Кіріспе

Психиатрияны пайдаланушылар мен аман қалғандардың әлемдік желісі (WNUSP) – "психиатриядан аман қалғандар" деп аталатын адамдармен ұсынылған және басқарылатын халықаралық ұйым. 2003 жылғы мәлімет бойынша, 30 елде орналасқан 70-тен астам ұлттық ұйым WNUSP мүшесі болды. Бұл желі "ақыл-естің бұзылуы" деп белгіленген адамдардың адам құқықтарын, мүгедектердің құқықтарын, қадір-қасиетін және өздерін-өздері шешім қабылдау құқығын қорғауға және дамытуға ұмтылады.

Іс-шаралар

WNUSP Біріккен Ұлттар Ұйымында арнайы консультативтік мәртебеге ие. Ол БҰҰ-ның мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясын әзірлеуге үлес қосты. WNUSP “Біріккен Ұлттар Ұйымының мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясын іске асыру жөніндегі нұсқаулық” атты нұсқаулық шығарды, оны Мира Ковари өңдеді. WNUSP басқа ұйымдармен бірігіп, Халықаралық мүгедектер кокусын құрды, ол мүгедектер ұйымдары мен олардың жақтастарының мүдделерін КЖДҚ келіссөздерінде бірлесіп қорғады. WNUSP МДК басқару комитетінің құрамында болды, ол әртүрлі топтардың лидерлігін оларға қатысты мәселелерде құрметтеу принципін сақтады, сондай-ақ конвенцияның мүгедектігінің түріне немесе географиялық орналасуына қарамастан, барлық мүгедектер үшін бірдей мәнге ие болуын қамтамасыз ету қажеттігін атап өтті. ТМКК басқару комитетіндегі WNUSP өкілі Тина Минковиц КЖДҚ-ның маңызды баптары бойынша, соның ішінде заңдық қабілеттілік, бостандық, азаптау мен қатыгездікке қатысты және жеке адамның қадір-қасиеті туралы баптар бойынша МДК жұмысын үйлестірді. КЖДҚ қабылданғаннан және күшіне енгеннен кейін WNUSP Халықаралық мүгедектер альянсы мен оның КЖДҚ форумындағы басқа ұйымдармен бірлесіп, осы мәселелер бойынша КЖДҚ-ны түсіндіруге және қолдануға бағытталған жұмыстар жүргізді. 2007 жылы Дрезденде өткен «Психиатриядағы мәжбүрлеу емдері: толық шолу» тақырыбындағы конференцияда Дүниежүзілік психиатриялық қауымдастықтың президенті және басқа да басшылары Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ресми өтініші бойынша, пайдаланушылар/аман қалғандар қозғалысының өкілдерімен, оның ішінде Джуди Чемберлин (WNUSP-тің тең төрағасы), Мэри Неттл және Питер Леман (Еуропалық психиатриялық көмек алғандар мен аман қалғандар желісінің бұрынғы төрағалары), Доротеа Бак (Германияның федералдық психиатриялық көмек алғандар мен аман қалғандар ұйымының құрметті төрағасы) және Дэвид Оукс (MindFreedom International директоры) кездесті. Салам Гомес пен Жолин Сантегодс қазіргі WNUSP тең төрағалары. WNUSP-тің қазіргі халықаралық өкілі және бұрынғы тең төрағасы – халықаралық жақтас және заңгер Тина Минковиц. Ол БҰҰ-ның мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияның жобасын дайындау үшін шақырылған жұмыс тобында WNUSP-тің мүдделерін білдірді және 2008 жылы азаптау жөніндегі арнайы баяндамашы Манфред Новактың осы мәселе бойынша маңызды есеп дайындауына әкелген, мүгедектер мен азаптау тақырыбындағы БҰҰ семинарына үлес қосты.

Тарих

1970 жылдан бері психиатриялық көмек алғандар қозғалысы, бірнеше шашыраңқы өзін-өзі қолдау топтарынан басталып, азаматтық құқықтарды қорғауға және тұрғын үймен қамтамасыз ету, жұмыспен қамту, халыққа білім беру, зерттеулер жүргізу, қоғамға бейімдеу және адвокаттық бағдарламаларды ілгерілетуге бағытталған бүкіләлемдік желіге айналды. "Психиатриялық көмек алған" термині психикалық денсаулық жүйесінде адам құқықтары бұзылған тәжірибесі бар адамдар өздерін анықтау үшін қолданады. WNUSP осы қозғалысты одан әрі дамыту және психиатриялық көмек алғандардың әлі де басынан өткізіп жатқан қысымға халықаралық деңгейде жауап беру мақсатымен құрылды. Желі 1991 жылы Мексикада өткен Психиатриялық көмек алушылардың әлемдік федерациясының екі жылдық Дүниежүзілік психикалық денсаулық федерациясының конференциясында алғашқы рет кездесіп, 1997 жылы WNUSP деп атауын өзгертті. 2000 жылы Данияның Оденсе қаласында WNUSP хатшылығы құрылды. 2001 жылы желі Ванкуверде, Британдық Колумбияда өзінің бірінші Бас ассамблеясын өткізді, онда он екі елден 34 топ өкілдік етті және басқару ережелерін қабылдады. 2004 жылы желі Данияның Вейле қаласында екінші Бас ассамблеясын өткізді, оған 50 елден 150 қатысушы келді. 2007 жылы WNUSP Біріккен Ұлттар Ұйымында ЭКОСОС-тың ерекше кеңесші мәртебесін алды. 2009 жылы WNUSP Кампалада (Уганда) үшінші Бас ассамблеясын өткізді. Ол КЖДБ бойынша өз ұстанымдарын баяндаған Кампала декларациясын қабылдады, ол кейіннен кеңейтілген нұсқаға айналдырылды және басқарма мен Кампала Бас ассамблеясының қатысушылары келісіммен қабылдады.

ЕҰЖЖ

Еуропалық психиатрияны (бұрынғы) пайдаланушылар мен оның құрбандарын тірілтушілер желісі (бұрынғы) пайдаланушылар мен оның құрбандарын тірілтушілердің Еуропадағы ең маңызды үкіметтік емес ұйымы болып табылады. 1991 жылдың қазан айында Нидерландыда өткен конференцияда 16 еуропалық елден 42 өкіл жиналып, оны құрды. Екі жыл сайын 40-тан астам еуропалық елден ЕҰПЖ мүшелерінің делегаттары конференцияға жиналып, келесі кезеңке арналған саясатты белгілейді. Барлық делегаттар психиатрияның (бұрынғы) пайдаланушылары және одан аман қалғандар. ЕҰПЖ Еуропалық Одақтың, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының және басқа да маңызды органдардың психикалық денсаулық жоспарлары мен саясаты бойынша консультацияларға ресми түрде қатысады. Бастапқы қаржыландыру Нидерланд үкіметі мен Еуропалық комиссиядан түсті, бірақ содан бері оны қамтамасыз ету қиынға соқты. ЕҰПЖ ЕО, БҰҰ, ДДСҰ және басқа да маңызды органдардың декларациялары, ұстанымдық құжаттары, саяси ережелерін бағалауға және талқылауға қатысады.