты, олар өте жақын дос болып қалды. 1884 жылғы Салонда Карриердің бір картинасы құрметті мақтауға ие болды, ал белгілі өнер сыншысы Роджер Маркс оның туындыларын қолдаушы болды. Содан кейін Карриер өз заманының маңызды суретшілері, сыншылары, жазушылары мен коллекционерлерінің көптеген достарын тапты. Ол Société Nationale des Beaux Arts және Salon d’Automne қоғамдарының негізін қалаушы мүшесі болды (сонымен қатар ол Salon d’Automne-нің құрметті президенті аталды). Ол Académie de La Palette академиясында өнер оқытушысы ретінде үлкен рөл атқарды, сондай-ақ Брюссельдегі Libre Esthétique (1894, 1896 және 1899 жылдары), Мюнхен сецессион (1896, 1899, 1905 және 1906 жылдары) және Берлин сецессион (1904 жылы) көрмелеріне қатысты, онда оның «Ұйқы» (1890), Поль Верленнің әйгілі портреті (1891, Люксембург), «Аналық» (1892, Люксембург), «Христос айқышқа шегеленген» (1897) және «Мадам Менард Дориан» (1906) сияқты туындылары қойылды. Карриер 1906 жылы тамақ ісігінен қайтыс болды. Жорж Клемансодан бастап, Франсис Пикабия сияқты жас суретшілерге дейін Париждегі мәдени ортаның өкілдері оның жерлеу рәсіміне қатысты, онда Роден оның «азап шегуімен күшін жоймаған, жаңаша айқындықпен жеткізілген, ойларын» айтты. Карриердің балалары жазған соңғы сөздері: «Aimez vous avec frénésie» («Бір-біріңізді құштарлықпен сүйіңдер»). 1906 жылы Société Nationale des Beaux Arts және Salon d’Automne, ал 1907 жылы Ecole Nationale des Beaux Arts және Libre Esthétique Карриердің туындыларының ірі ретроспективті көрмелерін ұйымдастырды.

The eighth of nine children of an insurance salesman, Carrière was born at Gournay sur Marne (Seine Saint Denis) and brought up in Strasbourg, where he received his initial training in art at the Ecole Municipale de Dessin as part of his apprenticeship in commercial lithography. In 1868, while briefly employed as a lithographer, he visited Paris and was so inspired by the paintings of Peter Paul Rubens in the Louvre that he resolved to become an artist. His studies under Alexandre Cabanel at the Ecole des Beaux Arts were interrupted by the Franco–Prussian War, during which he was taken prisoner. In 1872–3 he worked in the studio of Jules Chéret. In 1878 he participated in the Salon for the first time, but his work went unnoticed. The following year he ended his studies under Cabanel, married Sophie Desmonceaux (with whom he would have seven children) and moved briefly to London where he saw and admired the works of J. M. W. Turner. Success eluded him for a number of years after he returned to Paris and he was forced to find occasional employment, usually with printers to support his growing family. Between 1880 and 1885 his brother Ernest (1858–1908), a ceramicist, arranged part time work for him at the Sèvres porcelain factory. There he met Auguste Rodin who became and remained a very close friend. At the Salon of 1884 one of Carrière’s paintings received an honourable mention, and the influential art critic Roger Marx became a champion of his work. Thereafter, Carrière found friends in most of the important artists, critics, writers and collectors of his time. He was a founding member of the Société Nationale des Beaux Arts and of the Salon d’Automne (of which he was named honorary president). He played an influential role as an art teacher at Académie de La Palette and also exhibited with the Libre Esthétique in Brussels (in 1894, 1896 and 1899), the Munich Secession (in 1896, 1899, 1905 and 1906) and the Berlin Secession in 1904, with works including Sleep (1890), the celebrated portrait of Paul Verlaine (1891, Luxembourg), Maternity (1892, Luxembourg), Christ on the Cross (1897), and Madame Menard Dorian (1906). Carrière died from throat cancer in 1906. The cultural world of Paris, from Georges Clemenceau to young artists such as Francis Picabia, was present at his funeral, where Rodin spoke of his "arresting ideas, expressed urgently and with a new clarity, undimmed by his suffering". Carrière's last words, recorded by his children, were: "Aimez vous avec frénésie." ("Love each other wildly.") The Société Nationale des Beaux Arts and the Salon d’Automne in 1906, as well as the Ecole Nationale des Beaux Arts and the Libre Esthétique in 1907, held major retrospective exhibitions of Carrière's work.

Стиль және әсері

Карьер көптеген ескі шеберлерге зор құрметпен қарады, бірақ оның ерте туындыларына көбінесе замандасы Жан Жак Хеннердің әсері тиді. Ол көбінесе басқа түстердің сирек қолданылуымен монохромды қоңыр палитраны және Хеннердің сурет салу техникасына ұқсас әдіс-тәсілдерді пайдаланды. 1880-ші жылдардың ортасына қарай оның жұмыстарында суреттерден көрінетін тығыз, тұманды қоңыр атмосфера қалыптасты. «Ауру бала» (1885; Париж, Орсе мұражайы) – Карьердің жиі қолданған және оның өнерін бейнелейтін ана мен бала тақырыбының бір мысалы. Оның туындыларын жайлаған поэтикалық, арманға толы қиял сапасы, әсіресе Чарльз Морис және Жан Долен сияқты Символизм өкілдеріне ұнады. Соңғысы Карьердің өнерін армандардың сиқырымен нәрленген шындық деп сипаттады. Карьер сонымен қатар «Кафе Вольтерге» жиі барып, Символизм театрымен айналысты, осылайша Символизмнің бағытында болды. Ол өңделген палитраны қолдану арқылы, фокусты жұмсарту және фигураларын қалың, қара атмосфераға орау арқылы, мысалы, «Аналық» (шамамен 1889; Филадельфия, ПА, Mus. A.), кеңістік, жарық және түс сезімін күшейтті. Оның тұншықтырғандай бейнелері кең таралған тыныштыққа толы. Карьердің адамзаттың бір-біріне бауырластығына деген терең сенімі оны отбасын адамзаттың шағын үлгісі ретінде қарастыруға итермеледі. Оның көптеген картиналары отбасы мүшелеріне немесе отбасылық қарым-қатынастарға арналған болса да, ерекше емес, жалпыға ортақ нәрсеге қызығушылығы көбінесе формасыз ортада жеке ерекшеліктері жоқ суреттерге әкелді. Ол сонымен қатар бірқатар портреттер жасады, олардың ішінде ақын Пол Верленнің (1890; Париж, Орсе мұражайы) және мүсінші Луи Анри Девильцтің (1887) портреттері ерекше көзге түседі. Оның көптеген туындыларын Париждегі Орсе және Роден мұражайларында, Лондондағы Тейт мұражайында және Белградтағы Сербия Ұлттық мұражайында кездестіруге болады.

Carrière had great admiration for many of the Old Masters, but in his early work he was mainly influenced by his contemporary Jean Jacques Henner. He increasingly used a near monochrome brown palette with occasional touches of other colours and a painterly technique somewhat like that of Henner, and by the mid 1880s his work was characterized by a dense, misty brown atmosphere out of which the images emerged. The Sick Child (1885; Paris, Mus. d’Orsay) is an example of the theme of a mother and her child that Carrière often used and that has come to be regarded as typifying his work. Carrière occupies an important place in fin de siècle Symbolism, which developed in the visual arts from the mid 1880s. The quality of poetic, dreamlike reverie that pervades his work particularly appealed to Symbolist critics such as Charles Morice and Jean Dolent; the latter described Carrière’s art as reality having the magic of dreams. Carrière also frequented the Café Voltaire and was involved in Symbolist theatre, bringing him into the mainstream of Symbolism. By employing a subdued palette, softening the focus and enveloping his figures in a thick, dark atmosphere, as in Maternity (c. 1889; Philadelphia, PA, Mus. A. ), Carrière achieved a rarified sense of space, light and colour. His ethereal images have a quality of pervasive stillness. Carrière’s strong belief in the essential brotherhood of Man led him to consider his family as a microcosm of mankind. Though most of his paintings are of family members or family relationships, his interest in the universal rather than the specific usually resulted in figures without much individuality presented in a formless environment. He also produced a number of portraits, with notable examples being that of the poet Paul Verlaine (1890; Paris, Mus. d’Orsay) and the sculptor Louis Henri Devillez (1887). Several of his works can be found at the Musée d'Orsay and the Musée Rodin in Paris, the Tate in London and the National Museum of Serbia in Belgrade.