Кіріспе

Фредерик бекінісі (;), сондай-ақ Тринкомали бекінісі немесе Триквиллимале бекінісі деп те аталады, ол 1624 жылы аяқталған, Шри-Ланканың Шығыс провинциясындағы Тринкомали қаласында португалдар салған бекініс. Бұл бекініс Суами Рок Конамамалаи тауында, әлемге әйгілі ежелгі индуистік Конесверам ғибадатханасының (Мың бағаналы ғибадатхана) қирандыларынан салынған. Патша Канкили II жеңілгеннен кейін, Тринкомали мен Баттикалоа кіретін Джаффна патшалығының барлық аумағы "францискан миссионерлерінің рухани қызметіне" берілді. Бұл шешімді Кочин епископы, братец Дом Себастьян де Сан-Педро қабылдады. 1619 жылдың соңында шағын дания флоты Тринкомалиге келді; 1620 жылдың мамырында даниялықтар Конесверам ғибадатханасын басып алып, жеңіліске ұшырағанға дейін жарым аралды нығайту жұмыстарын бастады.

1622 жылы Конесверам ғибадатханасының қирауы

1622 жылдың 14 сәуірінде тамилдердің жаңа жылы күні португал генералы Константино де Са де Норонха (оны мың бағаналы ғибадатхана деп атады) ғибадатханаға шабуыл жасап, қиратты. Басты мүсін "тер" (көлік немесе арба) процессиясы кезінде қалаға шығарылды, сол уақытта португалдық сарбаздар иер дін қызметкерлері кейпінде ғибадатханаға кіріп, тонауға кірісті. Діни ынтаның нәтижесінде ғибадатхана теңізге құлатылды. Қашқан дін қызметкерлері ғибадатхананың бір бөлігін айналаға жерледі. Ғибадатхананың тастары мен оюлы бағаналары Фредерик бекінісін салуға қолданылды, бұл отарлаушылардың аралдың шығыс жағалауындағы ықпалын күшейтуге, басқа еуропалық әскерлерге, соның ішінде голланд-португал соғыстары кезінде голланд флотына қарсы қолдануға мүмкіндік берді. Португалдықтар аралға келгеннен кейін және Джаффна патшалығын бағындырғаннан кейін, бес жүз индуист ғибадатханасын, Сарасвати Махал кітапханасын жою және тамил елінде дін өзгертуге мәжбүрлеу жөнінде кең ауқымды науқан жүргізді. Ғибадатхана жыл сайын португалдықтарға 1280 фанамдық қорғау төлемі төлеп келді. Тринкoмали Филипп II-нің адамы Филипп де Оливейра басшылығымен Еуропаның Отыз жылдық соғысының бірнеше теңіз шайқастарына куә болды. 1639 және 1689 жылдар аралығында жақын жердегі Тамбалакамамда Ати Конанаякар ғибадатханасы салынды, ол процессияда сақталған құдайларға арналды. Конесар ғибадатханасының қирауы Азияның ең бай ғибадатханаларының біріне жасалған ең ірі қарақшылық ретінде тарихта сақталды. 1000 жылдан астам уақыт бойы жиналған алтын, інжу-маржан, асыл тастар мен жібек бірнеше сағаттың ішінде тоналды. Де Кейроздың жоспарында былай делінген: "Таудың басына көтерілгенде бір пагода, ортасында тағы біреуі, ал ең биік жердегісі ең маңыздысы, бүкіл Үндістаннан индуистер келіп құдайына табынған". Португалия королі Филипп III-ке жолдаған хатында Константино былай деп жазды: "Пагоданың жері 600 саздық ұзындықта, ең кең жері 80 фут, ал ең тар жері 30 фут". Ғибадатхана кешенінің соңғы ескерткіші екі жылдан кейін қиратылды. Норонха сол жерде тапқан болжамды тамил жазуы туралы былай деді: "Мен осы бекініс салу үшін барғанда, пагодада көптеген жазулардың арасында мынадай сөздерді таптым: «Бұл пагоданы Кулакотан салған»".

1624 - 1639 жылдар

Португалдар салған бекініс бастапқыда үшбұрышты бекініс болды. Португалдар оны Дания флотының кемесінен алынған қарулармен жабдықтады. Үшбұрышты пішінде "тас және ерітіндіден" жасалған, үш бұрышы үш бастионмен бекітілген, ең маңызды бастион "Санта-Круз" деп аталды, ол шығанақты қорғаудың кілті болды және шығанақтың оңтүстік жағында орналасқан. Сағаның солтүстік шетінде "Санто-Антонио" бастионы орналасқан, ол бес артиллерия құралымен жабдықталған. Екі басты бастионды 100 "пачос" ұзындығы, үш жарым "браса" биіктігі және алты "пальмо" қалыңдығы бар қабырға байланыстырды, бұл қабырға ыдысты оның ең тар бөлігінде жапты. Үш бастионның ішіндегі ең кішісі - солтүстік жағында орналасқан. Бұл бастионға үш артиллерия құралы орнатылған. Барлық артиллерия даниялық кеменің қалдықтарынан табылды. Алдыңғы қабырғамен бірдей өлшемді тағы бір қабырға, оңтүстік жағында осы үшінші бастионды "Санта-Круз" басты бастионымен байланыстырды. Солтүстік жағында үшінші бастион "Санкто-Антониомен" тек теңізге қарай тау жарлығының басында орналасқан "тас және әк" парапетімен байланысты болса, португалдар осы қабырғаның астындағы жарлықты өзгертіп, оны тік қылып жасады. Жарты аралдың жоғарғы шетінде португалдық "касадостар" және жергілікті тұрғындардың шағын қонысы орналасқан, барлығы "жиырма ақ және жиырма бес қара". "Касадостар" 50 португалдық сарбазбен бірге қамалдың гарнизонын қамтамасыз етті. Сарбаздар қамалдың ішінде өз капитандарымен бірге тұратын, ал патша немесе вице-король есімін алған қамалдың капитаны "касадостардың" қонысындағы үйде тұратын.18 "Livro das plantas das fortalezas cidades e povoaçois do Estado da India Oriental" картасына сәйкес, жартасты үстірттің оңтүстік жағында тағы бір оқшауланған бастион болған. Екі басты бекіністің алдында арық болған көрінеді. Португалдық бекініс пен шығанақтың арасында жергілікті тұрғындардың шағын ауылы орналасқан. Бокарро картасында жарым аралдың шеткі нүктесінде үш ғибадатхана көрсетілген, бұл ғибадатханалар Пачо Дукаль де Вила Вичоса кітапханасының "Livro das plantas das fortalezas cidades and povoaçois do Estado da India Oriental" картасында жоқ. Қалдықтың кіреберісі "касадостар" ауылының оңтүстік қабырғасында орналасқан сияқты. Португал дәуіріндегі картада, Сейлонның сол Константино де Са губернаторы құрастырған, Тринкомали форты жарты аралда орналасқан, онда нақты көрсетілген - форттың артында жарты аралда орналасқан "касадостардың" ауылы, сол форттың үш бастионы бар үшбұрышты пішіні бар. Ол сол жинақтың бір бөлігі болып табылады, "Planta da fortalesa de Trinquilimale" деп аталатын форттың үлкен картасы үш бастионның аттарын көрсетеді: S. Cruz (ірі бастион), S. António және кіші S. Tiago, "este baluarte se acomodou ao sitio" деген белгімен. Қалдықтың ішкі жағында Тринкомали шіркеуінің атын білдіретін N. S. de Guadalupe есімі бар. Константино де Саның айтуынша, үш бастионға 16 артиллерия құралы орнатылған, гарнизон 40 сарбаз бен 30 "касадодан" тұратын. Бұл жерді де Са биік жартастарға орналастырылғандықтан, басып кіруге болмайтын деп бағалады және оның пікірінше, португалдық қала бірнеше бекініс жұмыстарымен бүкіл шығыстың ең мықты орындарының біріне айналуы мүмкін.19 Бұл капитан Жоао Рибейроның Тринкомали бекінісін сипаттауы: бекініс үшбұрышты бекініс болды, әр бұрышта бір-бірінен, 10 темір зеңбірекпен қаруланды, ол "Арколар шығанасының" жанындағы тау басына салынған, бекіністің ішінде шіркеу20 және тауарлар мен оқ-дәрілер қоймасы болды. Капитан мен 50 сарбаз гарнизонға кірді, сол кезде қамалда констебль, "касадостар" және капеллан тұратын. Қалдықтың кіші жақтарының өлшемдері 75 метр, үлкен жағында 150 метр болды.

1639 - қазіргі уақытқа дейін

Бұл бекініс 1639 жылы Антоние Каан басшылығымен голланд флоты басып алды, ал 1665 жылы голландтар британдықтар мен француздықтардың шабуылынан қорғану үшін жаңа бекініс салды. 1672 жылы, Франция, Ұлыбритания және екі неміс мемлекеті Голландия Республикасына шабуыл жасаған жылы, француздықтар жақын орналасқан Коттияр шығанағында Француз Шығыс Үндістан компаниясы үшін база құруға тырысты, бірақ олар көп ұзамай кетуге мәжбүр болды. Тринкомали үлкен және жыл бойы қауіпсіз порты болғандықтан маңызды орынға ие болды. 18 ғасырдың соңында Тринкомали тағы бір рет британдықтардың қолына өтті. Төртінші ағылшын-голланд соғысы кезінде француздықтар оны британдықтардан алып, 1784 жылы Париж бейбіт шарты бойынша Голланд Шығыс Үндістан компаниясына (VOC) қайтарды. 1795 жылы, француздықтар Голландия Республикасын басып алған кезде, британдықтар оны қайта басып алып, Фредерик бекінісі деп атады. 1948 жылға дейін бұл бекініс британдық гарнизон болып қала берді. Екі дүниежүзілік соғыс кезінде жағалау артиллериялық қарулары қосылды. Бүгінде Шри-Ланка армиясының Гаджаба полкінің бөлімшесі бекіністе орналасқан, бірақ ол келушілерге ашық. Артур Уэлсли, кейіннен Веллингтонның 1-ші герцогы, Британдық Шығыс Үндістан компаниясында полковник болған кезде бұл жерге келді, ол тұрған үй Уэлсли Лодж деп аталады, ол Фредерик бекінісінің ішінде орналасқан және қазір Шри-Ланка армиясының Гаджаба полкінің 2-ші (ерікті) батальоны офицерлерінің үйі болып табылады.