Кіріспе
Ханс Кристиан Андерсеннің әдеби ертегісі "Қызыл туфлі" (De røde sko) – даниялық ақын және жазушы Ханс Кристиан Андерсеннің әдеби ертегісі. Ол алғаш рет 1845 жылдың 7 сәуірінде Копенгагенде C. A. Reitzel басып шығарған «Жаңа ертегілер» журналының Бірінші томы, Үшінші жинағында (Nye Eventyr. Første Bind. Tredie Samling) жарияланды. Осы томға «Елф төбесі» (Elverhøi), «Секіргіштер» (Springfyrene), «Шопан қыз бен түтік тазалаушы» (Hyrdinden og Skorstensfejeren) және «Холгер Данске» (Holger Danske) сияқты басқа да ертегілер енген. 1849 жылдың 18 желтоқсанында «Ертегілер» жинағының бір бөлігі ретінде қайта басылып шықты. 1850 жыл (Eventyr. 1850.), содан кейін 1863 жылдың 30 наурызында «Ертегілер мен әңгімелер» жинағының Екінші томында (Eventyr og Historier. Andet Bind. 1863.) жарық көрді. Бұл ертегі қызыл туфлі киген қыздың тоқтаусыз билеуге мәжбүр болуы туралы. «Қызыл туфлі» әртүрлі медиада, соның ішінде кинода да бейімделген.
"The Red Shoes" (De røde sko) is a literary fairy tale by Danish poet and author Hans Christian Andersen first published by C. A. Reitzel in Copenhagen 7 April 1845 in New Fairy Tales. First Volume. Third Collection (Nye Eventyr. Første Bind. Tredie Samling). Other tales in the volume include "The Elf Mound" (Elverhøi), "The Jumpers" (Springfyrene), "The Shepherdess and the Chimney Sweep" (Hyrdinden og Skorstensfejeren), and "Holger Danske" (Holger Danske). The tale was republished 18 December 1849 as a part of Fairy Tales. 1850. (Eventyr. 1850.) and again on 30 March 1863 as a part of Fairy Tales and Stories. Second Volume. 1863. (Eventyr og Historier. Andet Bind. 1863.). The story is about a girl forced to dance continually in her red shoes. "The Red Shoes" has seen adaptations in various media including film.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Анасы қайтыс болғаннан кейін, Карен есімді ауыл қызы бай қарт әйелдің асырап алуына ие болады және сол себепті ол өркөкірек және бүлдірілген болып өседі. Бала асырап алғанға дейін Кареннің қызыл аяқ киімдері болған, кейін асырап алған анасына қызыл аяқ киім сатып береді. Карен өзінің жаңа аяқ киімін қатты жақсы көреді, сондықтан ол оларды шіркеуге киеді, бірақ қарт әйел оған: "Бұл өте орынсыз: шіркеуде тек қара аяқ киім кию керек" дейді. Келесі жексенбіде Карен қызыл аяқкиімді тағы киіп алуға асығады. Ол шіркеуге кіргісі келгенде, қызыл шашты жасырын қарт сарбазды кездестіреді. "Ой, қандай әдемі би аяқ киімдері", - дейді солдат. "Бейлеп жатқанда аяқ киімдеріңді шешпеңдер" деп, аяқ киімдерді қолынмен шапалақтайды. Шіркеуден кейін Карен бірнеше би қадамдарын жасауға қарсы тұра алмайды, ал аяқ киім оны басқарып тұрғандай, ол кетеді, бірақ ол бірнеше минуттан кейін оларды тоқтатуға тырысады. Асырап алған анасы ауырып, қайтыс болғаннан кейін, Карен оның жерлеу рәсіміне қатыспайды, оның орнына биге баруды таңдайды. Қызыл аяқ киім тағы да билеуді қолға алады; бұл жолы ол билеуді тоқтата алмайды. Бір періште оған семсері бар болып көрінеді және оны өлгеннен кейін де билеуге үкім шығарады, бұл барлық жердегі бос балаларды ескерту үшін. Карен мейірімділік сұрайды, бірақ қызыл аяқ киім оны періштенің жауабын естіместен алып кетеді. Карен бір ұстаны тауып алып, оның аяғын кесуді сұрайды. Ол солай істейді, бірақ аяқ киімдер билеп отырады, тіпті Кареннің аяғы да солардың ішінде. Қасқыр оған ағаш аяқ пен өкше береді. Қызыл аяқ киім үшін жеткілікті азап шеккенін ойлап, Карен адамдар оны көру үшін шіркеуге баруды шешеді. Алайда оның аяғы қираған, ал қызыл аяқкиімдері әлі де оның алдында билеп, жолды бөгеп тұр. Келесі жексенбіде ол шіркеудегі басқалар сияқты жақсы деп ойлап, тағы да тырысады. Қызыл аяқ киімдер тағы да жолды жауып тұр. Жексенбі күні тағы да келіп, Карен шіркеуге бармай қалады. Қайта, ол үйде жалғыз отырады да, Құдайдан көмек сұрайды. Періште қайтадан пайда болады, қазір ол гүл шашыратып, Каренге сұрағанын береді: оның жүрегі тыныштық пен қуанышқа толы болады, ол жарылады. Оның жаны көкке ұшып кетеді, онда ешкім қызыл аяқ киім туралы айтпайды.
Өмірбаян
Андерсен әңгіменің анти-қаһармандығына өзі жек көретін жарты қарындасы Карен Мари Андерсеннің есімімен Карен деп ат қойды. Оқиға Андерсеннің кішкентай кезінде куә болған бір жағдайға негізделген. Оның әкесі аяқкиімші болған. Бір бай әйел қызы үшін би аяқкиімін жасауға қызыл жібек жіберді. Әкесі жібекпен бірге қымбат қызыл былғарыны пайдаланып, аяқкиімді мұқият жасады, бірақ бай әйел олардың қорқынышты екенін айтты. Ол, "сен жібегімді бүлдіргенсің" деді. Сонда әкесі: "Олай болса, былғарымды да бүлдірейін" деп жауап берді де, оның көз алдында аяқкиімді кесіп тастады.