Кіріспе
Space: 1999 эпизоды "The Dorcons" - Space: 1999 екінші маусымның жиырма төртінші эпизоды (және бағдарламаның жалпы саны қырық сегізінші және соңғы эпизоды). Сценарийді Джонни Берн жазды; режиссер Том Клегг болды. Алғашқы атаулары "Психондардың соңғысы" және "Доркондардың қайтысы" болды. Соңғы түсірілім сценарийі 1976 жылдың 17 қарашасында дайындалды. Нақты түсіру 1976 жылдың 7 желтоқсанында басталып, 23 желтоқсанда аяқталды.
"The Dorcons" is the twenty fourth episode of the second season of Space: 1999 (and the forty eighth and final overall episode of the programme). The screenplay was written by Johnny Byrne; the director was Tom Clegg. Original titles were "Last of the Psychons" and "Return of the Dorcons". The final shooting script is dated 17 November 1976. Live action filming began on Tuesday 7 December 1976 and wrapped on Thursday 23 December 1976.
Сюжет
2409 күн өткен соң, Жер орбитасынан кеткеніне. Алфа-ай базасы Айдың артынан келе жатқан белгісіз қуатты нысанды қадағалап отыр. Сенсорлар тірі организмдерді анықтамайды, ал нысан материяға өте сезімтал энергиялық өріс шығарады. Альфалықтар бұл нысанды роботтық зерттеу құрылғысы деп қорытындылайды. Нысан жақындап келеді, энергиялық өріс Айдың бетіне жанасады. Кенеттен құралдар зор энергиялық күшті тіркейді. Джон Кениг қорғаныс шараларын қолдануға бұйрық бергенде, нысан Альфаға сәуле жібереді, ол қорғаныс экрандарын ғана емес, жер астындағы Басқару орталығына да өткізіп жібереді. Сәуле бөлмеде пайда болғанда, Майядан басқа барлық қызметкерлер қозғалмай қалады. Сәуленің алғашқы әрекеті – Негізгі Компьютердің кіріс терминалын тоқтандыру. Содан кейін ол бөлмені аралап, әр адамның бетіне қысқа ғана тоқтап тұрады. Майяға тап болғанда, ол оған назар аударады, ал Психон әйел қорқынышты ауыртпалықты сезінеді. Ол азапты қылықтап құлап түседі. Мақсатына жеткен соң, жарық жоғалады және қалғандары сал болып қалады. Инертті зерттеу құрылғысымен байланысуға тырысу сәтсіз аяқталады, Компьютерді тексерген техниктер оның дерекқорында зақымдануды анықтайды. Хелена Рассел есінен айырылған Майяға көмектеседі; оның алдын ала диагнозы – неврологиялық жарақаттан туындаған шок. Барлығы да қатты қуанады, өйткені Майя жақын арада есін жинайды. Ол оларға сәуленің ойды зерттейтін құрал екенін айтады; оны анықтағаннан кейін, ол күшейіп, жайлы оның санасын жарып жіберді. Уайымдаған Кениг дәрігерден миына зақым келгені мүмкін екені туралы сұрайды. Сенсорлар шетелдік нысаннан белсенділік байқайды – ол молекулалық тұрақтылығын жоғалтып, шикі материяның газданған массасына айналып барады. Олар қарап тұрғанда, масса кеңейіп, қатып, әсерлі ғарыш кемесіне айналады. Майя оны көргенде қорқып, жылайды, жарық Доркондықтардың зерттеу құралы екенін және кеме оны қуа келе жатқанын айтады. Ол Доркондықтардың осы галактикадағы ең күшті нәсіл екенін және оның халқының ең қорқынышты жауы екенін түсіндіреді. Кемедегі сканерлеу мезондық конвертерді анықтайды, яғни материяны энергияға айналдыратын, оны кез келген нысанға қайта құрылымдайтын және кеңістікте бірден жылжытатын қуат жүйесі. Майяның айтқаны дұрыс, Доркондықтардың бас кемесінде Психонды қалай ұстауға болатыны туралы қызу пікірталас жүріп жатыр. Императорлық Архонттың қатысуымен, Дорконның Біріккен әлемдерінің жоғарғы билеушісі, оның жоғары мәртебесі Малик – Архонттың тұрақсыз туысы және мұрагері – оны тұтқындау үшін шетелдік базаға қарулы шабуыл жасауды ұсынады. Архонттың бас кеңесшісі, консул Варда бұған келіспейді, Психон мұндай жорықта қаза болуы мүмкін деп сарайды. Майяның өлімі оның ұлы туысының таққа көтерілу құмарлығына сай келетінін білген Архонт Варданың дипломатиялық әдістерді қолдану туралы ұсынысын қолдайды. Майя айтады, технологиясымен Доркондықтар өлімнен басқа табиғаттың барлық күшін бақылай алады. Олар ғасырлар бойы оның халқын қуып жетеді, өйткені Психондар арқылы олар өлместікке жете алады. Оның әңгімесі Доркон кемесінен сигналмен үзіледі. Бұл Варда, өзінің сенімхаттарын ұсынады; Кениг Майяға жасалған шабуылдан ашуланып, Доркон әйелінен кешірім сұрайды. Варда Император Архонтының атынан Майяны өзіне тапсыруды ресми түрде сұрайды. Кениг қарсылық білдіреді, бірақ истериялық Майя оны: "Қарсылық көрсету бекер" деп ескертеді. Варданың соңғы сөзі: "Психонға құлақ салыңыз – Кениг өз принциптері үшін өлуге дайын болса да, Альфадағылардың бәрі бірдей бе?" Альфа қызыл сақтық режимінде; ұрыс бүркіттері ұшыру алаңдарына көтеріледі, лазерлік батареялар орналастырылады, ұрыс еместер жер асты баспаналарына көшіріледі және қауіпсіздік күштері әуе шлюздарын күзетіп тұрады. Олар күтіп тұрғанда, Кениг Майядан оның халқы Доркондықтарға қалай өлместік сыйлайтынын түсіндіруді сұрайды. Ол Дорконның адам тәрізді нәсілдердің көпшілігі сияқты өлмейтінін айтады: олардың миы қартайған шақта жұмыс істеуін тоқтатады. Олар Психондардың миы мәңгілікке қалпына келетін қасиеттерге ие екенін анықтады. Егер Психонның миы хирургиялық жолмен Дорконның миына трансплантацияланса, нәтижесінде өлімсіздік пайда болады. Доркондық кемелерде Малик пен Варда оның сәтсіздігіне байланысты пікірталас тудырады. Ашуланған Архонт оларды үндемейді, содан кейін Вардаға Психонды кез келген бағамен алуға бұйрық береді. Доркон экипажы шабуылға арналған нысаналарды таңдайды және Варда қарсылық білдіре отырып, оқ ату туралы бұйрық береді. Альфа орнатылымының периметріндегі ғимараттар энергиялық оқтардың шабуылынан қирап жатыр. Альфаның бас батареялары жауап береді, бірақ лазерлік сәулелер Доркон кемесінің корпусынан секіріп кетеді. Келесі Доркон оқшалауы қару орналасқан жерлерді жоқ етеді. Алан Картердің ұрыс бүркіттері тобы көтеріліп, шетелдік кемеге шабуыл жасайды. Олардың қарулары да тиімсіз, және олар кері қайтады, бірақ Доркон оғынан Төртінші бүркіт құлайды. Бомбалау жалғасқанда, екі истериялық оператор Кенигке Майяны тапсыруды талап етеді, біреуі оны шоқтандырғыш тапаншамен қорқытады. Адам дезориентацияға ұшыраған, бірақ Майя Хеленадан оны өлтіру үшін қаруды қолдануын өтінеді – егер оны алып кетсе, ол тірі қаңқаға айналады. Дәрігер қысқа уақытқа Майяны эвтаназиялауды қарастырады, бірақ оқ атуға батыл болмайды және тапаншаны Кенигке береді. Оны Майяның басына басып, Вардаға хабарласады. Егер шабуыл дереу тоқтатылмаса, ол соңғы Психонды өлтіреді. Варда оның айқындығына тәуекел ете алмайды және оқ атуды тоқтатады. Жылдам қимылдап, Доркондықтар мезондық конвертерді қосады. Варда және оның жеке күзетшілері Басқару орталығына көшеді. Доркондық әскерлер барлық қарсылықты оңай жеңгенде, Кениг капитуляциялауға мәжбүр болады. Майяның қайда екені белгісіз (әріптесінің кейпіне өзгешеленген), және Варда оны іздеу үшін ойды зерттейтін сәулені пайдаланады. Олар метаморфозаны тұтқынға алып, кетеді. Кениг белсенді транспортерлік сәулеге секіріп кіріп, кемеге жетеді және көрінгенде шокқа ұшырайды. Архонт оның миссиясының сәттілігі үшін Варданы құттықтап тұрады. Ол Майяны медициналық бөлімге жеткізуге бұйрық береді, онда оған парализдеуші сәуле бағытталады, ал Императорлық хирург ми діңінің ауыстыруына дайындалады. Архонт Кенигті өлтіруге бұйрық береді, бірақ өкінішті Варда билеушіні оның өмірін сақтауға көндіреді. Архонт кеткен соң, командир күш өрісінде ұсталып тұрады, мезондық конвертердің антиматериялық орамдары қайта зарядталатынша. Шабуыл уақытша қуатын жойды. Малик Вардаға жасырын ұсыныс жасайды: оның тағына отыруына рұқсат берсе, ол оған кез келген нәрсені сыйлайды. Консулдың жауабы тікелей. Архонт бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етеді, ал Маликтың амбициялары империяны соғыс пен қайғыға ұрындырады. Малик таққа отыруға батыл ниеттерін көрсеткеннен кейін, ол Архонттың қатысуын шектеді. Операциялық аймаққа оралған Варда Кенигті есін жиып, жауырынып тұрғанын көреді. Варда қауіпсіздік мыңдаған әлем үшін бір Психонның өмірінен маңыздырақ екенін түсіндіреді. Ол бұл ақталу оның пайдасына бағытталған ба, әлде оның пайдасына ба деп сұрайды. Медициналық қызметкер оның операцияға дайын екенін хабарлайды. Варда кетеді, конвертер қайта зарядталғанда Кенигті тасымалдауға бұйрық береді. Ол қарсылық көрсетеді және есіктен қашып шығуға тырысады – бірақ қаруланған Малик тоқтатады. Кениг Доркон аристократының өзінің адамдарын атқандығына таңғалады, одан да көп таңғалады, ол командирді бос жібергенде. Кениг көзден жоғалғаннан кейін, хитролық жас жігіт дабыл қағады. Бұл интригадан хабарсыз Варда Архонтты хирургиялық ауыстыру бөліміне жетеледі. Майяға қарап, ол кім үлкен құрбан болды деп ойлайды: оған өлмеске ұқсас өмір немесе оған мәңгілік өмір? Доркон кемесінің кеңдігімен таныс емес Кениг Доркондық әскерлерінен жасыруға тырысады. Командир бұрышта қалып қойғанда, Малик қайтадан оның әскерін атып тастайды. Кениг күдікпен қарайды, бірақ Малик оны Майяның жақын арадағы тағдырымен қорқытады және оны хирургиялық аймаққа бағыттайды. Малик Вардаға қашқан шетелдік командир оны іздеуде әскерлерді өлтіріп жатыр деп хабарлайды. Варда Архонтты қараусыз қалдырып, Кенигті ұстауға жетекшілік етеді, Малик жоспарлағандай. Кенигтің іздері Варда мен оның әскерлерімен тез табылады. Түйіскенде, Варда оған оның халқының өлместікке қалай қол жеткізетінін сұрайды. Ол Доркондықтардың көптеген адамдар сияқты өлмейтінін айтады: олардың миының сабасы қартайғанда тоқтап қалады. Олар Психондардың миының сабасы мәңгілікке жаңартылатын қасиеттерге ие екенін анықтады. Егер Психонның миының сабасы Дорконның миына хирургиялық жолмен ауыстырылса, нәтижесінде өлместік пайда болады. Доркон кемесінде Малик пен Варда оның сәтсіздігіне байланысты ұрысады. Ашуланған Архонт оларды үндемейді, содан кейін Вардаға Психонды кез келген бағамен алуға бұйрық береді. Доркон экипажы шабуылға арналған нысаналарды таңдайды және Варда қарсылық білдіре отырып, оқ ату туралы бұйрық береді. Альфа орнатылымының периметріндегі ғимараттар энергиялық оқтардың шабуылынан қирап жатыр. Альфаның бас батареялары жауап береді, бірақ лазерлік сәулелер Доркон кемесінің корпусынан секіріп кетеді. Келесі Доркон оқшалауы қару орналасқан жерлерді жоқ етеді. Алан Картердің ұрыс бүркіттері тобы көтеріліп, шетелдік кемеге шабуыл жасайды. Олардың қарулары да тиімсіз, және олар кері қайтады, бірақ Доркон оғынан Төртінші бүркіт құлайды. Бомбалау жалғасқанда, екі истериялық оператор Кенигке Майяны тапсыруды талап етеді, біреуі оны шоқтандырғыш тапаншамен қорқытады. Адам дезориентацияға ұшыраған, бірақ Майя Хеленадан оны өлтіру үшін қаруды қолдануын өтінеді – егер оны алып кетсе, ол тірі қаңқаға айналады. Дәрігер қысқа уақытқа Майяны эвтаназиялауды қарастырады, бірақ оқ атуға батыл болмайды және тапаншаны Кенигке береді. Оны Майяның басына басып, Вардаға хабарласады. Егер шабуыл дереу тоқтатылмаса, ол соңғы Психонды өлтіреді. Варда оның айқындығына тәуекел ете алмайды және оқ атуды тоқтатады. Жылдам қимылдап, Доркондықтар мезондық конвертерді қосады. Варда және оның жеке күзетшілері Басқару орталығына көшеді. Доркондық әскерлер барлық қарсылықты оңай жеңгенде, Кениг капитуляциялауға мәжбүр болады. Майяның қайда екені белгісіз (әріптесінің кейпіне өзгешеленген), және Варда оны іздеу үшін ойды зерттейтін сәулені пайдаланады. Олар метаморфозаны тұтқынға алып, кетеді. Кениг белсенді транспортерлік сәулеге секіріп кіріп, кемеге жетеді және көрінгенде шокқа ұшырайды. Архонт оның миссиясының сәттілігі үшін Варданы құттықтап тұрады. Ол Майяны медициналық бөлімге жеткізуге бұйрық береді, онда оған парализдеуші сәуле бағытталады, ал Императорлық хирург ми діңінің ауыстыруына дайындалады. Архонт Кенигті өлтіруге бұйрық береді, бірақ өкінішті Варда билеушіні оның өмірін сақтауға көндіреді. Архонт кеткен соң, командир күш өрісінде ұсталып тұрады, мезондық конвертердің антиматериялық орамдары қайта зарядталатынша. Шабуыл уақытша қуатын жойды. Малик Вардаға жасырын ұсыныс жасайды: оның тағына отыруына рұқсат берсе, ол оған кез келген нәрсені сыйлайды. Консулдың жауабы тікелей. Архонт бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етеді, ал Маликтың амбициялары империяны соғыс пен қайғыға ұрындырады. Малик таққа отыруға батыл ниеттерін көрсеткеннен кейін, ол Архонттың қатысуын шектеді. Операциялық аймаққа оралған Варда Кенигті есін жиып, жауырынып тұрғанын көреді. Варда қауіпсіздік мыңдаған әлем үшін бір Психонның өмірінен маңыздырақ екенін түсіндіреді. Ол бұл ақталу оның пайдасына бағытталған ба, әлде оның пайдасына ба деп сұрайды. Медициналық қызметкер оның операцияға дайын екенін хабарлайды. Варда кетеді, конвертер қайта зарядталғанда Кенигті тасымалдауға бұйрық береді. Ол қарсылық көрсетеді және есіктен қашып шығуға тырысады – бірақ қаруланған Малик тоқтатады. Кениг Доркон аристократының өзінің адамдарын атқандығына таңғалады, одан да көп таңғалады, ол командирді бос жібергенде. Кениг көзден жоғалғаннан кейін, хитролық жас жігіт дабыл қағады. Бұл интригадан хабарсыз Варда Архонтты хирургиялық ауыстыру бөліміне жетеледі. Майяға қарап, ол кім үлкен құрбан болды деп ойлайды: оған өлмеске ұқсас өмір немесе оған мәңгілік өмір. Доркон кемесінің кеңдігімен таныс емес Кениг Доркондық әскерлерінен жасыруға тырысады. Командир бұрышта қалып қойғанда, Малик қайтадан оның әскерін атып тастайды. Кениг күдікпен қарайды, бірақ Малик оны Майяның жақын арадағы тағдырымен қорқытады және оны хирургиялық аймаққа бағыттайды. Малик Вардаға қашқан шетелдік командир оны іздеуде әскерлерді өлтіріп жатыр деп хабарлайды. Варда Архонтты қараусыз қалдырып, Кенигті ұстауға жетекшілік етеді, Малик жоспарлағандай. Кенигтің іздері Варда мен оның әскерлерімен тез табылады. Түйіскенде, Варда оған оның халқының өлместікке қалай қол жеткізетінін сұрайды. Ол Доркондықтардың көптеген адамдар сияқты өлмейтінін айтады: олардың миының сабасы қартайғанда тоқтап қалады. Олар Психондардың миының сабасы мәңгілікке жаңартылатын қасиеттерге ие екенін анықтады. Егер Психонның миының сабасы Дорконның миына хирургиялық жолмен ауыстырылса, нәтижесінде өлместік пайда болады.
Музыка
Музыкалық қосымшалар Space: 1999 сериалының екінші маусымы үшін Дерек Уодсворт жазған бұрынғы музыкалық үзінділерден қайта өңделді және негізінен "The Metamorph" мен "Space Warp" атты эпизодтардың музыкасынан құралған.
Өндіріс
Эпизодтың жұмыс атауы "Дорконның қайтысы" 1976 жылғы 19 қазанда жасалған түсірілім сценарийында көрсетілген. Көптеген сахна құрылымы мен диалогтар сақталған, бірақ бірнеше айырмашылық бар: (1) Сценарийде "Архон" атауын "Арханонның белгісі" эпизодымен шатастырмау үшін "марш он" деп айту керек екені жазылған; (2) Хелена шабуылға дейін пациенттерімен бірге жер астына жасырылады және эпилогқа дейін көрінбейді; (3) Мая Вардадан жасырыну үшін гүлданға айналады және оны танығанда Вердескидің тапаншасымен өзін-өзі атып өлтірумен қорқытады. Коэниг оны суицидтен бас тартуға көндіреді; (4) Басқа эпилог сценарийі жазылған, онда алты тұрақты кейіпкер Коэнигтің пәтерінде демалады. Маяның Психон өмірі туралы сұрақ оған өз планетасының Оңтүстік Флора аймағына демалысқа барғанда көркем Психон жігітімен кездескенін еске түсірді. Қызғанышпен Вердески оны құшақтап, бөлмеден шығарып кетеді. Жалғыз қалғанда Коэниг пен Хелена: "Кешіп кеткендер кетіп қалды, тағдыр бізге қызық оқиғалар сыйлады, бірақ біз соңында жеңіске жеттік. Ал болашақ – осы сәттен басталады" деп айтып, сахнаны сүйісумен аяқтады. (Бұл топтың бағдарламаның соңғы бөлімі екенін сезінгенін көрсетеді.) Сценарийдің жоғарыда аталған өзгерістерінің көптеген себебі – бұл серияның соңғы эпизоды болғандықтан бюджеттік шектеулерге байланысты. Медициналық орталықта және Коэнигтің пәтеріндегі сахналар қайта жазылғанда Командалық орталықта өтеді. Еленаның жер астына тығылуы туралы сахна қиыстырылды. Картердің Билл Фрейзерді және "Қыран" шабуыл тобын Доркон кемесіне қарсы Командалықтан үйлестіретіні көрсетілген; соңғы нұсқада Фрейзер туралы есімдер айтылмады, ал Картердің өзі ұшқыш креслосында телемонитор арқылы шабуылға жетекшілік еткені көрсетілді.
Новелизация
Эпизод Майкл Баттерворттың 1977 жылы жарық көрген "Екінші жыл екі кеңістікте: шексіздің шеті" романында бейімделген. Бұл роман Ұлыбританияда жарық көрмеген, тек АҚШ және Германияда шектеулі таралыммен ғана шығарылған. Адаптация "Дорконның оралуы" деп аталатын бұрынғы нұсқаға негізделген.