Кіріспе

Американдық астроном (1847–1921)

Мэри Уотсон Уитни (11 қыркүйек 1847 – 20 қаңтар 1921) – американдық астроном, 22 жыл бойы Вассар колледжінің обсерваториясына жетекшілік етті. Оның басшылығымен 102 ғылыми мақала жарияланды.

Ерте өмір және білім

Уитни 1847 жылдың 11 қыркүйегінде Массачусетс штатының Уолтем қаласында дүниеге келген. Оның анасы Мэри Уотсон Крехор, әкесі Сэмюэл Баттрик Уитни болды. Әкесі жылжымайтын мүлік саласында сәтті жұмыс істеп, сол кездегі әйел үшін жақсы білім алуға жеткілікті қаражатқа ие болған. Ол Уолтемдегі мектепте оқыды, онда математикадан ерекше жақсы оқығандығы айтылады. Уитни 1863 жылы мемлекеттік орта мектепті бітірді. 1865 жылы Вассар колледжіне түсуге дейін бір жыл жеке сабақтар алды, сол жерде астроном Мария Митчеллмен танысты. Вассар колледжінде оқып жүрген кезінде әкесі қайтыс болды, ал інісі теңізде жоғалып кетті. Ол 1868 жылы диплом алды. 1869-1870 жылдары Уитни Гарвард университетінде Бенджамин Пирс басшылығымен кватерниондар мен аспан механикасын зерттеді. Сол кезде Гарвардта әйелдерге студент ретінде қатысуға рұқсат берілмегендіктен, ол Пирстің лекцияларын қонақ ретінде тыңдады. 1872 жылы Вассардан магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол 3 жыл Цюрихте тұрып, математика мен аспан механикасын оқыды. 1902 жылы Массачусетс штатының Нантакет қаласында Мария Митчелл қауымдастығының алғашқы президенті болды. Уитни ғылымның әйелдерге мансаптық мүмкіндіктер беретініне сенді. Ол әйелдердің жақын арада практикалық химия, архитектура, стоматология және ауыл шаруашылығы салаларында белсендірек болатынына үміттенді, олар табыстырақ және Уитнидің пікірінше, әйелдерге өте қолайлы. Сонымен қатар, ғылыми білім оларды жақсы аналарға айналдырады деп сенді, бұл 20 ғасыр басындағы дәстүрлі көзқарастарға сай келеді. Ол сонымен қатар ғылымдағы әйелдердің жетістіктерін қаржыландырды. 1908 жылы Нантакетте Мария Митчелл обсерваториясы салынғанда, Уитни әйел зерттеушінің жұмысын қаржыландыру үшін ақша жинады.