Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жер асты жол жүйесі
Subterranean rapid transit
Қазан метрополитені (Каза́нский метрополите́н;) – Татарстан Республикасы, Ресей Федерациясының Қазан қаласына қызмет ететін жедел көлік жүйесі. Метро жүйесі Ресейде жетінші, бұрынғы КСРО аймағында он бесінші болып ашылды. 2005 жылдың 27 тамызында ашылған ол Ресейдегі ең жаңа жүйе болып табылады.
The Kazan Metro (Каза́нский метрополите́н; ) is a rapid transit system that serves the city of Kazan, Tatarstan, Russia. The metro system was the seventh opened in Russia, and the fifteenth in the former Soviet Union region. Opened on 27 August 2005, it is the newest system in Russia.
Жоспарлау
Қазан – Орта Волгадағы тарихи және мәдени орталық. Жедел көлік жүйесін салу жоспарлары Ресей империясы тұсында-ақ ұсынылған, бірақ Қазан төңкерісі мен Ресей азамат соғысынан кейін жобаны іске асыруға шама қалмады. Дегенмен, 1930 жылдары Татар АССР-інің астанасы – ең танымал автономиялық республикалардың бірі және өнеркәсіптік орталық ретінде қарқынды дамыған Қазан, болашақта жылдам транзит жүйесін салу туралы ұсыныстарға ықпал етті, әсіресе 1935 жылы Мәскеу метрополитенінің сәтті салынуынан кейін. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс бұл әрекеттерге тосқауыл қойды, ал соғыстан кейінгі КСРО-да тек одақтық республикалардың ірі астаналары ғана метро жүйесіне ие бола алды. Бірақ 1979 жылы Қазан қаласының халқы миллионға жетті – метро салуға кеңестік талаптың бірі осы еді. 1983 жылы Татар АССР Жоғарғы Кеңесі метро жүйесін жоспарлауға рұқсат берді. Алғашқы жоба түпкілікті жоба болып қалатын, себебі Қазан қаласы әдеттегі совет үлгісін қабылдады: тарихи орталығы Казанка өзенінің Волгаға құйылатын жерінде, ал өнеркәсіптік және "тұрғын үй" (тұрғын үй кешендері) аудандары шеткері жақта орналасқан. Бірінші желі солтүстік-оңтүстік бағытында, солтүстіктегі Транзит теміржол станциясынан басталып, соғыстан кейінгі сталиндік ғимараттар арқылы өтіп, содан кейін Казанканың оңтүстігіне қарай, Казан Кремлінің жанынан және тарихи орталық арқылы Горький шағынауданына дейін жалғасатын еді. Алғашқы геологиялық зерттеулер 1984 жылы басталды, ал 1989 жылы бірінші кезеңнің құрылысы жобасы дайын болды және құрылысты бастау үшін соңғы мақұлдауға жіберілді. Бірақ бұл жоспар іске аспады. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырады, Татарстан мен Ресейді қампқан экономикалық және саяси дағдарыс Қазан метрополитені жобасын тоқтатып тастады.
Kazan is a historic and cultural centre on the middle Volga. The first plans to have a rapid transit system were proposed back in the days of the Russian Empire, but after the October Revolution and the Russian Civil War, little was left for the design. Nevertheless, in the 1930s, Kazan, being the capital of the Tatar ASSR—one of the most visible autonomous republics and rapidly growing as an industrial centre—prompted some to propose a rapid transit system for the future, particularly after the successful construction of Moscow Metro in 1935. However, World War II ended such attempts, and in the post war USSR, only the largest capitals of Union republics could afford a Metro system. Nevertheless, in 1979 the Kazan city's population passed the one million mark: a Soviet requirement for a Metro to be allowed. 1983 was the year when the Supreme Soviet of the Tatar ASSR authorised planning a metro system. The original design was to prove the final one, as the City of Kazan effectively followed a typical Soviet model with a historical centre on the inflow of the Kazanka River into the Volga, and the various industrial and "bedroom" districts (housing complexes) on the edges. The first line would follow a north–south axis beginning in the Transit Railway Station in the north, passing through the post war Stalinist buildings and then down south of the Kazanka, next to the Kazan Kremlin and through the historical centre to the microdistrict of Gorki. The first geological survey began in 1984, and by 1989 the construction of the first stage was drawn up and submitted for final authorisation to begin construction. It was not to be. In 1991, the Soviet Union broke up and the economic, as well as political turmoil that rocked Tatarstan and Russia, caused the Kazan Metro project to be axed.
Құрылыс
1990 жылдары Қазанның ең танымал автономды астана мәртебесі оның беделін нығайтты, бұл федералды үкіметке 1995 жылы жобаны қарап шығуға және құрылысқа рұқсат беруге мүмкіндік берді. Ең маңызды мерзім – 2005 жылы қаланың мыңжылдық тойы. Қаржыландыру мен оқытуды қамтамасыз еткеннен кейін, 1997 жылдың 27 тамызында негізгі тас салынды. Алты стансадан тұратын бірінші кезеңдегі туннельдердің барлығы туннельді қазу машиналарын арқылы салынған, ал стансалар жер астында немесе жер үстінде орналасқан. Бастапқы советтік станса жоспарлары стансалар архитектурасында көрініс таппады, негізгі назар қазіргі заманғы жоғары технологиялық дизайнның бөлігі ретінде дәстүрлі татар және ислам мотивтеріне аударылды. Бірінші қалқан 1999 жылдың соңында Қазанға жетіп, 2000 жылдың мамырында жұмыс іске қосылды. Бастапқыда жұмыс баяу жүрді және қаржылық қиындықтар құрылысты уақтылы аяқтауға бөгет болды. 2003 жылдың соңында Ресей Көлік министрлігі Самара және Мәскеу метро бригадаларынан көмек сұрады, нәтижесінде бірінші кезең бір стансаға қысқартылды, ал Казанка өзенінің астындағы қиын учаске ашылуы кейінге шегерілді. Алматы метрополитенінің құрылыс бригадасы Қазақстаннан да үлес қосты. Осылайша, 2004 жылдың соңына қарай барлығы сегіз туннельді қазу механизмі жұмыс істеді. Барлығы он үш жеке туннельді қазу қажет болды. Қазан метрополитені 2005 жылдың 27 тамызында Ресей Президенті Владимир Путин, Татарстан Президенті Минтимер Шаймиев, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, сондай-ақ Қазан қаласының әкімі және барлық ресейлік метрополитендердің басшыларының қатысуымен ашылды. 2008 жылдың 29 желтоқсанында Горки стансасынан оңтүстікке қарайғы бірінші кезеңнің жалғасы ретінде жаңа станса ашылды. 2010 жылы метро Казанка өзенінен өтіп, жаңа станса ашылды. 2013 жылдың 9 мамырында Қазан метрополитені үш стансалық солтүстік бағытқа қарай кеңейтілді.
Luckily for Kazan, throughout the 1990s, the status of it being the most visible autonomous capital reinforced its position; enough for the Federal government to issue a review of the project in 1995 and authorising the construction. The most prominent deadline was the city's millennium anniversary in 2005. After securing financing and training, the first stone was laid on 27 August 1997. The first stage of six stations features deep level tunnels all built by tunnel boring machines, and the stations are either sub surface or elevated. Little of the original Soviet station plans remain in the architecture of the stations, with the emphasis being on traditional Tatar and Islamic motifs as part of modern high tech designs. The first shield arrived in Kazan at the end of 1999 and was launched in May 2000. Initially, the pace was slow and the financial problems were about to prevent the construction's on time completion. In a desperate attempt, in late 2003 the Russian Ministry of Transport ordered metro brigades from Samara and Moscow to assist and the first stage was made one station shorter, leaving the difficult path under the Kazanka River to open at a later time. Another contribution was made by the Almaty Metro construction brigade from Kazakhstan. Thus, by the late 2004, a total of eight tunnel boring mechanisms were in operation. Overall, a total of thirteen individual tunnels had to be bored. Despite a rocky start, Kazan Metro was opened on 27 August 2005 by the President of Russia Vladimir Putin, the President of Tatarstan Mintimer Shaymiyev, and the President of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev, as well as the mayor of Kazan and the heads of all existing Russian Metros. The extension to opened on 29 December 2008 as the first extension south of Gorki station in the second stage. In 2010 the Metro extended across the Kazanka River, with the opening of the station. The Kazan metro opened a three station northern extension on 9 May 2013.
Операция
Қазіргі таңда Қазан метрополитені – бір желілі жүйе, ұзындығы шамамен он алты шақырымды құрайды және он бір станциясы бар. Бұл ресейлік метро жүйелерінің ең жаңасы, сонымен қатар ең заманауисы. Ақылды карта арқылы билет алу және жартылай автоматты пойыз басқару сол кезде тек таңдалған Мәскеу станцияларында ғана енгізіліп жатқан жаңа технологиялар еді. Жүйені MetroElektroTrans (МетроЭлектроТранс) муниципалдық компаниясы басқарады. Ресей және бұрынғы КСРО-ның барлық метрополитендері сияқты, әр станцияның өзіне тән архитектуралық стилі бар. Қазіргі уақытта бес станция бір қасбетті, ал бес станция тіректі құрылымды. Сонымен қатар, бір станция шыныдан жасалған эстакадада орналасқан.
At present, the Kazan Metro is a single line system that stretches nearly sixteen kilometres and has eleven stations. The newest of the Russian systems, it is also the most modern. Smart card ticketing and semi automatic train drive are features that at the time were just being introduced in selected Moscow stations. The system is operated by the municipality company MetroElektroTrans (МетроЭлектроТранс). Like all Metros in Russia and the former USSR, each station has its own architectural theme. At present five stations are single vault, and five are pillar spans. In addition, one station exists on a combined glazed flyover.
Қызмет
Метро сағат 6:00-ден 24:00-ге дейін жұмыс істейді. Метрода бір күнге жарамды ақылды жетондар және бірнеше сапарға немесе белгілі бір мерзімге жарамды ақылды карталар (төлем карталары) сатылады. Зейнеткерлерге, студенттерге және балаларға жеңілдіктер қарастырылған. Қазан метросында қауіпсіздік маңызды мәселе. Барлық заманауи жүйелер сияқты, ол да бейнекамералармен жабдықталған. Әр стансада қоғамдық тәртіпті сақтау үшін жеке полиция тобы бар. Кәсіптік фотосуретке түсуге тыйым салынған. Барлық ақпарат пен хабарламалар үш тілде – орыс, татар және ағылшын тілдерінде жарияланады.
The metro runs from 6:00 to 24:00. The metro also sells smart tokens valid for one day and smart cards (passes) which are valid for several trips or a specified length of time. There are discounted fares for pensioners, students, and children. Security is a major issue in the Kazan Metro. Like all modern systems, it is outfitted with CCTV cameras. Each station has its own police group for public order. Professional photography is prohibited. All information and announcements are given in three languages — Russian, Tatar, and English.
Жылжымалы құрам
2005 жылдан бері Қазан метрополитенінде тек 81 553.3/554.3 «Казань» үлгісі қолданылып келеді. Пойыздарды Санкт-Петербургтегі «Вагонмаш» зауыты 2005 жылы Чехияның Пльзень қаласындағы «Škoda Dopravní Technika» компаниясымен бірлесіп өндірді. Бұл Ресейде және бұрынғы Кеңес Одағындағы ең заманауи модельдердің бірі және олар толық автоматтандырылған. Осының нәтижесінде, оларға инженер немесе машинист қажет емес, тек бақылаушы ғана қажет. Қазіргі уақытта барлығы 16 вагон (4 пойыз) пайдалануда, олардың әрқайсысы шамамен 250 адамға арналған. 2011 жылы жаңа 81 740/741 «Русич» пойыздары жаңа желіні ашуға байланысты сатып алынды. Қазіргі уақытта барлығы 27 вагон (9 пойыз) жұмыс істейді, олардың әрқайсысы шамамен 350 адамға арналған. 12 пойыз (оның біреуі резервте) сағат туғызғанда 5 минут сайын қатынайды. 2019 жылы 81 765/766/767 үлгісіндегі бір пойызды жеткізу туралы келісімге қол қойылды. Пойыз 2020 жылдың сәуір айында құрастырылып, 2020 жылдың мамырында Қазанға жіберілді, ал қыркүйек айында пайдалануға берілді. Бүгінде метрополитенде 14 пойыз жұмыс істейді, оның ішінде 9 пойызы үш вагондық, ал вагондардың арасында өткелдер тек белгілі бір вагондарда ғана бар. Алайда, 81 765/766/767 үлгісіндегі пойыздарда барлық вагондардың арасында өткелдер бар.
Only the 81 553.3/554.3 «Kazan» model was maintained in Kazan metro since 2005. Trains were produced by Saint Petersburg based Vagonmash factory in cooperation with Škoda Dopravní Technika of Plzeň, Czech Republic in 2005. These are the most modern models currently in service in Russia and the former Soviet Union and they are fully automated. As a result, they do not require an engineer or a driver on board, just a supervisor. A total of 16 cars (4 trains) are currently in operation with a capacity of ~250 people each. In 2011 new 3 car 81 740/741 «Rusich» trains were bought for opening of new A total of 27 cars (9 trains) are currently in operation with a capacity of ~350 people each. 12 trains (1 train is reserved) provide 5 minute intervals on the line in rush hours. In 2019 a contract was signed by delivering one train of type 81 765/766/767. The train was built by April 2020 and was sent to Kazan by May 2020, and then that September it has entered service. Today there are 14 train sets operating the metro, out of which 9 trains are three car train sets with gangways only in the certain cars. But the 81 765/766/767 is the only type to have gangways between every car.
Екінші жол
Жалпы 12 стансадан тұратын екінші желі 2019 жылдан бері салынып жатыр. Алғашқы төрт станса 2027 жылға дейін аяқталуы күтілуде.
A second line, with 12 planned stations in total, has been under construction since 2019. The first four stations are expected to be completed by 2027.