Кіріспе

1946 жылы АҚШ-тың ядролық энергияны бақылау туралы ұсынысы соғыстың алдын алу мақсатында жасалды. "Атом энергиясын халықаралық бақылау туралы есеп" 1946 жылы Дин Эчесон мен Дэвид Лилиентал төрағалық еткен комиссиямен жазылды және көбінесе Эчесон-Лилиентал есебі немесе жоспары деп белгілі. Бұл есеп алғашқы суық соғыстың күшеюінен бұрын пайда болған маңызды американдық құжат. Онда ядролық қаруды халықаралық бақылауға алу және болашақ ядролық соғыстың алдын алу ұсынылды. Бұл жоспардың "Барух жоспары" деп аталатын нұсқасы Біріккен Ұлттар Ұйымында Кеңес Одағымен ветоланды.

Тарихи контекст

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ-та ядролық қаруға қатысты екі түрлі пікір қалыптасты. Соғыс министрі Генри Стимсон басқарып жүрген топ атом бомбасының құпиясы ғылыми сипатта екенін және оны мәңгілікке монополиялау мүмкін емес деп есептеді. Олардың пікірінше, бомбаны көрсетпей резервте сақтап, КСРО-мен оны жасаудан бас тартуға келісу, кеңестіктерді өздерінің қаруын жасауға итермелейді, осылайша күш тепе-теңдігін қалпына келтіруге тырысады. Екінші топқа АҚШ-тың атом қаруына монополиясы адал еңбекпен қол жеткізілгенін және одан басқан жөн деп санайтын Мемлекеттік хатшы Джеймс Ф. Бёрнс сияқты адамдар кірді. Олардың ойынша, КСРО тек күш-қуатты түсінеді, ал оған тек ядролық қарумен ғана тойтарыс беруге болады. Атом энергиясын халықаралық бақылау туралы есеп жақын арада Ачесон-Лилиентал есебі ретінде танылды. Есептің басты ойы – атом энергиясын тексеру және қадағалау арқылы бақылауға алу мүмкін емес екендігі. Оның орнына, есепте барлық бөлінетін материалды Атомдық даму басқармасы деп аталатын халықаралық агенттікке беру ұсынылды. Бұл агенттік атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану үшін жекелеген елдерге шамалы мөлшерде материал бөліп беретін еді. Есептің көп бөлігін Оппенгеймер жазған.