Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мәдениет сарайы (Palatul Culturii) – Румынияның Яссы қаласында орналасқан ғимарат. 1955 жылға дейін бұл ғимарат Әкімшілік және Әділет сарайы ретінде пайдаланылды, содан кейін мақсаты өзгеріліп, қазіргі уақытта Молдавия Ұлттық мұражай кешені деген атпен біріктірілген төрт мұражайға берілді. Сондай-ақ, ғимаратта Мәдени мұраны сақтау және қалпына келтіру орталығы орналасқан, түрлі көрмелер мен басқа да шаралар ұйымдастырылады. Мәдениет сарайы Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіліміне енгізілген.
The Palace of Culture (Palatul Culturii) is an edifice located in Iași, Romania. The building served as Administrative and Justice Palace until 1955, when its destination was changed, being assigned to the four museums nowadays united under the name of Moldavia National Museum Complex. Also, the building houses the Cultural Heritage Conservation Restoration Centre, and hosts various exhibitions and other events. The Palace of Culture is listed in the National Register of Historic Monuments.
Тарих
Ортағасырлық Молдавия князьдік сарайының (1434 жылдан бастап) шеңберінде орналасқан бұл құрылыс, Молдавияның бұрынғы князьдік сарайын қайта жаңарту және кеңейту жобасы ретінде жоспарланған. Сарай князь Александру Морузинің (1803–1806, сәулетші Йохан Фрейвальд) тұсында салынған және князь Михаил Стурдза (1841–1843, сәулетші Николае Сингуров) тарапынан жаңартылған. Ол өзінің іргетасын және алғашқы екі қабатын сақтап қалды. Аңыз бойынша, сарайға 365 бөлме туралы әңгіме осы соңғы ғимараттан мұра болып жеткен, бұл бір жылдың күндері санымен тең. Румын сәулетшісі И. Д. Бериндейге қайта құру процесін жоспарлау және басқару тапсырылды. Неоклассикалық стильде салынған ескі сарайдан өзгеше, Бериндей оны әсем неоготикалық стильде жобалауды ұсынды. 1906–1907 жылдары басталган реконструкциялық жұмыстар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ресурстардың жетіспеуіне байланысты тоқтап қалды. Алайда, аяқталмаған ғимарат румын және орыс әскерлеріне, сондай-ақ түрлі мемлекеттік мекемелер мен әскери госпитальдарға пана болды. Басты жұмыстар 2016 жылдың сәуір айында аяқталды. 1955 жылдан 2010 жылға дейін Мәдениет сарайы Яссы округі кітапханасының бас филиалын қонақ етті.
Located in the perimeter of the mediaeval Princely Court of Moldavia (from 1434), the construction was conceived as a rebuilding and expansion project of the former Princely Palace of Moldavia, dated to the time of Prince Alexandru Moruzi (1803–1806, architect Johan Freywald), and renovated by Prince Mihail Sturdza (1841–1843, architect Nicolae Singurov), from which it preserved the foundations and first two floors. It was from this latter building that the Palace inherited the legend of the 365 rooms, as many as the days within one year. The Romanian architect I. D. Berindei was assigned to plan and conduct the rebuilding process. Unlike the old palace, built in a neoclassical style, Berindei chose to design it in a flamboyant Neo Gothic style. Started in 1906–1907, the reconstruction works were halted during World War I, due to the limitation of resources, but the unfinished building sheltered Romanian and Russian troops, and different public institutions and military hospitals. The main works were completed in April 2016. Between 1955 and 2010, the Palace of Culture also hosted the main branch of the Iași County Library.
Сәулет
Сарайда 298 үлкен бөлме бар, жалпы ауданы – 92 терезесі бар. Декоративтік тұрғыдан алғанда, орталық зал готикалық бестиардың әртүрлі бейнелерін қамтитын бейнелі мозаикамен безендірілген, олар концентрлі шеңберлермен орналасқан: екі басты бүркіттер, айдаһарлар, грифондар, арыстан. Залдың үстінде әуелде жылыжай орналасқан шыны төбелі бөлме орналасқан. Ескірген көрінісіне қарамастан, сарай заманауи материалдар мен технологияларды интеграциялау үшін жобаланған. Осылайша, тас блоктар жеңіл және әлдеқайда арзан материалдармен алмастырылды. Сонымен қатар, кейбір бөлмелер Анри Коанданың лицензиясымен шығарылған, емен ағашын имитациялайтын "босс цемент" деп аталатын арнайы материалмен әсемделген. Воеводалар залының есіктерінде көрініп тұратындай, сәндік темір бұйымдары да ерекше көзге түседі. Бұл ғимарат сол кездегі жоғары технологиялық жабдықтармен жабдықталған, оларға электр жарығы, (пневматикалық) жылыту, желдету жүйесі, термостат және шаңсорғыштар кірді, барлығы жер асты деңгейіндегі машиналар бөлмесінен басқарылды. Бұрынғы ғимараттарды қампқан 14 өртті ескере отырып, бас сәулетші Бериндей шатырдың ағаш конструкциясын "орнитон" деп аталатын отқа төзімді құралмен өңдеді, ал шатырға "этернит" деп аталатын арнайы материал қолданды.
The Palace has 298 large rooms with a total area of , 92 windows in the front part of the building and another 36 inside the building. Decoratively, the central hall shows a figurative mosaic including various representations of a gothic bestiary, concentrically arranged: two headed eagles, dragons, griffons, lions. The hall is superposed by a glass ceiling room, where initially a greenhouse was arranged. In spite of its archaic looking design, the Palace was designed so to integrate modern materials and technologies. Thus, the stone blocks were replaced with light and much cheaper materials. Besides, some rooms were decorated using a special material licensed by Henri Coandă, under the name of bois ciment and imitating the oak wood. Decorative ironmongery elements are also remarkable and they can be admired for instance on the doors of the Voivodes’ Hall. The building was also equipped with high tech facilities for those times, such as electric lighting, (pneumatic) heating, ventilation system, thermostat, vacuum cleaners, which were all directed from the machinery room, at the underground level. Taking also into account the 14 fires that affected the previous buildings, Berindei (the main architect) treated the wooden structure of the attic with an ignifugeous product called orniton, while for the roof he used a special material, named eternite.
Сағат мұнарасы
Сарайға кіру үлкен мұнара арқылы жасалады, мұнарада тік тік тіреулер мен ойыстар орналасқан, олардың үстінде қанаттары жайылған бүркіт бейнесі орналасқан. Бұл мұнара сарайдың негізгі сәулеттік ескерткіші болып табылады. Мұнараның үш ашық жағында диаметрі 12 метр болатын сағаттар орналасқан. Сағат беттері 12 астрологиялық белгіні бейнелейтін әйнектермен әсемделген. Сағат беттерінің екі жағында ұлттық костюм киген екі жас жігіт сағатты күзетіп тұр (бұл дизайн Peleș қамалынан шабыттанған). Әйнектер мен крест тәрізді тіреулер түнгі уақытта электр жарығымен жарықтандырылады. Мұнарадағы карильонда 8 қоңырау бар, олар 69 тігізі бар барабанның көмегімен әр сағат сайын "Хора унири" әнін орындайды.
The entrance of the palace is through a great donjon tower, with crenels and alcoves dominated by an eagle with open wings. The tower is the central architectural piece of the palace. On each of the three exposed sides there is a face of the clock with a diameter of The clock faces are decorated with stained glass representing the 12 astrological signs. Two young men dressed in national costumes, are painted on the sides of the clock faces guarding the clock (design element inspired from the Peleș Castle). The stained glass windows and the cross shaped crenelations are electrically illuminated during the night. The Carillon in the tower has 8 bells that are singing each hour the song "Hora Unirii" with the help of a drum with 69 pins.
Молдованың ұлттық музей кешені
"Молдова" ұлттық музей кешені (Complexul Muzeal Național "Moldova") Мәдениет сарайында орналасқан төрт музейді қамтиды: Көркем өнер мұражайы, Молдова тарихы мұражайы, Молдова этнографиялық мұражайы және "Штефан Прокопиу" ғылым және техника мұражайы. Мұражайлардың құрамында өз дүкендері мен кітапханалары, сондай-ақ уақытша көрмелерге арналған залдар да бар.
The "Moldova" National Museum Complex (Complexul Muzeal Național "Moldova") hosts four museums located in the Palace of Culture: Art Museum, Moldavia's History Museum, Ethnographic Museum of Moldavia, and "Ștefan Procopiu" Science and Technique Museum. The Museums also comprise their own stores and libraries, as well as halls for temporary exhibitions.
Өнер мұражайы
1860 жылы құрылған Көркемсурет мұражайы Румыниядағы ең көне және ең ірі көркем коллекция болып табылады, онда 8700-ден астам туынды бар, олардың 1000-ы ұлттық және бүкіләлемдік мұраға жатады. Сарайдың бірінші қабатында орналасқан мұражайда үш галереяда (Жалпы өнер галереясы, Румын заманауи өнер галереясы және Қазіргі заманғы өнер галереясы) орналасқан 24 көрме залы бар. Галереяларда Караваджо, Паоло Веронезе, Пьетро Либери, Карло Дольчи, Сальватор Роза, Франческо Солимена, Бартоломе Эстебан Мурильо, Энтони ван Дейк, Ян Бот, Бартоломей ван дер Хельст, Эгберт ван Хеемскерк II, Никола Пуссен, Филипп де Шампань, Эсташ Ле Сюер, Гийом Кусто, Франсуа Буше және тағы да көптеген суретшілердің туындылары қойылған.
The Art Museum, founded in 1860, is the oldest and has the largest art collection in Romania, with more than 8,700 works, out of which 1,000 belong to the national and universal patrimony. Located at the first floor of the palace, it has 24 rooms for permanent exhibitions, arranged in three galleries (Universal Art Gallery, Romanian Modern Art Gallery and Contemporary Art Gallery). The galleries contain works by artists such as Caravaggio, Paolo Veronese, Pietro Liberi, Carlo Dolci, Salvator Rosa, Francesco Solimena, Bartolomé Esteban Murillo, Anthony van Dyck, Jan Both, Bartholomeus van der Helst, Egbert van Heemskerk II, Nicolas Poussin, Philippe de Champaigne, Eustache Le Sueur, Guillaume Coustou, François Boucher, and many others.
Молдавияның тарихи мұражайы
Молдавия тарих мұражайы 1916 жылы құрылған және археология, нумизматика, декоративтік өнер, көне кітаптар, құжаттар сияқты әртүрлі салалардан 48 000-нан астам затты ұсынады. Тарих мұражайы сарайдың ішінде, батыс жағында орналасқан және 1916 жылы Орест Тафрали құрған Ежелгі тарих мұражайының жалғасы болып табылады. Онда төрт бөлім бар: тас дәуірі мен ежелгі тарих, орта ғасыр тарихы, жаңа тарих және қазіргі тарих. Бұл бөлімдер аймақтағы қауымдастықтардың палеолит дәуірінен екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі дамуының негізгі аспектілерін көрсетеді. "Одақ мұражайы" және Яссыдағы "Михаил Когэлничану еске алу мұражайы", Ругиноасадағы "Ал. И. Куза ескерткіш сарайы" және "Кукутени археологиялық қорығы" Молдавия тарих мұражайымен үйлестіріледі.
The Moldavia's History Museum was founded in 1916 and offers more than 48,000 objects from various fields: archaeology, numismatics, decorative art, ancient books, documents, etc. The History Museum is located inside the palace on the ground floor, in the West side, being the continue of the Antiquity Museum founded by Orest Tafrali in 1916. It has four sections, prehistory and ancient history, medieval history, modern history and contemporary history, presenting the main aspects of the development of the communities in the area from the Paleolithic time to the World War II. The "Union Museum" and "Mihail Kogălniceanu Memorial Museum", in Iași, "Al. I. Cuza Memorial Palace" in Ruginoasa, and the "Archaeological Reserve of Cucuteni", are also coordinated by the Moldavia's History Museum.
Молдавияның этнографиялық мұражайы
1943 жылы құрылған Молдавия Этнографиялық мұражайында румындардың тарихы бойынша 13 000-нан астам заттар сақталған. Яссы қаласындағы "Пони Чернатеску" еске алу мұражайы да Ғылым және техника мұражайының тікелей басқаруында.
The Ethnographic Museum of Moldavia, founded in 1943, owns more than 13,000 objects depicting the Romanian advance through the ages. The "Poni Cernătescu" Memorial Museum in Iași, is also under the direct coordination of the Science and Technique Museum.
Басқа көрікті жерлер
Төрт мұражайдан басқа, Мәдениет сарайы тағы да бірнеше қызықты орындарды ұсынады. Солардың бірі – Готикалық бөлме, онда ортағасырлық бестиарий (грифондар, екі басты бүркіттер, арыстандар) бейнеленген мозаиканы тамашалауға болады. Бірінші қабатта орналасқан Воеводалар бөлмесі де бар, онда Молдавияның билеушілері мен Румынияның корольдерінің портреттері ілулі тұр, олар Децебал мен Траяннан бастап, Стефан Димитреску мен оның шәкірттері салған суреттер. "Генри Коанда" бөлмесі атақты румын өнертапқышының өзі жасаған цементтен жасалған ою-өрнектері мен бейнелеулерінің құрметіне аталған. Оң жақта – Turnul de Strajă (Құзет мұнарасы), Яссының ескі князьдық сарайының естелігі, сарай ауласының астындағы галереялармен бірге. Сол жақта лапидарийде жиналған капительдер мен басқа да тас сәулет элементтерінен тұратын коллекция бар. Залдың үстінде әйнек жабынған бөлме орналасқан, онда бастапқыда жылыжай құрылған. Сарайдың алдында Румынияның Тәуелсіздік соғысының трофейлері – екі Крупп зеңбірегімен шеңберленген Ұлы Стефанның атты мүсіні тұрғызылған.
Besides the four museums, The Palace of Culture presents some other attraction points. One of them is the Gothic Room, where can be admired the mosaic that presents a medieval bestiarum (gryphons, bicephalous eagles, lions). There is also the Voivodes' Room, located at first floor, where there are the portraits of Moldavia's rulers and Romania's kings, starting with Decebalus and Trajan, paintings made by Ștefan Dimitrescu and his students. Then there is "Henri Coandă" Room, which was named after the carvings and relief works made by the famous Romanian inventor of a cement invented by him. On the right there is the Turnul de Strajă (the Watch Tower), reminiscence of the old Princely Court of Iași, along with the galleries underneath the court of the palace. On the left there is a collection of capitals and other stone architectonic elements grouped in a lapidarium. The hall is superposed by a glass ceiling room, where initially a greenhouse was arranged. In front of the palace there is the equestrian statue of Stephen the Great, framed by two Krupp cannons, trophies from the Romanian War of Independence.