Кіріспе

Көліктік жоспарлау техникасы

Жол диетасы (жолақтарды қысқарту, жолды қайта құру немесе жолды өзгерту деп те аталады) – жүйелі жақсартуларға қол жеткізу үшін жолдың қалыпты ені мен/немесе жол жолақтарының санын азайту арқылы көліктік жоспарлауда қолданылатын техника.

Лэйн диеталары

Жолды тарылту кезінде жолақтың ені көлік жылдамдығын төмендету және басқа да қолданулар үшін орын босату үшін кемітіледі. Әдетте, көлік жолақтарының ені 3 метрден аспайды, ал оң жақтан жүретін елдерде солға бұрылу үшін арналған қорғау жолақтары, пайда болған кеңістік жаяу өткелдеріне, орталық бөлігіне, тротуарларға, жол жиектеріне, тұрақтарға немесе велосипед жолақтарына қолданылуы мүмкін. 1999 жылы Дэн Берден мен Питер Лагервей жариялаған мақаласында екі жағдайда тұрғындардың 95%-ы жолдың тарылуына бастапқыда қарсы болған. Қосымша зерттеулер жол тарылтудың көлік ағынын азайтпай-ақ, осы позитивті нәтижелерге қол жеткізе алатынын көрсетті. 2004 жылы Федералдық автомобиль жолдары басқармасы жүргізген зерттеу жол тарылтудың апаттар мен ауыр жарақаттар қаупін төмендеткенін анықтады. Дегенмен, тәуліктік орташа көлік қозғалысы күніне 20 000 машинадан асса, қауіпсіздіктің артуымен бірге, көлік тығындарының ұлғаюы және трафик басқа бағыттарға бұрылу мүмкіндігі де туындайды.

Ұлыбритания

Ковид-19 пандемиясы кезінде Лондон велосипед жолақтары сияқты жаяу және велосипедпен жүруге арналған жолдарға көбірек орын беру үшін бірқатар жолдарында жол жүру схемаларын өзгертіп, қысқарту шараларын қолданды. Мысалы, бұрын үш жолақты болған Парк-лейннің солтүстікке қарайтын бағыты автокөлік үшін бір жолаққа, бір автобус жолағына және бір бөлек велосипед жолына дейін азайтылды.

Америка Құрама Штаттары

Америка қалалары арасында Сан-Франциско ең көп жол диетасы жобаларын жүзеге асырды, 1970 жылдардың соңынан бері 40-тан астам жоба аяқталды. 1999 жылдың наурызында орталық бұрылыс қатары мен велосипед жолақтары қосылған Валенсия көшесі төрт қатардан екі қатарға дейін тарытылды, бұл жалпы "4-тен 3 қатарға дейін" жол диетасы түріндегі жол инженерлері үшін ұлттық үлгіге айналды. Сан-Хосе, Калифорния, 2011 жылдың қарашасынан бастап бірнеше жол диеталарын енгізді, сол кезде қалалық кеңес бірауыздан "Envision 2040" Бас жоспарын қабылдады, ол көлік жүктемесі артық көшелерде жол диеталарын "жаяу тротуарларын, велосипед жолақтарын, қоғамдық көлік инфрақұрылымын және/немесе көгалдандыруды ұсыну үшін" талап етеді. Жол диеталары 2012 жылдың тамызында 3-ші, 4-ші, 10-шы және 11-ші көшелерде, ал 2013 жылдың шілдесінде Хеддинг көшесінде аяқталды. Лос-Анджелесте трафик артерияларын тарыту мәселесі даулы болды, себебі 2015 жылы Vision Zero жол диетасы жоспарын бастағаннан бері жол-көлік оқиғалары 32%-ға өсті. Пало-Альто, Калифорния, 1998 жылы жаңа кешенді жоспарды қабылдағаннан бері ең қызықты көшелерде қауіпсіздікті арттыру үшін қатарлар санын азайтуды зерттеп келеді. 2000 жылдардың басында Эмбаркадеро және Миддлфилд көшелерінде жол диеталарына жобалық жоспарлар жасалды, бірақ олар қалалық кеңеске бекітуге ұсынылмады. 75 жастағы жергілікті тұрғын Минг Юань Цуо 2013 жылдың қаңтарында Эмбаркадеро көшесінен өтіп бара жатқанда пикап жүргізушісінің соқтығысынан қаза тапты. Қатарларды азайту 2006 жылы Чарльстон көшесінде, 2010 жылы Арастрадеро көшесінде және 2011 жылы Дир Крик көшесінде бекітіліп, іске асырылды. Флорида штатының Тампа қаласында Небраска даңғылы Хиллсбороу даңғылымен (US 92, US 41, FL 600) және Адамо драйвы арасындағы жолдар велосипед жолақтарымен, солға бұрылу қатарымен және HART автобустары үшін тоқтау алаңдарымен төрт қатардан үш қатарға дейін тарытылды. Құрылыс 2009 жылы аяқталды. Вермонт штатының Ратланд қаласында қала Вудсток даңғылын қысқа уақытқа төрт қатарлы жолдан екі жағында велосипед жолақтары бар үш қатарлы жолға айналдырды. Алайда, негізінен 2014 жылдың маусым айында жол бойындағы бизнес өкілдерінің қарсылығына байланысты Вудсток даңғылы бұрынғы төрт қатарлы конфигурациясына қайтарылды. Айова штатының Уэверли қаласында қала Бремер даңғылын екі жағында қауіпсіздік буфері бар үш қатарлы жолға айналдырды. Кейбір азаматтар бұл өзгерістер шұғыл жағдайларда жауап беру уақытын ұзартты деп шағымданып, қалалық әкімдікке сын айтты.