Кіріспе
1998 жылы АҚШ Конгресі Оңалту туралы заңға толықтырулар енгізіп, федералдық агенттіктерді электрондық және ақпараттық технологияларды мүгедектерге қолжетімді етуге міндеттеді. 508-тарау ақпараттық технологиядағы кедергілерді жою, мүгедектерге жаңа мүмкіндіктер ұсыну және осы мақсаттарға қол жеткізуге көмектесетін технологияларды дамытуға ынталандыру мақсатында қабылданды. Бұл заң федералдық барлық мекемелерге электрондық және ақпараттық технологияларды әзірлеу, сатып алу, күтіп ұстау немесе пайдалану кезінде қолданылады. 508-тарауға сәйкес, агенттіктер мүгедек қызметкерлерге және халыққа басқаларға қолжетімді ақпаратпен теңдей қолжетімділік беруі керек.
In 1998, the U. S. Congress amended the Rehabilitation Act to require federal agencies to make their electronic and information technology accessible to people with disabilities. Section 508 was enacted to eliminate barriers in information technology, to make available new opportunities for people with disabilities and to encourage the development of technologies that will help achieve these goals. The law applies to all federal agencies when they develop, procure, maintain, or use electronic and information technology. Under Section 508 , agencies must give employees with disabilities and members of the public access to information that is comparable to the access available to others.
Тарих
508-бап 1973 жылғы Оңалту туралы заңға 1986 жылы енгізілген түзету ретінде қосылды. Бастапқы 508-бөлім осы саланың дамуын ескере отырып, электрондық және ақпараттық технологияларға қатысты болды. 1997 жылы АҚШ заң шығарушы органы бастапқы 508-баптың кемшіліктерін түзету мақсатында Федералды электрондық және ақпараттық технологияларға қолжетімділік және сәйкестік туралы заңды ұсынды. Бастапқы 508-баптың тиімділігі төмен болуы анықталды, себебі оны күшпен орындау тетіктері болмады. Нәтижесінде, түзетулермен бірге бұл Федералды электрондық және ақпараттық технологияларға қолжетімділік және сәйкестік туралы заң 1998 жылы 1973 жылғы Оңалту туралы заңның жаңа 508-бабы ретінде қабылданды. 508-бап нарықты зерттеу және мемлекеттік сатып алу процесі арқылы заңнамалық сәйкестікті қамтамасыз етеді, сондай-ақ өнімдердің техникалық сәйкестігін бағалау үшін қолданылатын техникалық стандарттарды ұсынады. Технология заңнамалық талаптарға сай болуы және заңды түрде сәйкес болуы мүмкін (мысалы, сатып алу кезінде мұндай өнімнің болуы мүмкін емес), бірақ АҚШ-тың қолжетімділік стандарттарына сәйкес келмеуі мүмкін. Сондықтан пайдаланушылар көбінесе осы екі мәселені шатастырады. Сәйкестікті бағалау тек сатып алу процесін, сатып алу немесе дамытуға келісімшарт жасау кезінде қолданылатын құжаттаманы қарау кезінде ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Бұған технология мен стандарттардың өзіндегі өзгерістер де қосылады, сондықтан заң мен технологияны алғашқыда көрінетіннен гөрі тереңірек түсіну қажет. 508-бап жеке веб-сайттардың федералдық қаржыландыру немесе федералдық агенттікпен келісімшарт болмаса, осы талаптарға сәйкес келуін талап етпейді. Коммерциялық жақсы тәжірибелерге World Wide Web Consortium (W3C) Web Accessibility Initiative (WAI) сияқты ерікті стандарттар мен нұсқаулар кіреді. "IBM Rational Policy Tester" және AccVerify сияқты автоматты қолжетімділікті тексеру құралдары 508-баптың нұсқауларына сілтеме жасайды, бірақ мазмұнды қолжетімділік тұрғысынан дәл тексеруде қиындықтар туындайды. 2006 жылы АҚШ-тың Access Board 508-бап стандарттары мен Телекоммуникация туралы заңның қолжетімділік нұсқауларын қарастыру және жаңарту үшін Телекоммуникация және электрондық және ақпараттық технологиялар жөніндегі консультативтік комитетті (TEITAC) құрды. TEITAC 2008 жылдың сәуірінде Басқармаға есебін ұсынды. Басқарма 2010 және 2011 жылдары комитеттің ұсыныстары негізінде ережелердің жобаларын жариялады. 2015 жылдың ақпан айында Басқарма 508-бап стандарттары бойынша ережелерді әзірлеу туралы хабарлама жариялады. 2017 жылы 508-баптың жаңартылған нұсқасы күшіне енді. Бұл бір жылдан кейін, 2018 жылдың қаңтарында TTY қолжетімділігін қалпына келтіру үшін қайта жаңартылды. Бұл жаңарту веб-элементтерді W3C-тің WCAG 2.0 AA критерийлерімен үйлестірді.
Қаулылар
Бастапқы заңнамада Архитектуралық және көлік кедергілерін сақтау жөніндегі кеңес, «Қолжетімділік кеңесі» деп танылатын, 2001 жылдың желтоқсанында осындай электрондық және ақпараттық технологияларға қолжетімділік бойынша соңғы стандарттардың жобасын әзірлеуге міндеттелген. Соңғы стандарттар 2001 жылдың сәуірінде мақұлданды және 2001 жылдың 25 маусымында күшіне енді. Осы стандарттар туралы, сондай-ақ оларды іске асырудағы «Қолжетімділік кеңесінен» қолдау алу мүмкіндігі және олардың сақталуын бағалау мақсатында жүргізілген сараптардың нәтижелері «Access Currents» ақпараттық бюллетенінде жарияланған. 508-бөлімнің стандарттары, құралдары және ресурстары АҚШ-тың Бас қызмет көрсетулер басқармасының Үкіметтік саясат кеңсесіндегі Ақпараттық технологияларды бейімдеу орталығынан (CITA) қолжетімді.
508-бөлімдегі техникалық стандарттардың жиынтығы
Бағдарламалық қосымшалар мен операциялық жүйелер: бағдарламалық жасақтамаларға қолжетімділікті қамтиды, мысалы, пернетақта арқылы навигация және фокус веб-браузер арқылы қамтамасыз етіледі. Веб-базалық интранет және интернет ақпараттық жүйелер мен қосымшалар: веб-мазмұнына қолжетімділікті қамтамасыз етеді, мысалы, мүмкіндігі шектеулі пайдаланушылар немесе экранды оқу құралдары және жаңартылатын Брайль дисплейлері сияқты көмекші технологияларды қажет ететін пайдаланушылар үшін кез келген графикалық элементтерге мәтіндік сипаттама беруді қамтиды. Телекоммуникациялық өнімдер: ұялы телефондар немесе дауыстық хабарлама жүйелері сияқты телекоммуникациялық өнімдерге қолжетімділікті қарастырады. Ол есту аппараттарымен, көмекші тыңдау құралдарымен және саңырауларға арналған телекоммуникациялық құрылғылармен (TTY) үйлесімділікті қамтиды. Видео және мультимедиялық өнімдер: оқулық немесе ақпараттық мультимедиялық өнімдер сияқты мультимедиялық өнімдерге субтитрлер мен аудио сипаттамаларға қойылатын талаптарды қамтиды. Жеке және жабық өнімдер: соңғы пайдаланушылар әдетте өздерінің көмекші технологияларын қосуға немесе жалғауға мүмкіндік таппайтын өнімдер, мысалы, ақпараттық киосктар, көшірме машиналары және факстер. Бұл стандарт басқа стандарттармен байланысты және әдетте осы жүйелерге қолжетімділік мүмкіндіктерін енгізуді талап етеді. Үстел және портативті компьютерлер: стандартталған порттарға және пернетақталар мен сенсорлық экрандар сияқты механикалық басқару элементтеріне қатысты қолжетімділік мәселелерін талқылайды.
Практика
АҚШ-тың мемлекеттік мекемелерінде қолданылуы мүмкін компьютерлік аппараттық немесе бағдарламалық өнімдерді бағалау кезінде ақпараттық технология менеджерлері енді сатушының Қолжетімділікке Сәйкестік Есебін (ACR) ұсынғанын қарастырады. Ең көп таралған ACR – Ерікті Өнімге Қолжетімділік Үлгісі (VPAT) деп белгілі, бірақ кейбір ведомстволар тарихи түрде Үкіметтік Өнімге Қолжетімділік Үлгісін (GPAT) қолдады. VPAT үлгісін Ақпараттық Технологиялар Индустриясы Кеңесі (ITI) жасады. VPAT өнімнің қолжетімділігіне әсер ететін мүмкін қасиеттерін тізімдейді. Бір мәселе – бағдарламалық жасақтаманың функцияларын пернетақтадан орындауға бола ма, әлде олар тышқанды пайдалануды қажет ете ме, себебі пернетақталарды адамдардың кең ауқымы қолдана алады. Түсті ажырата алмау жиі кездесетіндіктен, құрылғы немесе бағдарламалық қамтамасыз ету қажетті ақпаратты тек түрлі түстер арқылы жеткізеді ме деген сұрақ туындайды. Барлық пайдаланушылар ести алмайтындықтан, құрылғы немесе бағдарламалық қамтамасыз ету қажетті ақпаратты тек дыбыс арқылы жеткізеді ме деген мәселе де бар. Егер өнімді пайдаланудағы ықтимал кедергілерді болдырмау үшін конфигурациялау мүмкіндігі болса, онда бұл әдетте 508-тараудың талаптарына қанағаттанарлық бейімделу болып саналады. АҚШ үкіметінде ашық кодты бағдарламалық жасақтаманы қабылдауға байланысты бір қиындық – қолдау көрсететін немесе VPAT жазатын сатушының болмауы, бірақ қажетті ақпаратты таба алса, VPAT-ты еріктілер жаза алады.