Кіріспе
Кубада лесбиянка, гей, бисексуал және трансгендерлік (ЛГБТ) құқықтарының қазіргі заманғы тарихында елеулі өзгерістер болған. Куба қазіргі уақытта прогрессивті ел ретінде қарастырылады, және XXI ғасырда осы құқықтар саласында үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. 2022 жылғы Куба Отбасы кодексі бойынша өткен референдумнан кейін, Латын Америкасының ең прогрессивті Отбасы кодекстерінің бірі ретінде бір жынысты неке, бір жынысты адамдардың одағы, бір жынысты бала асырап алу және коммерциялық емес аналыққа жалға алу заңды түрде мойындалды. 1990 жылдарға дейін ЛГБТ қауымы гетеронормативтік көзқарас, дәстүрлі гендерлік рөлдер, саясат және моральдық принциптердің қатаң талаптары негізінде маргиналдандырылды. ЛГБТ адамдарға деген көзқарас пен қабылдау ХХІ ғасырға дейін толеранттырақ бола бастады. 2018 жылы Халық билігінің Ұлттық Ассамблеясы бір жынысты некелерді заңдастыру үшін дауыс берді, осы мақсатта 2019 жылдың ақпан айында конституциялық референдум өткізу жоспарланған, бірақ бұл мәселе конституция жобасынан алынып тасталды. 2019 жылдың мамыр айында үкімет Куба заңгерлерінің одағы бір жынысты некелерге қатысты жаңа Отбасы кодексін әзірлеп жатқанын хабарлады. 2021 жылдың 7 қыркүйегінде үкімет жаңа Отбасы кодексін Ұлттық Ассамблеяға бекітуге ұсынатынын, ал референдумда мақұлданған жағдайда, бір жынысты некелерді заңдастыру үшін халықтың пікірін білуге жіберетінін мәлімдеді. Референдум 2022 жылдың сәуір айында мақұлданды және 2022 жылдың қыркүйегінде өтті, нәтижесінде ол қабылданды. Кубада жыныстық бағдар мен гендерлік идентиті негізінде кемсітушілік заңсыз. Тарихи тұрғыдан алғанда, ЛГБТ адамдарға деген жағымсыз көзқарас жоғары болған. Бірақ 1990 жылдардан бері бұл жағдай өзгерді. Қазіргі уақытта ЛГБТ мәселелері бойынша білім беру кампанияларын Кубаның бұрынғы президенті және Коммунистік партиясының бірінші хатшысы Рауль Кастроның қызы Мариэла Кастро басқаратын Ұлттық сексуалдық білім беру орталығы ("CENESEX" деп белгілі) жүзеге асырып жатыр. Гаванадағы мамыр айындағы Прайд шерулері Гомофобияға, Бифобияға және Трансфобияға қарсы халықаралық күнмен сәйкес келеді, және оларға қатысушылардың саны жыл сайын артып келеді. 2022 жылы Куба ЛГБТ тарихы айлығын атап өткен Латын Америкасының алғашқы елі болды.
Lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) rights in Cuba have significantly varied throughout modern history. Cuba is now considered generally progressive, with vast improvements in the 21st century for such rights. Following the 2022 Cuban Family Code referendum, there is legal recognition of the right to marriage, unions between people of the same sex, same sex adoption and non commercial surrogacy as part of one of the most progressive Family Codes in Latin America. Until the 1990s, the LGBT community was marginalized on the basis of heteronormativity, traditional gender roles, politics and strict criteria for moralism. It was not until the 21st century that the attitudes and acceptance towards LGBT people changed to be more tolerant. In 2018, the National Assembly of People's Power voted to legalize same sex marriage, with a constitutional referendum to be held in February 2019; it was later removed from the draft constitution. In May 2019, the government announced that the Union of Jurists of Cuba was working on the new Family Code, which would address same sex marriage. On 7 September 2021, the government announced that the new Family Code would be brought to the National Assembly for approval, and then be put to popular vote to legalize same sex marriage if approved in the referendum. The referendum was approved in April 2022 and took place in September 2022, with the referendum passing. Discrimination on the basis of sexual orientation and gender identity is illegal in Cuba. Historically, public antipathy towards LGBT people was high. This had eased since the 1990s. Educational campaigns on LGBT issues are currently implemented by the National Center for Sex Education (locally known as "CENESEX"), headed by Mariela Castro, daughter of former president and First Secretary of the Communist Party of Cuba, Raúl Castro. Pride parades in Havana are held every May, to coincide with the International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia, with attendance having grown every year. In 2022, Cuba became the first Latin American country to mark LGBT History Month.
1970-жылдардың басым бөлігінде жағымсыз көзқарастар
Кубада гомофобия 1970-ші жылдары жалғасты, ал 1970-ші жылдардың ортасында көзқарас толеранттырақ бола бастады. 1971 жылғы сәуірде Кубаның білім беру және мәдениет конгресінде гомосексуализм талқыланғаннан кейін, гомосексуализм революцияға қайшы келетін бұрмалаушылық деп жарияланды. Гомосексуализм гей қауымдастығына қарсы кемсіту шараларын қабылдау үшін жеткілікті негіз саналды және гомофобия институционалдық деңгейге көтерілді. Гейлер мен лесбиянкалар өнер саласының қызметкерлері, мұғалімдер мен актерлер жұмыстан босатылды. Гейлер мен лесбиянкалар Коммунистік партиядан шығарылды. Студенттер университеттен қуылды. Гейлерге балалармен және жастармен байланыс жасауға тыйым салынды. Гейлерге елдің беделін көрсетуге рұқсат берілмеді. Кейбір гомосексуалдарға түрмеге қамау (немесе бұрын қамаулылар үшін мерзімін ұзарту) немесе елден кету туралы талап қойылды, бірақ Фидель Кастро ешкімді елден кетуге мәжбүрлемегенін мәлімдеді. 1988 жылы үкімет 1938 жылғы "Қоғамдық көрсету туралы" заңды (lang es) жойды және полицияға ЛГБТ адамдарын мазаламау туралы бұйрық берілді. 1988 жылы Галисия телеарнасына берген сұхбатында Кастро гомосексуализмге қатысты қалыптасқан қатал көзқарасты сынады. Испандық кинорежиссер Педро Альмодовар Гавананың ең танымал гей-дискотекасы Эль Перикитонға жасалған рейд кезінде ұсталған жүзден астам адамның арасында болды. АҚШ үкіметінің хабарлауынша, клубтың кубалық клиенттері айыппұл төлеп, гомосексуализмді ашық көрсетуді тоқтатпаса түрмеге қамалуы мүмкін екені туралы ескертілді. Ұсталған шетелдіктер құжаттары тексерілгеннен кейін босатылды. Кубалық гейлер мен лесбиянкалардың көпшілігі полиция тарапынан ұрып-сапаланған. Бұл шара елордадағы басқа да белгілі гей кездесу орындарына, мысалы Гавананың шығысындағы Ми Кайито жағажайына тарады, онда гейлер қамауға алынып, айыппұл салынды немесе түрмеге қамаумен қорқытылды. Дегенмен, кейбір жасырын гей-клубтар жеке үйлерде сирек-сирек жұмыс істеді. 2004 жылы "Ферналар бақшасы" (El jardín de los helechos) мысық операсының сюжетіне лесбияндық жұп енгізілді. Латын Америкасы мен Кариб бассейні аймағы бойынша Халықаралық лесбиян, гей, транс және интерсекс қауымдастығының өкілі Карлос Санчес 2004 жылы Кубаға сапар шекті. Ол Кубадағы лесбиянкалар мен гейлердің жағдайы туралы сұрақтар қойып, Куба үкіметінен 2003 жылы БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комиссиясына ұсынылған "Бразилиялық резолюция" туралы дауыс беруден бас тарту себебін сұрады. Үкімет бұл резолюцияны "Ауғанстан мен Иракқа қарсы Солтүстік Американың агрессиясына" сәйкес араб елдеріне одан әрі шабуыл жасау және оқшаулау үшін пайдалануға болатынын мәлімдеді. Санчес Кубада ЛГБТ ұйымын құру мүмкіндігі туралы да сұрады. Үкімет мұндай ұйымның құрылуы АҚШ-тың үнемі қауіп төндіруіне байланысты ұлттық қауіпсіздікке назар аударады деп мәлімдеді. Санчес ЛГБТ-ке жататын кубалық адамдармен кездескеннен кейін мынадай байқайтындықтарды жеткізді: "Лесбиянкалар мен гомосексуалдарға қарсы институционалдық немесе қылмыстық репрессиялар жоқ". "ЛГБТ адамдарына қарсы заңдық санкциялар жоқ". "Адамдар жиналып, ұйымдасудан қорқады. Бұл негізінен олардың бұрынғы тәжірибесіне байланысты, бірақ лесбиянкалар мен гейлер жұмыс істей бастаса және жұмысын жалғастырса, соңынан үкімет тарапынан қолдау алса, бұл сезім болашақта жоғалады деп болжауға болады. (Бұл қолдауды Ұлттық жыныстық білім беру орталығы ұсынады)". "'Трансформизм' (көшірушілік) кубалықтардың көпшілігі тарапынан жақсы қабылданады". "Гомосексуализмге деген көзқарас өзгереді, бірақ бұл кемсітушілік пен гомофобияның аяқталғанын білдірмейді. Халық лесбиянкалар мен гомосексуалдарға көбірек төзімділік танытады". "Лесбиянкалар мен гейлер некеге тұру құқығы үшін күресуді қажет деп ойламайды, өйткені Кубада бұл институттың басқа елдердегідей мәні жоқ. Некеде тұрмағандар мен некеде тұрғандардың құқықтары тең". 2006 жылы мемлекеттік Куба телеарнасы "Айдың екінші жағы" (La Otra Cara De La Luna) атты телесериалды көрсетуді бастады, онда үйленген ер адам өзінің жыныстық бағдарына оянды. 2012 жылы Адела Эрнандес Кубада мемлекеттік лауазымға тағайындалған алғашқы трансгендер адам болды, ол орталық Вилла-Клара провинциясындағы Кайбариен қалалық кеңесінің делегаты болып сайланды.
"Neither institutional nor penal repression exists against lesbians and homosexuals." "There are no legal sanctions against LGBT people." "People are afraid of meeting and organizing themselves. It is mainly based on their experience in previous years, but one can assume that this feeling will disappear in the future if lesbians and gays start to work and keep working and eventually get support from the government. (The National Center for Sexual Education is offering this support)." "'Transformismo' (drag performance) is well accepted by the majority of the Cuban population." "There is indeed a change in the way people view homosexuality, but this does not mean the end of discrimination and homophobia. The population is just more tolerant of lesbians and homosexuals." "Lesbians and gays do not consider fighting for the right to marriage, because that institution in Cuba does not have the same value that it has in other countries. Unmarried and married people enjoy equal rights." In 2006, the state run Cuban television began running a serial soap opera titled La Otra Cara De La Luna (The Other Face of the Moon) in which a married man "discovers himself" through a sexual relationship with a male friend. In 2012, Adela Hernandez became the first known transgender person to hold public office in Cuba, winning election as a delegate to the City Council of Caibarien in the central province of Villa Clara.
Фидель Кастро жауапкершілігін мойындайды
Фидель Кастро өзінің "Менің өмірім" атты автобиографиясында Кубаның мачизм мәдениетін сынап, гомосексуализмді қабылдауға шақырды. Ол гомосексуалистерге қатысты дискриминация туралы көпшілік алдында бірнеше сөз сөйледі. 2010 жылы мексикалық "La Jornada" газетімен берген сұхбатында Кастро билікте болған кезде гомосексуалдарды қуғынға салуды "үлкен әділетсіздік, үлкен әділетсіздік!" деп атады. Қуғын-сүргінге өзінің жауапкершілігін мойындап, ол былай деді: "Егер кім жауапты болса, ол менмін. Бізде сол кезде өмір мен өлімге қатысты көптеген және қорқынышты мәселелер болды. Сол сәттерде мен бұл мәселені [гомосексуалдар мәселесін] шеше алмадым. Мен өзімді, негізінен, қазан айының дағдарысына, соғысқа, саяси мәселелерге батырып алдым". Кастро Кубадағы гейлерге деген жағымсыз қарым-қатынастың елдің революцияға дейінгі гомосексуализмге деген көзқарасынан туындағанын айтты.
2019 жылғы қазіргі қайтарулар
2019 жылдың мамыр айында мемлекеттік жыныстық білім беру ұлттық орталығы (Cenesex) гомофобияға қарсы жыл сайынғы 12-ші шеруін (мақтаншақтық парадты) күрт тоқтатты. CENESEX, Мариэла Кастро басшылығымен, тек қана «халықаралық және аймақтық шиеленістер» парадты тоқтатуға себеп болғанын мәлімдеді. «Майами Геральд» газетінің хабарлауынша, бұл кенеттен болған өзгеріске Кубадағы христиандық топтардың ЛГБТ құқықтарын қорғауға бағытталған шараларға наразылық білдіруінің күшеюі де ықпал еткен. Үкімет консервативті топтармен қақтығыстарды болдырмауды көздеген. 2019 жылдың тамызында Куба ЛГБТ құқықтары қорының директоры Леандро Родригес Гарсия Флорида штатының Майами қаласына ұшуға дайындалып тұрғанда Хосе Марти халықаралық әуежайының ұшу залынан тоқтатылды. Оған АҚШ визасы болғанына қарамастан, Кубадан шығуға рұқсат берілмеді және рейске отыруына кедергі келтірді. Желтоқсан айында журналист Майкель Гонсалес Виверо, «Вашингтон Блэйд» газетінің испандық серіктесі Tremenda Nota басылымының директоры және негізін қалаушылардың бірі, Куба Ішкі істер министрлігі тарапынан елден тыс сапарға шығуға тыйым салынды. Жақында Tremenda Nota басылымында тілші болып жұмыс істеген ЛГБТ блогері Нельсон Хулио Альварес Майратаға да Кубадан тыс жерлерге баруға тыйым салынды. 2019 жылы ЛГБТ журналистерінің әлеуметтік желідегі парақшаларына қатысты бірнеше хакерлік шабуылдар жасалды, онда олардың сексуалдық бағдарына жағымсыз сілтемелер жасалып, жеке фотосуреттері, көбінесе жыныстық мазмұнды суреттері жарияланды. 2020 жылы мемлекеттік Куба радио және теледидар институты 2018 жылғы америкалық «Сүйіспеншілік, Саймон» фильміндегі басты ер адам мен тағы бір жігіттің арасындағы сүйіспеншілік көрінісін цензуралады. Белсенділер бұл шешімді сынап, цензураға қарсы «сүйісу акциясын» ұйымдастыруға кірісті. Бірақ акцияға дейін үкімет өкілдері гейлер көрінісін өңдеу қатесі үшін ресми түрде кешірім сұрады, нәтижесінде наразылық акциясы тоқтатылды.
Мачизм және гомофобия
Мачизм мен патриархатты жиі шатастырады, сондықтан олардың арасындағы айырмашылықты атап өту маңызды. Патриархат – ерлердің басымдығы мен үстемдігін қамтамасыз ететін жүйе, ол жалпылама сипатта болады, ал мачизм Латын Америкасы мен Кариб айманының отаршылдық тарихымен байланысты мәдени ерекшеліктерге ие. Мачизм Латын Америкасы мәдениетіне тән. Осы мәдениеттің салдарынан әйелдердің сексуалдылығы "күңкілдікке" тонып, дұрыс түсінілмеді, бұл көптеген лесбиянкаларға гейлерге қарағанда кем қиындықпен бейтараптыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. "Гомосексуалдық амалдарды" "әлеуметтік қауіп" деп сипаттап, олармен күресу үшін алдын алу шараларын енгізген Әлеуметтік қорғау кодексі 1979 жылы Кубаның Қылмыстық кодексімен күштен шығарылды. Бұл кодекс гомосексуализмді қылмыс деп жарияламады. Дегенмен, 359-баптың 1-тармағы "өз гомосексуалдығын жариялаған" немесе басқаларды "гомосексуалдық ұсыныстармен" мазалаған немесе сұраған адамдарды қылмыстық жазаға тартуды көздеді. "Гомосексуалды жағдайды жариялау" қылмысы 1987 жылы жойылды, ал "гомосексуалдық ұсыныстар" туралы 1997 жылы түзету енгізіліп, тек "сексуалдық" ұсыныстарға қатысты қылмыс жасау қарастырылды.
Проституция
Кубада жезөкшелік әрқашан заңды болған, бірақ жылдар бойы шектеулер мен реттеу кезеңдерінен өтті. Осының салдарынан, Кубадағы секс-туризм отарлық дәуірден кейін гүлденіп, өзгеше таңдалған отбасы түріне жол ашты. Дегенмен, 1998 жылы Кубада жезөкшелікке қарсы күрес күшейіп, 2007 жылға қарай Кубаның туристік орталықтарында ол кеңінен таралмай, ашық көрінбейтін болды. 2015 жылы «Антропологиялық тоқсандық» журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, секс-жұмыс арқылы көптеген гей-кубалық ерлер тәуелсіздікке қол жеткізе алады, ал секс-туристер кейде олардың және олардың отбасыларының күнкөрісіне көмектеседі. Секс-жұмыскерлер мен клиенттер арасындағы қарым-қатынас гейлік туыстыққа айналып, Куба отбасына дейін кеңейеді. Бұл ерекше қарым-қатынастың қаржы, гей-кубалық ерлер және секс-туристер арасындағы байланысты түсіну үшін маңызы зор. Қазіргі Конституцияда «Неке – әлеуметтік және құқықтық институт. Ол әйел мен ердің еркіне, тең құқықтарына, міндеттеріне және құқықтық қабілеттілігіне негізделген» делінген. 2018 жылдың шілдесінде Ұлттық Ассамблея 68-бапта бір жынысты некелерді мойындаған жаңа Конституция жобасын бекітті. Бірақ, евангелистік шіркеулердің бір жынысты некеге қарсылығына байланысты, президент Мигель Диас-Канельдің қолдауына қарамастан, Ұлттық Ассамблея 2018 жылдың 18 желтоқсанында бұл бапты жобадан шығарды. Осы бапты алып тастау нәтижесінде, Кубаның жаңа Конституциясы бір жынысты некелерді тыйымдамайды және реттемейді. Егер бап жобада қалған болса, 2019 жылдың ақпан айында референдум өткізілуі керек еді. Дегенмен, бұқаралық ақпарат құралдары «революция ішіндегі революция» немесе «жасыл революция» туралы айтып, ЛГБТ құқықтары үшін саяси және әлеуметтік жағдайдың қаншалықты тез өзгеретінін көрсетті. Ұлттық Ассамблея мен Мариэла Кастро бір жынысты некелерді Отбасы кодексіне түзетулер енгізу арқылы заңдастырылатынын мәлімдеді. 2019 жылдың наурызында Үкімет Отбасы кодексінде бір жынысты некелерді заңдастыру мәселесін қарастыру үшін халықтық кеңестерді бастады. 2022 жылдың қыркүйегінде бір жынысты некелерді, азаматтық одақтарды, бір жынысты жұптардың бала асырап алуын және аналыққа жалдамалы жүктілікті қамтитын жаңа Отбасы кодексі бойынша референдум өтті және ол қабылданды.
Азық-түлік қорғау
Жұмыста жыныстық бағдарына байланысты кемсітушілікке заңмен тыйым салынады. Еңбек кодексі (Código de Trabajo) гендерлік идентитті қамтымайды, ал қоғамның басқа салаларындағы ЛГБТ-ға қатысты кемсітушілік – мысалы, білім беру, тұрғын үй және қоғамдық орындарда – заңмен реттелмейді. Ұлттық сексуалдық білім беру орталығының директоры Мариэла Кастро гендерлік идентитті, ВИЧ-статусы және мүгедектік негізінде жұмысқа орналасудағы кемсітушілікке тыйым салуды да көздеген, бірақ бұл қабылданбады. 2018 жылдың шілдесінде Брайан Канеллес және Ариан Абреу атты бір жынысты жұп сүйісіп тұрған селфи түсіргеннен кейін Гаванадағы бір бардан шығарылып жіберілді. Бардың қызметкері оларға: "Бұл бар гей қауымына қызығушылық танытпайды. Бізге мұндай репутация керек емес" деді. Бұл оқиға кеңінен сынға ұшырады. Оқиғадан екі күн өткен соң Кубаның ресми газетінде жеке кәсіпкерлер клиенттерін жынысына немесе сексуалдық бағдарына байланысты кемсітсе, 1000 кубалық песо (шамамен 860 евро/1000 АҚШ доллары) айыппұл төлеп, жабылуы мүмкін екені туралы жарлық жарияланды. 2019 жылы түзетілген Куба Конституциясы жыныс, гендерлік идентитті және сексуалдық бағдар негізіндегі барлық кемсітушілікке тыйым салады. 42-бап төмендегідей жазылған:
Гендерлік сәйкестік және өзін-өзі көрсету
2008 жылдың маусым айынан бастап, талапкер кубалықтар "Resolución 126" ("126-қаулы") бойынша тегін жыныс өзгерту операцияларын жасауға мүмкіндік алды. Қоғамдық пікір сауалнамалары бұл қадамның кубалықтардың арасында қолдау таппағанын көрсетті. Көптеген ғалымдардың пікірінше, Куба үкіметі трансгендер құқықтарын және жыныс өзгерту операцияларын денсаулық сақтау мәселесі ретінде қарастырады. Куба денсаулық сақтаудың барлық адамға тиесілі құқық екендігі принципімен жұмыс істейді, бұл трансгендер адамдарға мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. 1979 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау министрлігі (MIN SAP) трансгендерлерге көмек көрсету үшін көпсалалы комиссия құрды. Мариэла Кастро Эспин оны былай сипаттайды: "транссексуалдарды емдеуге мамандар, сондай-ақ халықаралық деңгейде бекітілген диагностикалық және емдеу процедураларын қабылдады, олар [Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі] тарапынан тегін қызметтер ретінде ұсынылды, сонымен қатар жыныстық терапевтерді даярлау курстарымен бірге".
126-шы қаулы
Жыныстық қайта операциялауға рұқсат беретін қаулы Куба үкіметінің транс қауымдастығына қатысты көзқарасын жақсарту мақсатын көздейтін 11 баптан тұрады. 5-бапта мемлекеттің "барлық трансгендер азаматтарға" толыққанды денсаулық сақтау көмегін көрсетуі тиіс екені нақты айтылған. Сондай-ақ, "баптардың бірінде трансгендерлік және трансгендер адамдарға денсаулық сақтау көмегімен байланысты түрлі терминдерді анықтайтын сөздік қамтылған" деген мәлімет те маңызды. 2008 жылдан бері Ұлттық сексуалдық білім беру орталығы бірқатар ЛГБТ фестивальдері мен мақтаныш іс-шараларын қолдап келеді. 2013 жылы Гаванада өткен бір апталық драг-шоулар, түрлі-түсті шерулер мен әлеуметтік-мәдени шаралар Халықаралық гомофобияға қарсы күрес күнінің тойлануымен аяқталды. Одан бері жыл сайын мұндай шаралар өткізіліп келеді.
Фильмдер
Лизетт Виланың «Y hembra es el alma mía» (1992) және «Sexualidad: un derecho a la vida» (2004) атты деректі фильмдері кубалық еркектерден әйелге трансформацияланған транссексуалдар мен травеститтердің өмірін көрсетеді. «Жаман мінез-құлық» немесе «Дұрыс емес мінез-құлық» (1984) – Нэстор Альмендрос пен Орландо Хименес Леальдың UMAP еңбек лагерлері туралы түсірген деректі фильмі. Джулиан Шнабельдің «Before Night Falls» (2000) фильмі Ренальдо Аренастың осы аттас автобиографиясына негізделген. Томас Гутьеррес Алеа мен Хуан Карлос Табио режиссерлік еткен «Fresa y Chocolate» («Жеміс және шоколад», 1993) фильмі марксистік идеологияны ұстанатын студент пен ашық гей суретші арасындағы күрделі қарым-қатынасқа тоқталады. Бұл фильм Кубадан «Үздік халықаралық фильм» номинациясына ие болған алғашқы туынды болды.
Жиынтық кесте
Бір жынысты жыныстық қатынас заңды (1979 жылдан бастап) Келісімнің тең жасы (16) (1979 жылдан бастап) Жұмыспен қамтудағы кемсітушілікке қарсы заңдар (2013 жылдан бастап) Тауарлар мен қызметтер ұсынудағы кемсітушілікке қарсы заңдар (2018 жылдан бастап) Барлық басқа салалардағы кемсітушілікке қарсы заңдар (соның ішінде жанама кемсітушілік, жек көру сөздері) (2019 жылдан бастап) Жыныстық сәйкестік бойынша кемсітушілікке қарсы заңдар (2019 жылдан бастап) Бір жынысты неке (2022 жылдан бастап) Бір жынысты жұптарды мойындау (2022 жылдан бастап) Бір жынысты жұптардың өгей баласын асырап алуы (2022 жылдан бастап) Бір жынысты жұптардың бірлесіп бала асырап алуы (2022 жылдан бастап) ЛГБТ адамдарына әскери қызметте ашық түрде қызмет етуге рұқсат етілді (1993 жылдан бастап) Заңдық жынысты өзгерту құқығы (2008 жылдан бастап) Лесбиян әйелдері үшін ЭКО-ға қол жеткізуге мүмкіндік Альтруистік аналыққа жалға беру (эрлі-зайыпты ерлер үшін) (2022 жылдан бастап) Коммерциялық аналыққа жалға беру (эрлі-зайыпты ерлер үшін) (2022 жылдан бастап) Конверсиялық терапия заңмен тыйым салынды Мектептерде ЛГБТ-ге қарсы қорлауға қарсы заң (2017 жылдан бастап) Гомосексуалды және бисексуалды ерлердің қан доноры болуына рұқсат етілді.