Кіріспе
Уильям Гладстон мен Чарльз Парнелл арасындағы бейресми келісім – Килменхэм келісімі 1882 жылғы мамыр айында либералдық британ премьер-министрі Уильям Эварт Гладстон мен ирланд ұлтшыл көшбасшысы Чарльз Стюарт Парнелл арасында жасалған бейресми келісім. Парнелл 1882 жылғы сәуірде түрмеде тұрғанда капитан Уильям О’Шиа арқылы үкіметпен келісім жасауға ұсыныс жасады. Үкімет «төлсіз қалған жалдау ақысы» мәселесін шешіп, 100 000 жалға алушыға жер соттарында әділ жалдау ақысын талап етуге мүмкіндік берді. Парнелл зорлық-зомбылықты тоқтату үшін бар күшін салуға және болашақта Либералдық партиямен либералдық принциптерді және жалпы реформа шараларын ілгерілетуде ынтымақтастыққа уәде берді. Гладстон тұтқынды босатты, ал келісім – Ирландия ұлтшылдығы үшін үлкен жеңіс болды, себебі ол жер соғысының қайнаған кезінде үкіметтен жалға алушылардың төленбеген жалдау ақысын азайтуға қол жеткізді.
The Kilmainham Treaty was an informal agreement reached in May 1882 between Liberal British prime minister William Ewart Gladstone and the Irish nationalist leader Charles Stewart Parnell. Whilst in gaol, Parnell moved in April 1882 to make a deal with the government, negotiated through Captain William O'Shea MP. The government would settle the "rent arrears" question allowing 100,000 tenants to appeal for fair rent before the land courts. Parnell promised to use his good offices to quell the violence and to co operate cordially for the future with the Liberal Party in forwarding Liberal principles and measures of general reform. Gladstone released the prisoner and the agreement was a major triumph for Irish nationalism as it won abatement for tenant rent arrears from the Government at the height of the Land War.
Өмірбаян
Келісім 1881 жылғы Жер заңының (Ирландия) мерзімін ұзартты, оның арқасында Гладстон ирландтық шаруаларға кең ауқымды жеңілдіктер жасауды көздеді. Бірақ заңда көптеген кемшіліктер болды және ол Парнелл мен Ирландия жер лигасының қанағаттандыра алмады, себебі ол жалға төлемінің қарыздарына немесе жағымсыз жағдайларда (нашар егін немесе нашарлаған экономикалық жағдайлар) жалға бағасын түзетуге қатысты ережелерді қамтамады. Екінші Жер заңы 1881 жылдың 22 тамызында күшіне енгеннен кейін, Парнелл қыркүйек және қазан айларындағы бірқатар сөздерінде Ирландияның бас хатшысы Уильям Форстерге, тіпті Гладстонға да қарсы зор шабуылдар жасады. Гладстон оны заңның ізін кесіп, оны күштен шығаруға тырыспауға ескертті, бірақ Парнелл премьер-министрді жеңілсінбейтінін қайталады. 12 қазанда Парнелл заңды құлатпақ ниетте екеніне толық сенген Министрлер кабинеті оны келесі күні Дублинде тұтқындауға шешім қабылдады. Парнелл Килменхам түрмесіне жеткізілді, онда ол заңға наразылық білдірген және түрмеге қамалған Жер лигасының бірнеше көрнекті мүшелеріне қосылды. Ол Уильям О'Брайенмен бірге «Жалға алуды тоқтату» науқанын жүргізді. Ол Либералды кабинеттегі кейбір адамдардың, әсіресе Джозеф Чемберленнің, Ирландияның мәжбүрлеу заңы бойынша Ирландия бойынша жүргізіліп жатқан күдіктілерді жаппай ұстауға қарсы екенін жақсы білді. Репрессиялар күтілген нәтижені бермеді, нәтижесінде Форстер кабинетте оқшауланды, ал мәжбүрлеу Либералды партияда көбірек ұнатпайтын нәрсеге айналды.
Келісім
Түрмеде Парнелл үкіметпен келісімге келу мүмкіндігін ойлай бастады. Ол миссис Катарин О'Шиамен хат алмасып жүрді, ол 1882 жылдың сәуір айында күйеуі капитан О'Шианы Парнеллдің атынан келіссөздер жүргізу үшін делдал ретінде тартты. О'Шиа 5 мамырда Гладстоунмен байланысқа шығып, Парнеллдің үкімет оның ұсынған шарттары бойынша жалға төленбеген ақша мәселесін шешсе, ол зорлық-зомбылық актілерін (қатыгез қылмыстарды) тоқтатуға сенімді екенін хабарлады. Ол сондай-ақ, Лиганың батыстағы ұйымдастырушылары Шеридан мен Бойтонды мүмкіндігінше тез босатуды ұсынды, олар кейін ахуалды жақсарту үшін жұмыс істейтін болар еді. Бұл Форстерді таңқалдырды, бірақ Гладстоунға ұнады.
Нәтижелер
Келісімді "шарт" деп атау Парнеллдің келісімді қалай бұрып, ирланд ұлтшылдығын күшейткенін көрсетеді, өйткені ол түрмеде отырғанда британдықтардан уадалар алды. Нақты шарттар әдетте екі мемлекет арасында қол қойылатындықтан, бұл Ирландияның Ұлыбританиядан тәуелсіздік алуы мүмкін деген ойға әкелді. "Шарт" келісілгеннен кейін, Парнеллмен бірге түрмеде отырғандар босатылды. Бұл Парнеллді құрметті көшбасшыдан ұлттық қаһарманға айналдырды. Шартқа қол қойылғаннан кейін төрт күн өткен соң, Ирландиядағы екі жоғары лауазымды британдық шенеунігін "Ирландиялық Ұлттық Жеңілмейтіндер" деп аталатын ирланд ұлтшылдары тобы өлтірді. Бұл оқиға "Феникс паркіндегі кісі өлтірулер" деп танылды және Килменхам шартының нәтижесінде Ұлыбританияда туған жақсы ниеттің көп бөлігін жойды. Парнелл бұл кісі өлтірулерді қатаң айыптағанмен, ол ұлтшыл "зұлматтарды" бақылай алмайтынын көрсетті, өйткені ол осылай істеуге уәде берген еді. "Жеңілмейтіндердің" көшбасшыларының бірі Фрэнк Бёрн, бұрын Парнеллдің көмекшісі болған, сондай-ақ Ирландияның Өзін-өзі басқару лигасының және Ирландияның Ұлттық Жер лигасының хатшысы болған. Кісі өлтірулерден кейін Бёрн Парижге қашып кетті. Парнелл Бёрнге қашу үшін 100 фунт стерлинг берген деген қауесет болды, бірақ Парнелл "Жеңілмейтіндерге" және олардың қандай да бір әрекеттеріне қатысы бар екенін жоққа шығарды.