Кіріспе

Бірге туындамайтын жеке жағдайларды модельдеу үшін қолданылатын термин. Философиялық логикада мүмкін емес әлем (кейде қалыпты емес әлем деп аталады) тұжырымы, қалыпты мүмкін әлемдерді пайдалану арқылы тиісті түрде шешілмейтін белгілі бір құбылыстарды модельдеу үшін қолданылады. Мүмкін емес әлем, , мүмкін әлеммен (ол не болса да) бірдей, бірақ ол бір жағынан "мүмкін емес". Контекстке байланысты, бұл кейбір қарама-қайшылықтардың, мысалы, түрдегі мәлімдемелердің , немесе логиканың, метафизиканың және математиканың қалыпты заңдарының , немесе екеуінің де орындалмауы дегенді білдіруі мүмкін. Мүмкін емес әлемдер философия, логика және семантикада даулы нысандар болып табылады. Олар модальдық логика үшін мүмкін әлемдер семантикасының пайда болуынан бері, сондай-ақ классикалық емес логика үшін әлемге негізделген семантикадан бері бар, бірақ олардың мүмкін әріптестері философияның барлық салаларында тапқан кең таралған қабылдауға әлі жете алмады.

Мүмкін әлемдер

Мүмкін әлемдерге көбінесе күдікпен қарайды, сондықтан олардың жақтаушылары олардың пайдасына аргументтер табу үшін күресіп келген. Көбінесе айтылатын аргумент – «жолдар аргументі» деп аталады. Ол мүмкін әлемдерді «істердің қалай дамуы мүмкін болған жолдары» деп анықтайды және өз алғышарттары мен қорытындыларында табиғи тілден алынған болжамдарға сүйенеді, мысалы: (1) Хиллари Клинтон 2016 жылғы АҚШ сайлауында жеңіске жете алатын еді. (2) Олай болса, істердің дамуының басқа да жолдары бар. (3) Мүмкін әлемдер – істердің қалай дамуы мүмкін болған жолдар. (4) Олай болса, басқа да мүмкін әлемдер бар. Бұл аргументтің шешуші қадамы (2) бағытында болады, онда ықтимал (1) «жолдар» арқылы сандық өлшемді қамтитын түсіндіру арқылы қарастырылады. Виллард Ван Орман Куиннен кейінгі көптеген философтар сандық өлшем онтологиялық міндеттемелерді білдіреді, оның ішінде мүмкін әлемдердің болуына міндеттемелерді де қамтиды деп санайды. Куин өзінің әдісін ғылыми теориялармен шектеді, бірақ басқалар оны табиғи тілге де қолданды, мысалы, Ами Л. Томассон «Онтологияны жеңілдету» атты мақаласында. «Жолдар» аргументінің күші осы болжамдарға байланысты және онтологияның сандық әдісіне немесе онтологияға нұсқаушылық ретінде табиғи тілдің сенімділігіне күмән тудыру арқылы сынға алынуы мүмкін.

Карридің парадоксінен аулақ болу

Керридің парадоксы – өз семантикасын білдіре алатын, яғни "семантикалық жағынан жабық" формальды тілдерді жасауға ұмтылған логиктер үшін елеулі мәселе. Парадокс, көріне берілген жиырылу принципіне байланысты туындайды:

Семантикалық жүйеде жиырылуды күштен шығаратын қалыпты емес әлемдерді қолданудың жолдары бар. Бұған қоса, қалыпты емес әлемдерді "логика заңдары бұзылатын" әлемдер деп қарастыру арқылы осы әдістерге философиялық тұрғыдан негізделген түсіндіру беруге болады.