Кіріспе

Филип Кросвэйт (27 желтоқсан 1825 – 19 ақпан 1903) – Сан-Диего, Калифорния және Розарито, Нижняя Калифорнияның ерте мекендеушісі болған.

Ерте өмір

Филип Кросвэйт 1825 жылы Ирландияның Кильдар графтығындағы Ати қаласында Эдвард пен Рейчел Кросвэйттердің отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы бірнеше жыл бұрын Америка Құрама Штаттарына көшіп кеткен еді. Америкаға оралғаннан кейін Филипті Ирландиядағы әжесі мен атасының қамқорлығына қалдырып, 16 жасқа дейін олармен бірге тұрды. 1843 жылы ол білімін аяқтау үшін Ирландияға оралып, Дублиндегі Тринити колледжіне түсті. 1845 жылы әжесі қайтыс болғаннан кейін ол екінші рет Америкаға келді, білімін аяқтауды жоспарлаған. Бірақ Филадельфияда Бостоннан келген жас жігітпен танысып, олар "ләззат үшін" қысқа теңіз саяхатына шығуға бел буды. Ньюпортқа (Род-Айленд штаты) барғанда, олар "Хоупвелл" атты кемеге мінді, Ньюфаундленд жағалауына балық аулауға бара жатырмыз деп ойлады. Бірақ кеме Сан-Францискоға, Альта-Калифорнияға (сол кезде Мексиканың территориясы) бағыт алғанын білгенде, кеш болды. Олар жағаға түсіруді өтініп-жалбарынып, капитан алғашқы кездесетін кемемен қайтуға уәде берді, бірақ Сан-Диего шығанағына жеткенше ешқандай кемеге жолықпады. Кросвэйт пен оның досы Рид Сан-Диегода кемеден секіріп түсті. Шығысқа қарай бағыт алған кеме келді, бірақ тек бір орын ғана бос болды. Олар орын үшін талас жасады, Кросвэйт жеңіліп қалды, сондықтан ол Сан-Диегода қалды.

Сан-Диегодағы Мексика-Америка соғысы

1846 жылы Мексика-Америка соғысы басталғанда Кроссвэйт Джулиан Эймс, Джон Пост, Джон С. Стюарт және Уильям Керлимен бірге Бая-Калифорния жағалауында сусар аулау экспедициясында болды. Соғыс туралы Эль-Росарио қаласының жанындағы Миссия Нуэстра-Сеньора-дель-Сантисимос Росарито-де-Виньякадода білген соң, олар Сан-Диегоға оралып, Сан-Паскаль шайқасына қатысты. Олар қалаға түнгі уақытта келді, таңертең есікті қатты соққан дыбыспен оянды. АҚШ Теңіз корпусының капитаны Гиллеспи: "Бұл елде бейтараптыққа жол жоқ; сіз үш айға әскерге жазылуыңыз керек (соғыс, мүмкін, сол кезде аяқталады), не болмаса [USS] Конгресс кемесінде тұтқындаласыз" деді. Ол бәрібір әскерге жазылуға ниеттенген, бірақ таңдау жасау оңай болды. Сан-Паскаль шайқасы туралы көптеген деректер Кроссвэйттің естеліктерінен алынған, өйткені ол шайқастың басынан соңына дейін қатысты. 1846 жылғы 6 желтоқсандағы шайқаста Калифорнио лансерлерінен жеңіл жарақат алды. АҚШ драгундары мен басқа күштер Лос-Анджелесті басып алуға кеткеннен кейін, ол соғыс аяқталғанға дейін гарнизондық қызмет атқарды.

Сан-Диего АҚШ билігі астында

1847 жылы Кросвэйт Пуэбло де Сан-Диегоның Suplente (Тыныштық судьясының орнындағы немесе мэр) болып тағайындалды. Кросвэйт Сан-Диегодан Бонифасио Лопестің қызы Мария Жозефа Лопеске, Сан-Диегода, Баха-Калифорнияда, 10 маусымда 1848 жылы, Мексикадан тәуелсіздік алғаннан кейін 1 ай өткен соң үйленді. Лопес 1781 жылы Лос-Анджелеске қоныс аударған 11 отбасының бірі Базилио Росастың шөбересі болды. Кросвэйт пен Лопестің жеті ұлы мен үш қызы болды, оның ішінде Франсиско, Фелипе, Эдуардо, Маркос, Сантьяго, Карлос, Лиззи, Гильермо. Оның қызы Мэри Сан-Диегодан келген Ж. Н. Брисеньоға үйленді. Оның қызы Жозефа Сан-Диегоның бірінші акелі және Сан-Диего ранчосының (қазіргі Санта-Фе ранчосы) грантын алған Хуан-Мария Осунаның немересі Хулио Осунаға үйленді. Отбасының көп бөлігі 1861 жылы Сан-Мигель ранчосын сатып алғаннан кейін Баха-Калифорнияда қалды, онда ірі қара малдары Сан-Диего округінің Ранчо Пагуэй (Поуэй) қаласынан оңтүстікке қарай айдалды. Кросвэйттің ұрпақтарының көбі әлі күнге дейін Playas de Rosarito-да тұрады, мұнда кейбіреулер "Кросвэйт" деп жазылатын тегін қолданады. Хорхе Кросвайте қазір Қызыл Крест президенті, ал Рафаэль Кросвайте 2007 жылы Баха-Калифорния штатының сайлауында жергілікті билікке кандидат болды. Басқа да көптеген отбасы мүшелері Мексикадағы Баха-Калифорния мен АҚШ-тағы Оңтүстік Калифорнияға шашырап орналасқан. Жазушы Луис Хамберто Кроссвэйт Тихуанада тұрады. 1849 жылы Калифорниядағы алтын ахуалы кезінде Кросвэйт қысқа уақытқа солтүстікке алтын қазуға барды. Ол бай болмады, бірақ 1350 грамм (47 унция) алтын алып келді. 1851 жылы Кросвэйт Гарра көтерілісіне үшінші сержант дәрежесімен қатысты. Осы қиындықтардан кейін ол қаланы бір топ қорқытып жатқан кезде, тыныштықты сақтаудағы азаматтардың басты тірегі болды және ауыр жарақат алды. Кросвэйт ерте кездері бірнеше лауазымдарды атқарды, ол бірінші округ қазынашысы (1850), бірнеше жыл шерифтің орынбасары және бір немесе екі мерзімге шериф болды. Ол сондай-ақ 1850 жылы мектеп комиссары, 1853–54 жылдары округтің клеркі және жазбашысы, 1854 жылы бейбітшілік судьясы болды. Ол бірнеше жыл бойы Mission Valley-де, Ескі қаладан жоғары өмір сүрді, кейіннен Баха-Калифорниядағы Rancho San Miguel-ге ие болды. 1848 жылы Сан-Диего-де-Алкала миссиясының жалға алушысы болды, кейіннен алтынға құштарлыққа қосылды. Ол сондай-ақ Ескі қалада дүкен ұстады, кейіннен жаңа Сан-Диегода Томас Уэйлимен серіктестікке келді. Оның 1853 жылы сақталған, кейіннен Джозеф Джессоп ие болған ескі кітапшасында көптеген қызықты жазбалар бар. Оның алғашқы жазбасында Сан-Диего өзенінің бөгетімен жұмыс істейтін үндістердің пайдалануы үшін лейтенант Дербиге 200 доллардан астам сомаға азық-түлік сатылғаны көрсетілген. Бағалар да қазір қызықты.

Шаруашылық және қала өмірі

Кросвэйт 1861 жылы Баха-Калифорния штатының Энсенада маңындағы Сан-Мигель ранчосын сатып алып, сонда көшіп барды, бірақ көп уақытын Сан-Диегода өткізе берді. Ол Сан-Диегодағы масондық ложаның белсенді мүшесі болды. Кросвэйт Калифорниядағы Сан-Андреас қаласындағы әпкесіне барды, оның күйеуі Уильям Джефф Гейтвуд "Сан-Андреас тізілімін" жариялап жатқан еді. Кросвэйт Гейтвудқа газетті сол кезде газеті жоқ Сан-Диегоға көшіруді ұсынды. Ол осылай жасады және "Сан-Диего Юнион" газетінің алғашқы саны 1868 жылдың 10 қазанында жарық көрді. Кросвэйт 1869 жылы Сан-Диего полициясының бастығы болып тағайындалды. Сол жылы ол Томас Уэйлимен серіктестік құрып, Ескі қалада дүкен ашты.

Өлім

Кросвэйт 1903 жылы Сан-Диегода қайтыс болды. Ол Маунт Хоуп зиратының масондық бөлімінде белгісіз қабірге жерленген, бірақ 1968 жылы масондар оны белгілеген. Ол қайтыс болған кезде оның шамамен елу немересі болған.

Қасиет-сипаты мен тұлғасы

Crosthwaite толық сакал және ерекше терең дауысы бар, денелі адам болды. Оның қайын ағасы, мистер Хемпстед, 1850 жылдары Сан-Францискоға жол тартқанда Ла-Плайяда (Ескі қала мен Пойнт-Лома арасында) тоқтады және оны жылдар бойы көрмегеніне қарамастан, дауысынан таныды. Ол батыл адам ретінде белгілі болды, оның қайраткерлігі көптеген қиын жағдайларда сынақтан өтті. Ол мінезі мықты адам еді, оның достары да, жаулары да болды. Осы мәселелердің бір бөлігі діни келіспеушіліктерге байланысты болды, себебі ол епископалшыл, ал оның әйелі католик болды. Ол көбінесе әзілмен айта отырып, өткен шақтардағы естеліктерін баяндауды ұнататын.