Кіріспе

Америка Құрама Штаттарында кепілдікпен қамтамасыз етілген мәмілелер елдің заң жүйесі мен экономикасының маңызды бөлігін құрайды. Кепілдікпен қамтамасыз етілген мәмілелер туралы заң, несие берушілерге борышкерлердің мүлкіне (яғни активтеріне) кепілдік беру құқығын беру арқылы, қарыз алушы қарызды төлемеген жағдайда заңдық қорғау алуға мүмкіндік береді. Мұндай шаралардың болуы несие берушілерді төмен пайыздық мөлшерлемемен капитал беруге ынталандырады, бұл өз кезегінде несие ағынының еркін жүзеге асуына көмектеседі және экономикалық өсімді күшейтеді. Барлық елу штат қабылдаған Бірыңғай коммерциялық кодекс (UCC) 9-бабы, негізінен, жеке мүлікке кепілдік құқығы берілген мәмілелерді реттейді. Ол жылжымалы мүлік, материалдық емес мүлік және бекітілген мүлік бойынша кепілдік құқықтарын құру және оларды күшіне енгізу тәртібін анықтайды. UCC 9-бабы 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында әртүрлі штаттарда қалыптасқан, қауіпсіздік құралдарының алуан түрлі жиынтығын алмастырды. Бұл АҚШ соттарының жалпы емес кепілдік құқықтарын мемлекеттік саясатқа қарсы деп тануына немесе оларды алаяқтық мәмілелер деп қарауына байланысты болды. UCC 9-бабын жасаушылар, әсіресе Грант Гилмор, тарихи тәжірибе көрсеткендей, мұндай кепілдік құқықтарын жақтырмау несие берушілердің оларды сұрауына немесе борышкерлердің оларды кез келген жолмен беруге тырысуына кедергі келтірмейді және олар экономикалық тұрғыдан тиімді болғандықтан, бірыңғай және жеңілдетілген кепілдік құқығы заңын әзірлеу дұрыс жол екенін сәтті дәлелдеді. Жылжымайтын мүлікке кепілдік құқығы берілген мәмілелер 9-баппен емес, әр юрисдикцияда әртүрлі болатын жылжымайтын мүлік заңдарымен реттеледі. Дегенмен, жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген шартты беру немесе тасымалдау, егер шарт саудаға қолданылатын құрал болса, 3-баппен реттелуі мүмкін. Екеуі де 9-баппен реттелетін жылжымайтын мүлікке ипотека немесе сенімгерлік актісімен қамтамасыз етілген вексельге кепілдік берілген үлестен ажыратылуы тиіс. Бұл соңғы айырмашылық жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген вексельдерді сату және сатып алу кезінде маңызды. Бұл айырмашылық маңызды болатын көптеген жағдайлар бар. Мысалы, депозиттік емес ипотекалық несие беруші өзінің операцияларын қоймалық несиемен қаржыландыруы мүмкін, ал қиын жағдайдағы несиелермен айналысатын маман несиелік желі ала алады. Біріншісі жылжымайтын мүлік сатып алуға несие береді, ал екіншісі номиналды құнынан төмен бағамен мәселелі несиелерді сатып алады (содан кейін оларды қайта келіседі немесе негізгі кепілдікті алып тастайды). Екі жағдайда да ипотекалық несие берушінің немесе мәселелі несиелермен айналысатын маманның негізгі жылжымайтын мүлік кепілдігіндегі мүддесі штаттық жылжымайтын мүлік заңдарымен қамтамасыз етіледі. Бірақ олардың несие берушілерінің негізгі кепілдікпен қамтамасыз етілген вексельдердегі мүддесі 9-бап бойынша қамтамасыз етіледі. Кепілдік құқықтары банкроттық жағдайында ерекше құнды, өйткені банкротқа ұшыраған борышкердің мүлкіне кепілдік құқығы бар кредиторлар, мүлікті бөліп-тарқату кезінде мұндай құқықтары жоқ кредиторларға (қамтамасыз етілмеген кредиторларға) қарағанда басымдыққа ие болады.

Тіркелу және кемелділік

Қамқорлық құқығы кепілдікке қатысты ол тіркелгеннен кейін ғана күшіне енеді. Тіркелу үшін үш нәрсе қажет: (i) борышкердің кепілдікке құқығы болуы немесе құқықтарды беруге өкілеттігі болуы; (ii) құнның берілуі; және (iii) көп жағдайда борышкер кепілдікті дұрыс сипаттайтын кепілдік шартын растауы. АҚШ Бірыңғай коммерциялық кодексінің (U.C.C.) § 9-203 тармағын қараңыз. Тұтыну тауарлары мен коммерциялық зиянға келтіру туралы талаптарға қатысты кейбір шектеулерге қарамастан, кепілдік құқығы кейіннен алынған мүлікке де қолданылуы мүмкін – яғни, кепілдік шарты расталғаннан кейін борышкер сатып алған мүлікке де тіркелуі мүмкін. АҚШ Бірыңғай коммерциялық кодексінің (U.C.C.) § 9-204 тармағын қараңыз. Құнға жаңа несие немесе бұрынғы қарыз кіруі мүмкін. АҚШ Бірыңғай коммерциялық кодексінің (U.C.C.) § 1-204 тармағын қараңыз. Кепілдік құқығын тіркеу кепілдік берушінің кепілдікке қатысты мүддесінің басқа кепілгерлердің, кейінгі сатып алушылардың, жалға алушылардың немесе лицензиардың мүддесінен басым болуын қамтамасыз етпейді. Жалпы алғанда, мұндай басқа талапкерлерге қарағанда басымдыққа ие болу үшін кепілдік "жетілдірілуі" керек. Кейбір кепілдік құқықтары тіркелген кезде автоматты түрде жетілдірілсе де (АҚШ Бірыңғай коммерциялық кодексінің (U.C.C.) § 9-309 тармағын қараңыз), көбінесе жетілдіру үшін кепілдіктің ауыртпалыққа ұшырағанын әлемге хабарлауға арналған заңдық процедураны орындау қажет. Жетілдірудің ең көп таралған тәсілі – қаржылық мәлімдемені (көбінесе оның форма нөмірімен: UCC 1) борышкер орналасқан АҚШ штатындағы тиісті мемлекеттік кеңседе (әдетте Мемлекеттік хатшының кеңсесінде) тіркеу. АҚШ Бірыңғай коммерциялық кодексінің (U.C.C.) § 9-301, § 9-310 тармақтарын қараңыз. Жылжымайтын мүлікке қатысты кредитор кепілдік құралын, мысалы, ипотеканы немесе сенімгерлік шартын жылжымайтын мүлік орналасқан округте тіркейді.