Кіріспе

Француз инженері (1822–1900) – инженер Жан Жозеф Этьен Леноар, сондай-ақ Жан Ж. Леноар (12 қаңтар 1822 – 4 тамыз 1900) – француз инженері, 1858 жылы ішкі жанатын қозғалтқышты жасаған. Мұндай қозғалтқыштардың алдыңғы үлгілері 1807 жылдан бастап патенттелген (Де Риваз қозғалтқышы), бірақ ешқайсысы коммерциялық сәттілікке жете алмады. Леноардың қозғалтқышы жеткілікті мөлшерде өндіріліп, ішкі жанатын қозғалтқыштардың алғашқы сәтті моделі деп есептелді. Ол Мусси-ла-Вилльде (кейін Люксембургте, 1839 жылдан Бельгияның Люксембург провинциясының құрамында) дүниеге келді. 1838 жылы Францияға көшіп, Парижде қоныстанды, онда электропликацияға қызығушылық танытты. Осы қызығушылығы оны бірнеше электрлік өнертабыстар жасауға, соның ішінде электр телеграфының жетілдірілген нұсқасын құруға итермеледі. "Арсенал" компаниясы екі миллион франк капиталмен Rue de la Roquette көшесінде қозғалтқышты дамыту үшін зауыт ашты, сондай-ақ оны пайдалануға арналған үш дөңгелекті карета жасады. Қозғалтқыш жақсы жұмыс істесе де, отынды тиімсіз жағар, өте шулы болар, қызып кетуі мүмкін, ал жеткілікті салқындату суы қолданылмаса, тоқтап қалар еді. Неміс инженері Х. Боэтиус 1861 жылғы эссесінде Леноар қозғалтқышының отын тұтыну көрсеткіштері бұрмаланған жарнама екенін жазды. Күтілген көрсеткіштен гөрі, отын тұтыну (Кун жасаған Леноар қозғалтқышында) көрсетілген диапазонға жақын болды. Дегенмен, 1860 жылдың қыркүйегінде "Scientific American" журналы Париждегі "Cosmos" газетінің бу дәуірі аяқталғанын жариялағанын хабарлады. Қозғалтқыш Парижден Жоинвиль-ле-Понтқа дейінгі 11 км (7 миль) қашықтықты әр бағытта шамамен тоқсан минутта жүріп өтті, бұл жаяу адамнан азырақ жылдамдықпен (бірақ бұзылулар болған болуы мүмкін). Бұл Ресей императоры Александр II-нің назарын аударды, және бір қозғалтқыш Ресейге жіберілді, бірақ ол жоғалып кетті, Леноар оған риза болмады. 1863 жылы ол патенттерін Compagnie parisienne de gaz компаниясына сатты және моторлы қайықтарға көшті, 1888 жылы лигроинмен (ауыр нафтамен) жұмыс істейтін алғашқы төрт тактілі қозғалтқышты құрастырды. Жюль Верн 1863 жылғы "Париж ХХ ғасырда" романында аттан басқа көліктермен толған бульварлар туралы жазып, "қозғалысқа бейімделген Леноар машинасы" деп атады.

Стационарлық қозғалтқыштар

Леноар қозғалтқышының көптеген қолданылуы баспа машиналарын, су сорғыларын және станоктарды қуаттандыратын стационарлық электр станциясы ретінде болды. Бірақ, ұзақ пайдаланғаннан кейін олар дөңгелең және шулы болып кетті. Басқа инженерлер, әсіресе Николаус Отто, ішкі жану технологиясын жетілдіре бастады, ол көп ұзамай Леноардың конструкциясын қолданудан шығарды. 6 мен 20 ат күші аралығындағы 500-ден аз Леноар қозғалтқышы салынды, оның ішінде Германияда лицензия бойынша салынғандары да бар.

Электр техникасы

1865 жылы Леноар электр техникасына қайта оралды. Ол ақпаратты жазба түрінде жіберуге арналған автоматты телеграф құрылғысының жаңа түрін ойлап тапты. Бұл құрылғы Франко-пруссия соғысы кезінде үлкен мәнге ие болды. Сонымен қатар, ол өзінің қозғалтқышының жақсартылған нұсқасын 12 метрлік қайыққа орнатты, оны екі жыл бойы Сена өзенінде пайдаланған Далоз мырза үшін.

Француз азаматтығы

1870 жылы Франко-Прус соғысына көмектескені үшін Леноарға француз азаматтығы берілді, ал 1881 жылы телеграфияны дамытудағы еңбектері үшін «Құрмет Легионы» орденімен марапатталды. Леноардың қозғалтқышы салыстырмалы түрде табысқа жеткеніне қарамастан, ол өмірінің соңғы жылдарында мүсікілікке ұшырады.

Құрметтер

1900 жылы 16 шілдеде, өмірінің соңына таяу уақытта, Леноар ACF (Automobile Club de France) сыйлығын алды, ол газ қозғалтқышын ойлап тапқаны және әлемдегі алғашқы автомобильді құрастырғаны үшін танылған, вермельден жасалған тақта болды. Антарктидадағы Леноар жартасы инженердің құрметіне емес, сондай-ақ Этьен Леноар деген ғылыми құралдар жасаушының есімімен аталыпты. Леноар 1900 жылы 4 тамызда Ла-Варенн Сент-Илареде қайтыс болды.