Кіріспе
Дене мүшесінде кемістігі бар адам немесе жануар, көбінесе жүре алмайтын. Мүгедек – дене мүшесінде кемістігі бар, әсіресе жарақат немесе ауру салдарынан жүре алмайтын адам немесе жануар. Бұл сөз 950 жылға дейін жазылған және прото-герман тіліндегі *krupilaz сөзінен шыққан. Немец және голланд тілдеріндегі Krüppel және kreupel сөздерімен туыс. 1970 жылдарға қарай, мүгедектерді атау үшін қолданылғанда бұл сөз көбінесе жағымсыз сипаттама ретінде қарастырыла бастады. Мүгедек ету – бұл "кемістікке немесе қабілетсіздікке себеп болу" мағынасын беретін ауыспалы етістік. Сондай-ақ, "мүгедек ету" сөзі сын есім ретінде де қолданылады.
A cripple is a person or animal with a physical disability, particularly one who is unable to walk because of an injury or illness. The word was recorded as early as 950 AD, and derives from the Proto Germanic krupilaz. The German and Dutch words Krüppel and kreupel are cognates. By the 1970s, the word generally came to be regarded as pejorative when used for people with disabilities. Cripple is also a transitive verb, meaning "cause a disability or inability". The word crippling is also used as an adjective.
Қайта бөлу
Гейлер қозғалысы "квир" терминін қайта пайдаланғандай, мүгедектер қозғалысының өкілдері "мүгедек", "крип" және "гимп" сияқты сөздерді өздерін атау үшін қайта қабылдады. 1981 жылғы 13 желтоқсанда Дортмундта өткен мүгедектер трибуналы – қалыптасқан мүгедектерге көмек көрсету жүйесімен қақтығысқан автономды неміс мүгедектер қозғалысының қарттар үйлеріндегі және психиатриялық ауруханалардағы адам құқықтарын бұзуға, сондай-ақ жергілікті қоғамдық көліктің жетіспеушіліктеріне қарсы өткізген маңызды наразылық акцияларының бірі болды. Amnesty International ұйымының Рассел трибуналына ұқсас, мүгедектер трибуналы мүгедектердің адам құқықтарын бұзу фактілерін жария етіп айыптады.
Басқа қолданыстар
Криптер көшелік тобының мүшелері мүгедектей көріну үшін таяқ тасуды бастағанда осылай аталды. "Ақсақ" – толық ұзындығынан қысқа триммерлік тіреу немесе қабырға. "Ақсақ" вагондар – теміржолда жүруге қауіпсіз болғанымен, пайдалануға жарамсыз және қызметке жібермес бұрын жөндеуді қажет ететін жүк немесе жолаушылар вагоны. Мысалы, едені тесілген көмір вагоны (содан көмір төгіліп қалуы мүмкін) немесе терезесі сынған жолаушылар вагоны.