Кіріспе

сол атқа ие болғандар

Джозеф Б. Фридман (9 қазан 1900 – 21 маусым 1982) – қызығушылықтары мен идеяларының кең ауқымы бар тәуелсіз американдық өнертапқыш. Фридман – бірінші буын америкалық және Джейкоб Дэвид Фридман мен Антуанетт Грауер Фридманның сегіз баласының бесіншісі.

Алғашқы жылдар

Фридман Огайо штатының Кливленд қаласында дүниеге келген. Он төрт жасында ол өзінің алғашқы өнертабысын, "пенсилит" деп атаған шамды қаламды ойлап тапты және өз идеясын сатуға тырысты. Өнертабыс жолында ол жазу құралдарынан бастап қозғалтқыштарды жетілдіруге дейін, тұрмыстық заттар мен дыбыс және оптикалық тәжірибелерге дейін әртүрлі идеялармен тәжірибе жасады. Ол тоғыз АҚШ патентіне ие болды, сондай-ақ Ұлыбритания, Австралия және Канадада патенттері болды. Оның алғашқы патенты 1922 жылдың 18 сәуірінде қаламұшқа енгізілген жақсартулар үшін берілді. Бұл оның 1930-жылдардың ортасында "Шефер Пен Компани" компаниясына сәтті сатқан алғашқы өнертабысы болды. 1920 жылдары Фридман жылжымайтын мүлік және оптометрия саласында білім алуын бастады. Өмірінің әртүрлі кезеңдерінде ол осы екі мамандығын табысын арттыру және өнертабыс идеяларын жетілдіру үшін пайдаланды. Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында жылжымайтын мүлік сатушысы болып жұмыс істесе де, 1930 жылдар оның ең өнімді патент алу кезеңі болды, оның тоғыз АҚШ патентынің алтауы сол кезде берілді. Осы патенттердің бірі оның ең табысты өнертабысы – иілгіш ішетін түтік болды.

Иілгіш сабанның өнертабысы

Сан-Францискодағы Varsity Sweet Shop (200 19th Avenue) кіші ағасы Альберттің сусын сататын орнында отырғанда, Фридман кішкентай қызы Джудиттің тік сабан арқылы су ішуге тырысып жатқанын көрді. Ол қағаздан жасалған тік сабанды алып, бұранданы енгізіп, тіс жібін пайдаланып, қағазды бұранданың бұрамасына орап, толқындар жасады. Бұранданы алып тастаған соң, өңделген қағаз сабан стақан шетінен ыңғайлы түрде иіліп, кішкентай балаларға сусынға оңай жете алуға мүмкіндік берді. Осы жаңа өнертабысқа АҚШ патенті №2,094,268 1937 жылдың 28 қыркүйегінде "Ішу түтігі" деген атаумен тіркелді. Фридман кейіннен 1950 жылдары оның жасалуы мен құрылысына қатысты екі қосымша АҚШ патентін және үш шетелдік патентті алды. Фридман 1937 жылдан бастап сабан патентін бірнеше сабан өндірушілерге сатуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады, сондықтан сабан машинасын аяқтағаннан кейін өзі сабанды өндіре бастады. Фридманның жақын туысы, ағылшын Майкл Фабрикант, кейіннен оның атасының өнертабысы "20-шы ғасырдың ең маңызды технологиялық жетістігі" деп жазды.

Икемді сабан корпорациясы

"Flexible Straw Corporation" компаниясы 1939 жылдың 24 сәуірінде Калифорния штатында тіркелді. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс Фридманның иілгіш құбыр жасау машинасының құрылысын тоқтатты. Соғыс жылдары ол Калифорния штатының Окленд қаласындағы Capwells универмагында Артур Эйлердің (O. D.) көздік практикасын басқарды, сонымен қатар отбасының қаржылық жағдайын жақсарту үшін жылжымайтын мүлік пен сақтандыруды сатуын жалғастырды. Фридман иілгіш құбыр жасау машинасы үшін қаржылай көмекке ағалары Гарри Завин мен Дэвид Лайттан, сондай-ақ туысқандары Берт Клейннен қолдау алды. Олардың қаржылық көмегімен және әпкесі Беттидің бизнес кеңестерімен Фридман 1940 жылдардың соңында алғашқы иілгіш құбыр жасау машинасының құрылысын аяқтады. Оның бастапқы идеясы қызының байқауынан туған болса да, иілгіш құбыр бастапқыда ауруханаларға сатылды, ал алғашқы сатылым 1947 жылы жасалды. Бүгінде ол "Барлығына арналған дизайн" принципінің ерте мысалы ретінде танылады.

Бетти Фридманның рөлі

Бетти Фридман "Flexible Straw Corporation" корпорациясының дамуында маңызды рөл атқарды. Кливлендте тұрып, "Тарбонис" компаниясында жұмыс істеген кезінде ол ағасымен үнемі хат алысып, шұбатырдың барлық сатылуы мен таратылуын басқаратын. 1950 жылы Фридман отбасымен бірге компаниясын Калифорния штатының Санта-Моника қаласына көшірді. Енді "Flex Straw Co." ретінде бизнес жүргізу, сату өсуін жалғастырды және маркетингтік бағыт үй және балалар нарықтарына көбірек назар аудару үшін кеңейтілді. Бетти Фридман 1954 жылы корпорацияда өзінің ресми басшылық рөлін атқару үшін батысқа көшіп барды. Уақыт өте келе қосымша серіктестер мен инвесторлар қосылды, соның ішінде Арт Шапиро, ол бастапқыда патентті сатып алу мүмкіндігін қарастырылған болатын. 1969 жылдың 20 маусымында "Flexible Straw Corporation" АҚШ және шетелдік патенттерін, АҚШ және Канада сауда белгілерін, сондай-ақ лицензиялық келісімдерді "Мэриленд Кубогы" корпорациясына сатты. "Flexible Straw Corporation" 1969 жылдың 19 тамызында таратылды.

Өлім

1982 жылы Фридман қайтыс болғанда, оның 50 жылдан астам некеде болған әйелі Марджори Льюис Фридман, төрт баласы және тоғыз немересі қалды. Олардың ішінде IAC Publishing баспасының бас директоры, ал бұрын Ask.com баспасының бас директоры болған Дуг Лидс, сондай-ақ "Дизайн бойынша емес: Дарвиннің сағат жасаушысын зейнеткерлікке шығару" кітабының авторы Джон Рейсс есімдері аталады.