Кіріспе

Фрэнсис Д’Арси Годольфин Осборн, 12-ші Лидс герцогы (16 қыркүйек 1884 – 20 наурыз 1964), 1943 жылдан 1963 жылға дейін сэр Д’Арси Осборн деп танылған британдық дипломат.

Ерте өмір және мансап

Осборн Сидни Фрэнсис Годольфин Осборн мен Маргарет Дулсибелланың, туған Хамерслидің үлкен ұлы болды. Әкесі арқылы ол 1783 және 1791 жылдар аралығында Сыртқы істер министрі болған Лидстің 5-ші герцогы Фрэнсис Осборнның шөбересінің ұлы болды. Ол Хэйлибери колледжінде білім алып, Ұлыбританияның дипломатиялық қызметіне қабылданды. 1919 немесе 1920 жылдары Осборн болашақ королева Елизавета, Леди Элизабет Боуес Лайонмен танысты, олар өмір бойы достық қарым-қатынас пен хат алмасуды сақтап қалды. Кейін ол оны "өмірінің бұрынғы сүйіктісі" деп сипаттады. Осборн Римге (1909–1913), Вашингтонға, Гаагаға, Лиссабонға (Кеңесші, 1928–1929) және Римге (Кеңесші, 1929–1931) тағайындалды. Содан кейін ол 1931 жылдан 1935 жылға дейін Вашингтондағы Ұлыбританияның өкілі, АҚШ-тағы британдық миссия басшысының орынбасары болып қызмет етті.

Киелі орынның қызметшісі

Осборн 1936-1947 жылдары Киелі Тақтың төтенше елшісі және толық өкілетті министрі болды. Оның тағайындалуы мемлекеттік хатшы кардинал Пачеллидің (кейіннен Папа Пий XII) осы лауазымдағы адамдардың қысқа мерзімді қызметіне қатысты шағымдарынан кейін болды. Шындығында, Осборн өзінің тағайындалуынан кейін Римге алты айдан соң ғана келді. 1940 жылы Италия Ұлыбританияға соғыс жариялағанда, Киелі Таққа аккредитацияланған, бірақ Италия аумағында тұратын Осборн Латеран шарты бойынша Ватикан ішіне көшті. Көптеген ерекше жағдайларды есептемегенде, Осборн 1944 жылы Рим азат етілгенге дейін Ватикан ішінде қамалып, Санта-Марта монастырына жататын қажылар үйінен қиын жағдайларда жұмыс істеді. "Тау" (Mount) кодовый атымен, ол өзінің қаржысымен қолдаған, Монсеньор Хью О'Флаэрти және француз дипломаты Франсуа де Виал басқарған топтың мүшесі болды. Олар нацистерден еврейлер мен одақтас әскерлерінен 4000-қа жуық адамды жасыруға көмектесті, соның ішінде 3925 адам соғыстан аман қалды. Олардың тарихы 1983 жылы түсірілген "Қызыл және қара" (The Scarlet and the Black) фильмінде бейнеленді, онда Грегори Пек О'Флаэрти рөлінде ойнады. Сондай-ақ, ол 1940 жылы Гитлерді құлату мақсатымен Рим Папасы мен бірқатар неміс генералдарының қатысуымен жасалған жоспардың маңызды бөлігі болды. Майор Сэм Дерри өзінің "Римнен қашу жолы" (The Rome Escape Line) атты кітабында 1943 жылы Ватиканде Сэр Д'Арсимен кездескенін былай сипаттады: "Тұрақтылық. Мен өте сирек кездесетіндей сенімді адамға тап болдым. Ол бізді жылы күтіп алды, бірақ мен оның алдында тек қатаң формальдылықты сақтауға мәжбүр болдым. Менің киімдерімнің шектеулерінен [ол монсеньор кейпінде болғандықтан] басқа, мен бұрынғы заманның ағылшын ақсүйектерінің тойларында ғана кездесетіндей ескі әлемнің сыпайылығы мен әдемілігіне толы атмосфераға батып кеттім. Сэр Д'Арси сергекті, әдемі, жасы алпыстан аспаған, бірақ дипломатиялық қызметтегі жылдары оған айналасында ағылшын өмірінің ең мәдениетті жақтарын құруға мүмкіндік берді. Мен ұзақ сапардан кейін үйге оралғандай сезіндім, сонда патшайымдар кешкі асқа келгенін көрдім және мен өзімді жақсы ұстауым керек болды. Осы кешкі ас кезінде Сэр Д'Арси Дерриге қашқындарды ұйымдастырушылардың басшылығын ұсынды.

Кейінгі өмір және өлім

Соғыстан кейін Осборн дипломатиялық қызметтен зейнеткерлікке шығып, Италияға қоныс аударды, Римде, 66 Via Giulia мекенжайындағы Palazzo Sacchetti-де тұрды. Соғыс кезінде танысқан болашақ Папа Павел VI-мен бірге Римнің кедей балалары үшін өндірістік мектеп құрды. Оған бірнеше рет Королева мен Королева-ана келді. Оның қаржылық жағдайы тұрақсыз болды, ал 1962 жылы достар тобы, соның ішінде Королева-ана да, оған көмек көрсету үшін ақша жинады. Соғыстан кейін бірнеше рет ол Пий XII-нің соғыс кезеңіндегі іс-әрекеттерін қорғап жазды, оған сын бағытталған болатын. Осборн 1963 жылғы 26 шілдеде екінші туысынан алыс туысынан кейін Лидс герцогы атағына ие болды. Ол бір жылдан кейін, 1964 жылғы 20 наурызда, жетпіс тоғыз жасында қайтыс болды, осымен герцогтық және оның барлық қосымша атақтары тоқтатылды. Папа Павел VI, Осборнның соңғы ауруы кезінде оның жеке бөлмесіне күнделікті өкілін жіберген болатын, оған көңіл айтты, сондай-ақ Папаның Мемлекеттік хатшысы кардинал Чиконьяни да көңіл айтты. Лидс герцогы 1964 жылғы 24 наурызда Римдегі протестант зиратында жерленді. Ұлыбританияның Ватикан елшісі Сэр Питер Скарлетт Королеваның өкілі ретінде қатысты, ал Ұлыбританияның Италиядағы елшісі Сэр Джон Уорд Королева-ананың өкілі ретінде қатысты.

Құрметтер

Осборн 1930 жылы Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) болып тағайындалды және 1943 жылғы туған күніне орай кавалер-командор (KCMG) атағына көтерілді. Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияға жасаған жалғыз сапарында осы кавалер атағын алды, бұл үшін Италиядан арнайы рұқсат алу қажет болды. Ол сонымен қатар Сент-Джон орденінің (KStJ) және Ұлы Григорий орденінің (KCSG) кавалер-командующийы болды.

Мұра

Осборн кең көлемді күнделік жүргізді, оның бөліктерін Оуэн Чадвик 1980 жылғы Форд лекцияларының және 1988 жылғы "Британия және Ватикан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде" кітабының негізі ретінде пайдаланды. Чадвик Осборнның күнделігінен былай деп келтірді: "Жақсылық тілеу дұғасы кезінде мен өмір кітабындағы қаламмен сызылған шеткі жазба ғана екенімді қайғылы тұжырымға келдім. Мен мүлдем негізгі мәтінде жоқпын". Күнделік Британ кітапханасының қорында сақтаулы.