Кіріспе
Ағылшын музыкалық зал әншісі, сахна және кино актері Сэр Джордж Эдвард Уэйд, CBE (1869 жылдың 20 қыркүйегі – 1954 жылдың 29 қарашасы), кәсіби аты Джордж Роби, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы музыкалық залдың ең ұлы орындаушыларының бірі ретінде танымал болған ағылшын комедияшысы, әншісі және музыкалық театр актері болды. Комедияшы ретінде ол күнделікті жағдайларды және байқауларды күлкілі абсурдпен үйлестірді. Музыкалық зал өнерінен басқа, ол ағылшын провинцияларындағы Рождестволық пантомималарда өнер көрсетіп, әйел рөлінде ерекше көзге түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін музыкалық ревюлерде сәтті өнер көрсетті, әсіресе "Егер сіз жалғыз қыз болсаңыз (дүниеде)" әнімен, оны 1916 жылы "Бинг жігіттері" ревюсінде Вайолет Лорейнмен бірге орындады. Алты онжылдық өнер жолындағы ең танымал кейіпкерлерінің бірі – "Күлкінің премьер-министрі" болды. Роби Лондон қаласында орта таптың отбасында дүниеге келді. Англия мен Германияда білім алғаннан кейін, бірнеше кеңсе жұмыстарында жұмыс істеп, 21 жасында Лондон сахнасында комик гипнотизердің серігі ретінде дебют жасады. Біраз уақыттан кейін Роби өзінің жеке өнерін дамытып, 1890 жылы Оксфорд музыкалық залында "The Simple Pimple" және "He'll Get It Where He's Gone to Now" әндерін орындап, жақсы пікірлер алды. 1892 жылы ол өзінің алғашқы пантомимасында – Брайтон қаласындағы "Whittington Up to date" өнер көрсетіп, оның танымалдығы арта түсті. Одан кейін Манчестер, Бирмингем және Ливерпульде провинциялық келісімдер жасады және танымал Рождестволық пантомима сахнасының тұрақты артисіне айналды. Робидің музыкалық зал өнері 1900 жылдардың басында жетілді және ол бірнеше шетелдік турнелер жасады. 1912 жылы Корольдік командалық қойылымда өнер көрсетті және аристократия алдында үнемі көңіл көтерді. Ол спортқа құмар болды және крикет пен футболдан жартылай кәсіби деңгейде ойнады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ревюлерде өнер көрсетумен қатар, көптеген соғыс қайырымдылық қорындарына ақша жинады және 1919 жылы CBE орденімен марапатталды. 1918 жылдан бастап ол "Күлкінің премьер-министрі" кейіпкеріне негізделген эскиздер жасады және кейіпкердің киімін жасау үшін 1890 жылдары жасаған костюмін пайдаланды. Ол мюзик-холлдан әр түрлі шоуларға сәтті ауысты және 1922 жылы "Round in Fifty" ревюсінде өнер көрсетіп, одан да көп танылды. Ревю және пантомимадағы өнерін қоспағанда, ол барлық басқа ойын-сауық түрлерінде – әр түрлі шоуларда, музыкалық залда және радиода "Күлкінің премьер-министрі" кейіпкері ретінде өнер көрсетті. 1860 жылдары Кеннингтон жолы негізінен табысты саудагерлер мен кәсіпкерлердің мекендеген бай ауданы болды. 1880 жылдары бұл аудан құлдырап, жергілікті тұрғындар оны Лондонның ең кедей аудандарының бірі деп санады. Кедей және қиын жағдайда өскен комедияшы Чарли Чаплин Робиден 18 жыл кейін осы көшеде дүниеге келді. Оның әкесі Чарльз Уэйд – трамвай желісін жобалау және салумен айналысқан инженер-құрылысшы болды. Робидің анасы Элизабет Мэри Уэйд Кин үй шаруасындағы әйел болды, оның екі қарындасы да болды. Үш жылдан кейін отбасы Лондонға, Камбервелл мен Пекхэм арасындағы шекараға жақын жерге көшіп келді. Осы кезде бұл ауданға трамвайлар енгізілді, бұл Чарльз Уэйдке тұрақты, жақсы жалақы алатын жұмыс берді. 1880 жылы Чарльз Уэйд отбасымен Германияға көшіп келді, ал Роби Дрездендегі мектепке барып оқыды. Ол 14 жасында әкесі оған Германияның ауылдық жерінде дін қызметкерінің отбасына көшіп келуге рұқсат берді, ол Лейпциг университетінде ғылымды оқыған кезде база ретінде пайдаланды. Ол үй иесінің балаларына ағылшын тілін үйретіп, ата-аналары жұмыста болғанда оларға қарап, ақша табатын. Университетке сәтті оқуға түсіп, өнер мен музыканы оқыды және Англияға оралғанға дейін 18 ай отбасында тұрды. Кейіннен ол Кембридж университетінде оқығанын айтты. Театр қауымының мүшелері оның Кембриджге қатысқанына сенімді болды. Ол мандолинада ойнауды үйреніп, сол аспапта шеберлікке жетті. Бұл жергілікті музыканттар тобының қызығушылығын тудырды және гитарада ойнаған досымен бірге Роби жергілікті аудандарды аралап, өнер көрсетуге шақыру іздеді. Біраз уақыттан кейін олар Эджбастон қаласындағы Сент-Мари мен Сент-Амбрози шіркеуінде қайырымдылық концертінде ойнауға шақырылды, бұл оларға жергілікті шақыруларға жол ашты. Келесі өнер көрсетуінде Роби "Киллалу" әнінің импровизациялық нұсқасын орындады, бұл комедиялық ән "Мисс Эсмеральда" әнінен алынған. Тыңдаушылардың жағымды пікірлері оны мандолина ойнаудан бас тартып, күлкілі әндерді орындауға баулуға ынталандырды.
Sir George Edward Wade, CBE (20 September 1869 – 29 November 1954), known professionally as George Robey, was an English comedian, singer and actor in musical theatre, who became known as one of the greatest music hall performers of the late 19th and early 20th centuries. As a comedian, he mixed everyday situations and observations with comic absurdity. Apart from his music hall acts, he was a popular Christmas pantomime performer in the English provinces, where he excelled in the dame roles. He scored notable successes in musical revues during and after the First World War, particularly with the song "If You Were the Only Girl (In the World)", which he performed with Violet Loraine in the revue The Bing Boys Are Here (1916). One of his best known original characters in his six decade long career was the Prime Minister of Mirth. Born in London, Robey came from a middle class family. After schooling in England and Germany, and a series of office jobs, he made his debut on the London stage, at the age of 21, as the straight man to a comic hypnotist. Robey soon developed his own act and appeared at the Oxford Music Hall in 1890, where he earned favourable notices singing "The Simple Pimple" and "He'll Get It Where He's Gone to Now". In 1892, he appeared in his first pantomime, Whittington Up to date in Brighton, which brought him to a wider audience. More provincial engagements followed in Manchester, Birmingham and Liverpool, and he became a mainstay of the popular Christmas pantomime scene. Robey's music hall act matured in the first decade of the 1900s, and he undertook several foreign tours. He starred in the Royal Command Performance in 1912 and regularly entertained before aristocracy. He was an avid sportsman, playing cricket and football at a semi professional level. During the First World War, in addition to his performances in revues, he raised money for many war charities and was appointed a CBE in 1919. From 1918, he created sketches based on his Prime Minister of Mirth character and used a costume he had designed in the 1890s as a basis for the character's attire. He made a successful transition from music hall to variety shows and starred in the revue Round in Fifty in 1922, which earned him still wider notice. With the exception of his performances in revue and pantomime, he appeared as his Prime Minister of Mirth character in all the other entertainment media including variety, music hall and radio. In the 1860s, Kennington Road was a wealthy area mainly inhabited by successful tradesmen and businessmen. By the 1880s, the area had fallen into a decline and was considered by locals to be one of the most impoverished areas in London. The comedian Charlie Chaplin, who had a poor and deprived upbringing, was born in the same street 18 years after Robey.|group= n His father, Charles Wade, was a civil engineer who spent much of his career on tramline design and construction. Robey's mother, Elizabeth Mary Wade Keene, was a housewife; he also had two sisters.|group= n His paternal ancestors originated from Hampshire; his uncle, George Wade, married into aristocracy in 1848, a link which provided a proud topic of conversation for future generations of the Wade family. Three years later the family moved back to London, near the border between Camberwell and Peckham. At around this time, trams were being introduced to the area, providing Charles Wade with a regular, well paid job. Charles Wade moved the family to Germany in 1880, and Robey attended a school in Dresden. When he was 14, his father allowed him to move in with a clergyman's family in the German countryside, which he used as a base while studying science at Leipzig University. To earn money, he taught English to his landlord's children and minded them while their parents were at work. Having successfully enrolled at the university, he studied art and music and stayed with the family for a further 18 months so he could complete his studies before returning to England in 1885. He later claimed, apparently untruthfully, to have studied at the University of Cambridge. Members of the theatrical community were convinced of his attendance at Cambridge. He learned to play the mandolin and became a skilled performer on the instrument. This drew interest from a group of local musicians and, together with a friend from the group who played the guitar, Robey travelled the local area in search of engagements. Soon afterwards, they were hired to play at a charity concert at the local church, St Mary and St Ambrose in Edgbaston, a performance that led to more local bookings. For the next appearance, Robey performed an impromptu version of "Killaloo", a comic ditty taken from the burlesque Miss Esmeralda. The positive response from the audience encouraged him to give up playing the mandolin to concentrate instead on singing comic songs.
Лондондық тұсаукесері
1890 жылы Роби үйін сағынып, Оңтүстік Лондонға оралды және азаматтық инженерия компаниясында жұмысқа орналасты. Ол сондай-ақ, мүшелерінің көпшілігі әуесқой музыканттар болған "Он үшінші клубтың" жергілікті бөлімшесіне қосылды, олар Лондонның шағын сахналарында өнер көрсетті. Ол бетіне қалың ақ бояу жағып, еңсеп тұрған қызыл түсті бетіне және мұрынына жарқын қызыл макияжбен күшейтті; көз сызығы мен қабаулары да қалың қара май бояуымен ерекшеленді. Ол үстінен иілген, қысқа, дөңгелек ағаш таяқ ұстады. Кейін Роби осы костюмді "Күлкі премьер-министрі" кейіпкері үшін пайдаланды. Бұл киім Робиге Лондонның музыкалық залдарында бірден танылуға көмектесті.
Пантомимадағы табыстар мен провинциялар
1894 жылдың басында Роби Манчестерге «Джек пен Джилл» пантомимасына қатысу үшін барды, онда оған үш айлық келісімшарт бойынша аптасына 25 фунт төленді. Бір қойылым кезінде декорация механизмі бұзылып, ол алғаш рет импровизация жасауға мәжбүр болды. Роби Лорд-мэрмен тамақтанғанын айтып, не жегенін егжей-тегжейлі баяндады. Бұл эпизодқа көрермендердің ықыласы артып, ол шоудың сценарийіне енгізілді. 1894 жылдың соңғы айларында Роби Лондонға оралды, ол Огастус Харрис үшін «Theatre Royal, Drury Lane» театрында келісімшартты орындады, оның толық мазмұны белгісіз. 1895 және 1896 жылғы Рождестволық пантомималарда ол Манчестерде және Бирмингемде Дик Уиттингтонның басты рөлінде ойнады, бұл үшін оған оң пікірлер мен көрермендердің мақтауына ие болды. Шоудың сәттілігіне қарамастан, Роби мен оның әріптестері бұл тәжірибеден ләззат алмады. Актриса Ада Рив өндірістің сахна артындағы атмосферасы жағымсыз болғанын сезінді және маусым аяқталғанда қуанды, ал комедияшы Барри Лупино өзінің Мюффин рөлінің едәуір қысқартылуына ренжіді. Қойылымға театрлық әріптестері қатысты; Дж. Питт Хардакр оның куәгері болды, ал композитор Лесли Стюарт органмен сүйемелдеді. Роби мен Этель 1900 жылы тұңғыш ұлдары Эдвард дүниеге келгенге дейін Circus Road, St John's Wood көшесінде тұрды. Содан кейін олар Хэмпстедтегі Swiss Cottage ауданындағы 83 Finchley Road мекенжайына көшіп барды. Роби отбасылық өмірге бейімделді; оның ұлы Эдвард әкесімен өткізген көптеген қуанышты сәттерді еске алды, соның ішінде ол әкесімен бірге әр түні өнер көрсететін жарты ондаған музыкалық залдарға баруды еске алды. Жаңа ғасырдың басында Роби пантомимада танымал болды және рөлдерін өзі таңдай алды. Пантомима 1890-шы жылдарға дейін кең танымал болды, бірақ Роби өзінің шыңына жеткен кезде оған қызығушылық азайды. Ол әсіресе пантомималық әйел рөлін ойнағанды ұнататын, бұл рөлді дәстүрлі түрде музыкалық залдан келген комедияшылар ойнайтын. Роби ескі комедияшылар Герберт Кэмпбелл мен Дэн Ленодан шабыттанды, және олардан кейін келгенімен, олардың эксцентриктігі мен танымалдылығына бәсекелесіп, мерекелік ойын-сауыққа жаңа көрермендерді тартты. 1972 жылы Робидің өмірбаянын жазған Невилл Кардус комедияшының «пантомима әйелі ретінде толыққанды болғанын» айтты. 1902 жылы Роби «Тарихи адам» кейіпкерін жасады. Ол үңгір адамы сияқты киініп, қазіргі саяси мәселелер туралы сөйледі, жиі үкіметтің «салықтарына тағы бір фунт тас қосып жатқанына» шағымданатын. Ол алғашқы жазба компанияларының бірімен келісімшарт жасады, ол кейіннен His Master's Voice (HMV) лейблінің негізгі ұйымына айналды. 1904 жылдың маусымында Роби алты жылдық келісімшартқа қол қойды, ол Лондонның Oxford Music Hall және басқа да сахналарда жыл сайын өнер көрсетуді көздейді, оның үшін аптасына 120 фунт төленді. Келісімшарт сонымен қатар 1910 және 1912 жылдар аралығында көктем және күз мезгілдерінде өнер көрсетуді талап етті. Роби келісімшарттың осы бөлігін жоққа шығарды және ол бұл келісімге тек музыкалық залдың директоры Джордж Адни Пейнеге жеке қызмет ретінде келіскенін, ал Пейннің 1907 жылы қайтысымен бұл келісімнің күші жойылғанын мәлімдеді. Oxford Music Hall басшылығы Робиге осы кезеңде басқа музыкалық залдарда өнер көрсетуге тыйым салды. Сотта бұл мәселе қаралып, судья Робинің пайдасына шешім шығарды. Роби 1905 жылғы «Жүректер патшайымы» пантомимасында басты рөлді ойнауға міндеттелді. Шоу театр сыншылары тарапынан ашық деп есептелді. Бір көріністе Роби кездейсоқ түрде тәжін басып алып, «Көмек! Мен елік үстінде отырдым деп ойлаймын!» деп айғайлады; басқа эпизодта комедияшы: «Содан кейін миссис Симкинс, мақтаншыл! Ол кір жуу күні менің көк сөмкемді қысып алды». Роби келесі жылы, Бирмингемде шоумен тағы бір сәттілікке қол жеткізді, оны Коттс «Бирмингем театрлық пантомималарының ең әйгілісі» деп сипаттады. Роби өзінің репертуарынан алынған «The Dresser» музыкалық зал эскизін шоуға енгізді. Келесі бірнеше жылда ол Лондон мен Англияның провинцияларында музыкалық залдар бойынша гастрольдік сапарларын жалғастырды және «What Are You Looking at Me For?» және «The Mayor of Mudcumdyke» атты екі әнді жаздырды, олар кейіннен Gramophone and Typewriter Company компаниясымен шығарылды. Ол Англия бойынша көптеген қайырымдылық футбол матчтарын ұйымдастырып, ойнады, оларды спорттық баспасөз өте жоғары деңгейде деп сипаттады, және ол елу жасқа дейін белсенді футболшы болып қалды. Роби 1895 жылы Дуличтегі Терни Роудтағы матчқа әуесқой ойыншылар командасын басқарып, крикетке қатысты. 1904 жылдың қыркүйегінде Халл қаласында өнер көрсеткен кезде, оны крикетші Гарри Вратхолл Йоркшир графтығының крикет клубында қайырымдылық крикет матчына қатысуға шақырды. Роби соншалықты жақсы ойнағандықтан, Вратхолл келесі сенбіде кәсіби ойынға қатысу үшін қайта оралуын сұрады. Сол күні ойын алдында павильонда күтіп отырғанда, Робиге Hull City A. F. C. клубының өкілі келіп, сол күні осы команда құрамында матчқа қатысуға шақырды. Роби келісіп, крикеттік киімдерін футбол формасына ауыстырып, Ноттингем Форест командасына қарсы ішкі жақтан ойнады. 1903 жылға қарай Роби жартылай кәсіби деңгейде ойнады. Ол Millwall Football Club клубымен шарт жасасып, олар үшін көптеген голдар соқты. Ол сонымен қатар Англияда қысқа ғана өмір сүрген крикет пен бейсболдан туындаған австралиялық вигоро спортында да жақсы қабілеттерді көрсетті. Екі жылдан кейін ол Marylebone Cricket Club мүшесі болды және көп жыл бойы олар үшін екінші деңгейдегі матчтарда ойнады. Ол клубта өзінің комедиялық әрекеттерімен танымал болды, мысалы, қарсыласы келгенде қабағын көтеріп, оны шатырқақтап алуға тырысты. Жазушы Невилл Кардус Робидің крикеттегі шеберлігіне жоғары баға берді және оны «әдемі ойыншы» деп атады, оның крикет алаңындағы өнері сахнадағыдай ғажап болды. Роби 1907 жылы қайтыс болған шотланд футбол жаттықтырушысы Джеймс Миллердің достарының шақыруымен қайырымдылық футбол матчын ұйымдастыруға көмектесті. Роби театр өкілдерінен әуесқой футболшылар командасын құрады және Миллердің бұрынғы командасы Chelsea Football Club клубымен олардың үй стадионында кездесті. Матч Миллердің жесіріне айтарлықтай қаржы жинады. Роби бұл матчтан қоршады және: «Мен тек Челси бірінші лигада қалып қоятынына көз жеткізгім келді» деп әзілдеді. 1922 жылдың наурыз айында Роби Hippodrome театрында «Round in Fifty» атты қойылымда ойнады, бұл «Round the World in Eighty Days» әңгімесінің жаңартылған нұсқасы болды, ол Лондон театры үшін тағы бір сәттілікке айналды және комедияшы үшін ең жақсы туындылардың бірі болды.
Robey signed a six year contract in June 1904 to appear annually at, among other venues, the Oxford Music Hall in London, for a fee of £120 a week. The contract also required him to perform during the spring and autumn seasons between 1910 and 1912. Robey disputed this part of the contract and stated that he agreed to this only as a personal favour to the music hall manager George Adney Payne and that it should have become void on Payne's death in 1907. The management of the Oxford counter claimed and forbade Robey from appearing in any other music hall during this period. The matter went to court, where the judge found in Robey's favour. Robey was engaged to play the title role in the 1905 pantomime Queen of Hearts. The show was considered risqué by the theatrical press. In one scene Robey accidentally sat on his crown before bellowing "Assistance! Methinks I have sat upon a hedgehog"; in another sketch, the comedian mused, "Then there's Mrs Simkins, the swank! Many's the squeeze she's had of my blue bag on washing day." Robey scored a further hit with the show the following year, in Birmingham, which Cotes describes as "the most famous of all famous Birmingham Theatre Royal pantomimes". Robey incorporated "The Dresser", a music hall sketch taken from his own repertoire, into the show. Over the next few years he continued to tour the music hall circuit both in London and the English provinces and recorded two songs, "What Are You Looking at Me For?" and "The Mayor of Mudcumdyke", which were later released by the Gramophone and Typewriter Company.|group= n He organised and played in many charity football matches throughout England, which were described by the sporting press as being of a very high standard, and he remained an active football player well into his fifties. Robey became associated with cricket by 1895 when he led a team of amateur players for a match at Turney Road in Dulwich. In September 1904, while appearing in Hull, he was asked by the cricketer Harry Wrathall to take part in a charity cricket match at the Yorkshire County Cricket Club. Robey played so well that Wrathall asked him to return the following Saturday to take part in a professional game. That weekend, while waiting in the pavilion before the game, Robey was approached by an agent for Hull City A. F. C., who asked the comedian to play in a match that same afternoon. Robey agreed, swapped his cricket flannels for a football kit and played with the team against Nottingham Forest as an inside right. By 1903 Robey was playing at a semi professional level. He was signed as an inside forward by Millwall Football Club and scored many goals for them. He also displayed a good level of ability in vigoro, an Australian sport derived from both cricket and baseball which was short lived in England. Two years later he became a member of the Marylebone Cricket Club and played in minor games for them for many years. He gained a reputation at the club for his comic antics on the field, such as raising his eyebrows at the approaching bowler in an attempt to distract him. The writer Neville Cardus was complimentary about Robey's cricket prowess and called him "an elegant player" whose performances on the cricket field were as entertaining as they were on the stage. Robey was asked to help organise a charity football match in 1907 by friends of the Scottish football trainer James Miller, who had died the previous year. Robey compiled a team of amateur footballers from the theatrical profession and met Miller's former team Chelsea Football Club at their home ground. The match raised considerable proceeds for Miller's widow. Robey was proud of the match and joked: "I just wanted to make sure that Chelsea stay in the first division." In March 1922 Robey remained at the Hippodrome in the revue Round in Fifty, a modernised version of Round the World in Eighty Days, which proved to be another hit for the London theatre, and a personal favourite of the comedian.|group= n
Некелер бұзылып, шетелге сапарлар
1923 жылы Столл Робиді кинотеатрларға тағы төрт рет алып келді. Алғашқы екі фильм комедианның пантомима талантын көрсету үшін жазылған: «Араб түні» – Аладиннің жаңа өңделуі, онда Лионель Говард пен Эдвард О’Нилл де ойнады, ал «Гарлекинада» пантомиманың бастауларын зерттейді. Столл басқаруымен Робидің ең танымал рөлі – 1923 жылы Морис Элвидің «Дон Кихот» фильміндегі Санчо Панза, ол үшін ол аптасына 700 фунт стерлинг алды. Үйден алыс жұмыс істегендіктен, оның некесі бұзылып, 1923 жылы Этельден ажырасты. 1926 жылы ойын-сауықтардың әртүрлілігі азайды, бұл негізінен сол жылдың мамыр айында болған Ұлыбританиядағы жалпы ереуілге байланысты болды. Ол Бирмингемге қайтып келді, онда оны жақсы көретін және жаңа қойылымын көрермендер қуана қарсы алатынына сенген қала. Бірақ цензура «Мен тоқтадым, қарадым, тыңдадым» әнін алып тастауды және «Алаяқ» сценкасын қатты өңдеуді талап етті. Бұл шектеулер көрермендердің ынтасын басаңдатпады, «Битс пен Пьеса» керемет пікірлерге ие болды. Ол Рождествоға дейін көрсетілді және алты айға ұзартылды. Қазан айында Англияға оралғаннан кейін ол «Битс пен Пьеса» спектаклін Брэдфордқа алып барды. 1928 жылдың тамызында Роби мен оның труппасы Канадаға сапар шекті, онда үш ай бойы толы залдарда ойнады. Ол жерде ол Ванкуверде «Біздің арамызда» атты жаңа ревю жасады, ол елдің қарулы күштері үшін арнайы қойылды. Оның өмірбаянын жазған А. Э. Уилсонның айтуынша, «Маған үйлен» фильмі комедиялық актерлік карьерасының ең сәтті музыкалық фильмдерінің бірі болды. 1932 жылдың соңында Роби Литтлерлердің қызы Бланшпен (1897–1981) танысты, ол кейін оның менеджері болды. Олар «Дон Кихот» фильмін түсірген кезде жақын болды, ол Санчо Панза рөліндегі актердің 1923 жылғы табысының қайта жаңартылуы еді. Бұрынғы фильмнен айырмашылығы, «Дон Кихот» амбициялы сценарийге, үлкен бюджетке және шынайы шетелдік ортаға ие болды. Роби рөл үшін сақал өсіруге келіспеді, сондай-ақ француздық климат пен 12 апталық түсіру кестесі де ұнамады. Ол кейіпкерінің өлім сахнасын әжуалық түрде ойнаудан бас тартты, сонымен қатар «өте қарапайым» сценарийлердің кешіктірілуіне қарсы болды, олар көбінесе түсірудің алдындағы түнде жазылған.
Заңды театрға кіріңіз
1932 жылға дейін Роби Шекспирді ерте жасынан оқығанмен, нағыз театр сахнасында ойнаған емес. Сол жылы ол А. П. Герберттің ағылшын тіліне аударған Оффенбахтың «La belle Hélène» опереттасы бойынша қойылған «Хелен!» спектаклінде король Менелай рөлін ойнады. Шоудың продюсері К. Б. Кокран, Робиге ұзақ жылдар бойы құрметпен қараған адам, өте беделді актерлерді шақырды, олардың ішінде Эвелин Лэй және В. Х. Берри де болды. Хореографияны Леонид Массин, ал декорацияларды Оливер Мессел жасады. Оперетта 1932 жылдың 30 қаңтарында ашылды және сол жылғы Адельфи театрының ең табысты қойылымы болды. Сыншы Харольд Конвей Робидің әртүрлі сахнадағы жұлдыз ретінде мансабының шыңына жеткенін, онда оған тек «шаңқау, еріншекті мінезіне» сүйену жеткілікті болғанын айтты, бірақ комедияшының «басқа жұлдыздармен үйлесуге, көптеген диалогтарды жаттауға және көптеген сигналдарды есте сақтауға» қабілетіне күмән келтірді. «Хелен!» қойылымынан кейін Роби қысқа мерзімге әртүрлі сахнаға оралды, содан кейін 1933 жылдың наурыз айында Савой театрында «Жолли Роджер» опереттасында «Құрметті Бен Блистер» рөлінде ойнауға келісімшарт жасады. Қойылымның басында бірнеше қиындықтар туды, соның ішінде Робидің актерлер одағына қосылудан бас тартуына байланысты актерлердің наразылығы болды. Дауды оның шоудың тең продюсері ретінде тағайындалуымен шешті, осылайша ол толық уақытты актер емес деп есептелді. Роби одаққа үлкен қаржылық көмек көрсетті, содан кейін қойылым жоспарланғандай өтті. Барлық қиындықтарға қарамастан, қойылым сәтті болды және баспасөзден көп мақтау алды. Daily Mail газетінің Харольд Конвей бұл қойылымды «Лондон театрындағы тұлғаның ең керемет жетістіктерінің бірі» деп атады. Сол жылы Роби өзінің соңғы автобиографиясын, «Looking Back on Life» атты кітабын аяқтады. Әдеби сыншы Грэм Саттон Робидің шыншылдығы мен ашықтығы үшін оған риза болды және ол «ең жекелегенде ең жақсы» екенін айтты.
Шекспирдің рөлдері
Уилсонның айтуынша, Роби Шекспирді құрметтеген және «Бардты жақсы білетін» болған, бірақ комедиан Шекспирдің пьесасын ешқашан көрмеген. Бала кезінде ол «Гамлет» романындағы «періште» сахнасын жадына толыққанды түйіп алған. 1933 жылы Кокранның пікірінше, Роби театр менеджерлерінің консервативті және «әдепсіз» көзқарасының құрбаны болды, комедиан «Шекспирге лайықты» болды және егер ол Бардтың шығармаларын жиі ойнаса, онда «Шекспир танымал болар еді». 1934 жылы театр режиссері Сидней Кэрролл Робиге Реджентс Парктегі Ашық ауа театрында «Жазғы түнгі арман» пьесасында Ник Боттом рөлінде өнер көрсету мүмкіндігін ұсынды, бірақ ол бастапқыда ұсынысты қабылдамады, себебі кестесі тығыз болды, соның ішінде сол жылғы 8 мамырдағы Корольдік салтанатына қатысумен келіспеушілік болды. 1935 жылдың басында Роби өзінің алғашқы шекспирлік рөлін қабылдады, Генрих IV, 1-бөлімдегі Фальстаф рөліндегі ойыны прессаны таң қалдырды және премьер-министрдің зейнеткерлікке шығуына алаңдайтын жанкүйерлерді уайымдады. Театр сыншылары музыкалық залдың өнерпазының осындай ерекше рөлге ие болуына күмәнмен қарады; Кэрролл, пьесаның продюсері, актерлік құрамын таңдауын қызу қорғады. Кейінірек Кэрролл Робиді жұмысқа алуда тәуекел еткенін мойындады, бірақ комедианттың «сараптамаға қарсы тұру және осындай іспен атын тәуекелге салуда шексіз батылдығы бар екенін, ол өзінің өткенін де, болашағын да екі қолына алып, оларды тереңдікке ұшырату немесе оларды бұрын-соңды ойламаған биіктікке көтеру мүмкіндігіне тап болды» деп жазды. Кэрролл одан әрі былай деді: «[Роби] ешқашан қолға алған ісінде сәтсіздікке ұшыраған емес. Ол – ең ақылды және қабілетті актерлердің бірі». Генрих IV, 1-бөлім 28 ақпанда Ұлыбритания патшайымының театрында ашылды, ал Роби өзін шекспирлік актер екенін дәлелдеді, бірақ оның шекспирлік дебюті бастапқыда өзінің сөздерін есте ұстай алмауымен бұзылды. «Daily Express» газетінің журналисі Робидің өзін ыңғайсыз сезінгенін, сөйлеуі аяқталғанын және «сөздерін толыққанды білмегенін» айтты. «The Observer» журналындағы сыншы Айвор Браун Робидің рөлін көрсетуі туралы былай деді: «Менің естелігімде актер рөлін осылай орындаған ешкімді көрген емес, ол өзінің рөліне толыққанды берілген және жағдайдың шебері». «Daily Mirror» газетінде жазылған тағы бір журналист Робидің пікірінше, «Шекспирдің 25 пайызы, ал оның 75 пайызы – өзі». Кез келген жағдайда Робидің рөліндегі танымалдылығы соншалық болды, неміс театр және кино продюсері Макс Рейнхардт, егер кино нұсқасына мүмкіндік туса, комедиан Фальстаф рөлінде оның тамаша таңдауы болады деп мәлімдеді. Коттс Робиді «өте күшті және [рольді] өте жақсы білетін» деп сипаттады. Ол ешқашан сүрінбейді, ол аудиторияны тамағынан ұстап, бірден зейін қоюға мәжбүр болды, өйткені ол өзін ойнай алмады». Ол заңды актер ретінде айтарлықтай көңіл бөлінуді қалап жүргенімен, Роби өзінің комедиялық мансабының бағытын өзінің Фальстаф кейіпкері ретінде көптеген сахналарында Мертіктің премьер-министріне арналған ағаш таяқты қолдану арқылы білдірді. Ақын Джон Бетджеман сыншылардың алғашқы күмәндануына жауап берді: «Артистердің әртүрлілігі – заңды сахнадан бөлек әлем. Олар да балет, опера және музыкалық комедиядан бөлек. Бұл фильмдердің бәрінде әртүрлі суретшілер де көріне алады. Шынында да, Джордж Робидің «Фальстаф» романының керемет пафосы мен әзіл-сықағын көрген ешкім оны ешқашан ұмытпайтын болады». Кейін 1935 жылы Бланш Литтлер Робиді Кэрроллдің Басты ролін ойнау туралы ұсынысын қабылдауға көндірді, ал комедиан үш аптаға арналған кездесулерін тоқтатты. Баспасөз оның өнерін мақтады, ал кейіннен ол өзінің жетістіктерін Литтлер мен оның жігерлендіруіне байланысты деп есептеді. Ол өзінің «Күлкілі премьер-министр» ретінде кейде «комедиялық сызбалар» жасап, оларды жанкүйерлеріне сыйлайтынын айтты. Сұхбат нәтижесінде ол тыңдаушылардан мыңнан астам құрметті хат алды. Уилсон Робидің «әдемі сөздік пен жақын қарым-қатынасы оны идеалды радио баяндамашы етті» деп ойлады. 1936 жылдың соңғы айларында Роби өзінің радиодағы табысын Ұлттық радио хабар тарату корпорациясының он жылдық мерейтойына орай американдық аудитория үшін жазылған «Музыка залы» атты отыз минуттық бағдарламамен қайталады. Ол өзінің кейіпкерлік образын және сол кездегі басқа да танымал актерлердің әсерлерін ұсынды. Келесі жылы жазған екінші бағдарламада комедиан крикет туралы және өзінің елу жылдық қарым-қатынасы кезінде Овал мен Лордтың крикет алаңына жиі барған кезде кездесетін көптеген танымал ойыншылар туралы әңгімеледі. 1938 жылдың жазында Роби Кэрол Ридтің түсірген «Қыз өмір сүруі керек» фильмінде ойнады, онда ол Хорас Блаунт рөлін ойнады. «Kinematograph Weekly» басылымындағы есепте 69 жастағы комедиан әлі күнге «күндіз экранға, ал түнімен сахнаға шыға алатыны» айтылды. «The Times» газетінің журналисі Робидің егде жастағы түлкінің рөліндегі ойыны «үлкен ұятқа түскендігінің керемет бейнесі» екенін айтты. Роби 1938 жылдың тамызында теледидарда алғаш рет пайда болды, бірақ бұл орталыққа көңіл бөлмеді және сирек пайда болды. BBC продюсері Грейс Уайндхэм Голди «оның комедиялық сапасының» кішкентай экранда қаншалықты аз көрінетініне наразы болды. Голди Робидің комедиялық қабілеттері тек дауысына ғана емес, сонымен қатар оның мимикасы мен тапқыр сөздері арасындағы қарым-қатынасқа да байланысты екенін ойлады. Ол оның «ешкім болмаса, өзінің періштесінен, әдеттегі микрофонға жақындамауға тыйым салуы керек» деп сезінді. Дегенмен, Голди Робидің болашақ телекарьерасы туралы оң көзқарас сақтады. Журналист Л. Марсланд Гандер келіспеді және Робидің әдістері «теледидар үшін тым баяу» екенін ойлады. Роби Бланш Литтлерге үйленді, ол одан жиырма жылға жуық жас кіші болды, Марылебон қалалық залында. Рождествода ол 1938–39 жылғы «Робинзон Крузо» пантомимінде Бирмингемде оркестр шұңқырына құлап, үш қабырғасын сындырып, омырқасын жарақаттады. Ол құлауды бет маскасына байланысты сахнаны шектеулі көруіне байланысты деп түсіндірді. Сыншы Гарольд Конвей кешірімсіз болды, оқиғаны комедианның «жоғалған өзіне сенімсіздігіне» балады және оқиға Робидің кәсіби төмендеуінің бастамасы болғанын айтты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Австралияда оның өнеріне деген сұранысты сезінген Роби 1939 жылдың басында елге екінші рет сапар жасады. Ол Сиднейдегі «Тиволи» театрында өнер көрсетіп жатқанда, Германиямен соғыс басталды. Роби Англияға оралып, соғысқа қаржы жинау үшін өнер көрсетуге күшін жұмсады. Ол «Entertainments National Service Association» (ENSA) ұйымына қосылды, оның атынан түрлі шоуларда және жеке концерттерде өнер көрсетті. Кейде ол еш хабарламай-ақ ауруханаларда, оқ-дәрі зауыттарында, әуежайларда, зениттік постерде және көрерменінің саны азау орындарда өнер көрсететін. 1940 жылдары Роби көбінесе әскерлер алдындағы концерттерде өзінің рөлінде өнер көрсетті. Котс Роби саясаткер емес, тек қана ұлтшыл екенін жазды, ол «өзінің кішкентай Англиялық көзқарасының [оған] үлкен ұят әкелгенін және оның жанкүйерлерін қатты мазалағандарын» сезінді. 1944 жылы фильм туралы жазған сыншылар Робиді «маңызды рөлде өте сенімді» деп сипаттады, бірақ фильмнің өзінде «жағымсыз сәттері бар, қарапайым оқиға» болды. Сол мерекеде Роби Бристольге сапар шегіп, «Робинзон Крузо» пантомимінде ойнады. «Cine variety» Робиді Лондонның Финсбери-парктегі «Асторияға» таныстырды, ол үлкен көрермендерге және танымал актерлерге арналған орын еді және «супер кинотеатр» деп сипатталды. 1944 жылдың басында Роби «Eagle Lion Films» компаниясы түсірген «Генри V» фильмінің нұсқасында Фальстаф рөліне оралды. Америкалық киносыншы Босли Кроутер фильм туралы әртүрлі пікір білдірді. 1946 жылы «The New York Times» газетіне жазған мақаласында ол фильмде «тамаша британдық кино шеберлері мен актерлер» көрсетілгенін және олардың еңбегі «көрнекті және қызықты экрандық шоуға» үлес қосқанын айтты. Дегенмен, ол фильмнің қосымша сценарийін нашар деп санады және Фальстафтың өлім төсегіндегі көрінісін «қажетсіз және сәл қисынсыз» деп атады. 1944 жылдың соңында ол Бернлиде Дженис Харт пен Фрэнк О'Брайанмен бірге «Vive Paree» атты қойылымда өнер көрсетті. 1945 жылы Роби екі екінші рөлде ойнады: «Троян бауырлары» комедиялық фильмінде «Ескі Сэм» және «Вальс уақыты» музыкалық фильмінде «Вогель». 1947 жылы Англия бойынша гастрольдік сапар жасады, ал келесі көктемде әйелімен бірге Фредерик Бойердің «Жел тегершігі» ертегілік пьесасының провинциялық гастролін ұйымдастырды.
Денсаулығының нашарлауы
1951 жылдың маусым айында, қазір 81 жасқа толып, Роби сол жылы қайтыс болған Сид Филдтің отбасына көмек көрсету мақсатында Лондон Палладиумда түнгі гала-спектакльде өнер көрсетті. Финалда Роби «Мен тоқтадым, қарадым, тыңдадым» және «Егер сен әлемдегі жалғыз қыз болсаң» әндерін орындады; ал үш сағаттық қойылымның қалған бөлігінде радио, теледидар және кино әлемінің танымал тұлғалары өнер көрсетті. Американдық комедия актері Дэнни Кей Робиді «ұлы, ұлы суретші» деп атады. Сол айда Роби Бирмингемге оралды, онда ол мансабының басында өнер көрсеткен Сент-Мария және Сент-Амброзис шіркеуінің бақшасындағы кешті ашты. 25 қыркүйекте ол BBC радиосының «Desert Island Discs» (Төбелес аралдағы таңдаулар) бағдарламасының бір бөліміне қатысты, онда ол басқа әндермен қатар Вердидің «Фальстаф» операсынан Фальстафтың зұлым әлемге қатысты өкінішін білдіретін «Mondo ladro» әнін таңдады. Робейдің бағдарламаға таңдаған басқа әндері: 1. Чайковский – «Жақұт бұршақ гүлдің биі» (Nutcracker Suite). 2. Ноэль Ковард – «Мен сені қайтадан көремін». 3. Григ – «А минорындағы фортепиано концерті». 4. Гилберт пен Салливан – «Гондольерлер». 5. Фриц Крайслер – «Liebesfreud». 6. Айвор Новелло – «Сұлу түн». 7. Эльгар – «Үміт пен даңқ елі». Бұл әндер британдық музыкалық залға құрмет көрсету болды. Ол өнер көрсету кезінде сценарийді пайдаланбастан, импровизациялық стильде өнер танытты. Келесі айда Роби Бернард Дельфонттың басқаруымен «Do You Remember?» (Есіңде ме?) атты эстрадалық қойылыммен провинциялық турнеге шықты. Шеффилдтегі кешкі қойылымнан кейін жергілікті газеттің тілшісі оған зейнетке шығуды ойлап көрді ме деп сұрады. Комедия актері әзілдеп: «Мен зейнетке шығуға бола ма? Әй, мен мұндайға тым ескімін. Мен өз жасымда жаңа мамандық іздеуге ойланбаймын!» деді. Желтоқсан айында ол шығыс Лондондағы Попларда зейнеткер крикетшілерге арналған Лансбери Лодж үйін ашты; ол осы шараны «өміріндегі ең бақытты сәттердің» бірі деп есептеді. 1952 жылдың басында Робидің денсаулығы нашарлап, көптеген спорттық қызығушылықтарына деген қызығушылығы төмендеді. Оның орнына ол үйде отырып, Көңіл көтеру премьер-министрінің комикстерін салды. Мамыр айында ол «Пиквик қағаздары» фильмін түсірді, онда ол бастапқыда денсаулығына байланысты бас тартқан ескі Тони Уэллер рөлін ойнады. Келесі жылы, және ойын қорына көмек ретінде, ол Виктория сарайы театрындағы Олимпиадалық эстрадалық шоуда клоун рөлінде ойнады. Ұйымдастырушылар одан әдеттегі клоун киімі орнына «Көңіл көтеру премьер-министрі» костюмімен өнер көрсетуін сұрады, актер бұл сұранысты орындауға қуанды.
Жоғарғы дәреже мен өлім
1954 жылдың басында Робиге Букингем сарайында Королева Ана Елизавета II рыцарьдық дәреже берді. Келесі апталарда оның денсаулығы нашарлап, оны мүгедектер коляскасына отырғызды және ол көп бөлігін әйелінің күтімімен үйде өткізді. Мамыр айында ол Шығыс Сассекстің Сифорд қаласындағы Британдық Қызыл Крест қорының мерекесін ашты, ал бір айдан кейін "The Name's the Same" телешоуының ағылшын тіліндегі нұсқасында қатысушы ретінде соңғы рет көпшілік алдына шықты. Уилсон Робидің өнерін "қасіретті" деп сипаттап, ол "өткен өзінің тек бір ишарасын" ғана көрсеткенін айтты. Маусым айында ол үйде отбасымен бірге 85 жасқа толуын салтанаттап атап өтті. Оның әйелі Бланш достарының келуін уақыт бойынша жоспарлады, бірақ комедияшыны тым қатты толқытуы мүмкін болғандықтан театр әріптестеріне рұқсат берілмеді. Роби 20 қарашада инсульт алды және бір аптадан астам уақыт бойы жан терісінен айырылып, жартылай ессіз жатты. Ол 1954 жылдың 29 қарашасында Шығыс Сассекстің Солтдин қаласындағы үйінде қайтыс болды және Брайтон қаласындағы Даунс крематорийінде өртеліп, күлі шашылды. Бланш 1981 жылы 83 жасқа толғанда қайтыс болғанға дейін Сассекс жағалауында өмір сүрді.
Құрмет және мұра
Робидің қайтысы туралы жаңалық баспасөздің құрметіне айналды, олар суреттер, әңгімелер мен оның сахналық өнерлері мен қайырымдылық шараларын еске түсірді. "Джордж Роби рыцарьдық атаққа қарамастан, бұрыннан-ақ өзін халықтың ойын-сауық және суретшісі ретінде танытқан", - деді Daily Worker газетінің тілшісі, ал Daily Mail газетінің сыншысы былай деп жазды: "Тұлға сөзі соңғы кезде тым көп қолданылып, мағынасын жоғалтты, бірақ Джордж Роби оны бойының әр тесігімен сезінді". The Spectator журналындағы Робидің некрологында Комптон Маккензи комедиантты "соңғы Виктория және Эдуард музыкалық залының соңғы ұлы тұлғаларының бірі" деп атады. 1954 жылдың желтоқсан айында Робидің естелік қызметі Сент-Пол соборында өтті. Адамдардың құрамында патша отбасының мүшелері, актерлер, аурухана қызметкерлері, сахналық персонал, студенттер және такси жүргізушілері болды. Степни епископы Джост де Бланк: "Біз ұлы ағылшын музыкалық залының суретшісін, XIX және XX ғасырларда елге танымал болған ең ұлыларын жоқ қылдық" деді. Қызметте актерлер, соның ішінде комедиялық актер Лесли Хенсон сөз сөйледі, ол Робиді "вариетедегі үлкен, жартас сияқты өрескел бұқа" деп атады. Оның еңбегін мойындап, Суррейдегі Лимпсфилд қаласындағы Мерчент-мариннің сауықтыру үйінің бір бөліміне оның есімі берілді, ал кейіннен Корольдік Сассекс ауруханасының басшылығы оның есімімен жаңа диализ машинасы сатып алды. Робидің комедиялық өнері басқа комедианттарға да әсер етті, бірақ оның комедиялық шеберлігі туралы пікірлер әртүрлі. Радиодағы танымал Робб Уилтон одан көп нәрсе үйренгенін мойындады, бірақ Робидің "өте күлкілі емес" екенін сезінгенмен, ол комедиялық жағдайды керемет уақытта жасай білді. Робидің өмірбаясын жазған Питер Котс осы бағалаумен келіспеді, комедианттың "әдемі әзіл-қалжың" деп мақтады және оны Чаплиннің мимикасымен және Гроктың клоундық өнерімен салыстырды. Котс былай деп жазды: "Оның қала әкімі, музыка профессоры, сарацин, Дам Трот, жүрек патшайымы, аудандық медбике, Проның үй иесі және, әрине, оның өлмейтін премьер-министрінің бәрі абсурдтық еді: бай, мақтан мен сән-салтанатқа толы, бюрократиялық кішкентай шенеуніктердің ең нашар, ең жақсы және ең күлкілі жағын көрсетті". Вайолет Лорейн өзінің бұрынғы әріптесін "дүние білген ең ұлы комедианттардың бірі" деп атады, ал театр продюсері Базил Дин "Джордж - ұлы суретші, өз дәуірінің соңғы және шынымен ұлы тұлғаларының бірі. Қазір ондайларды табу қиын" деді. 1953 жылы Альгамбра театрында Робимен кездескен актер Джон Гилгуд комедиантты "жағымды, мейірімді [және] музыкалық зал дәуіріндегі өте сирек кездесетін ұлылардың бірі" деп атады. Ол қайтыс болғаннан кейін, Робидің Мерт премьер-министрінің костюмі Лондон мұражайына тапсырылды.