Кіріспе
Бруно Мансер (25 тамыз 1954 – 10 наурыз 2005, қайтыс болған деп саналады) – швейцариялық эколог және адам құқықтарын қорғайтын белсенді. 1984 жылдан 1990 жылға дейін ол Малайзиядағы Пенан тайпасымен бірге тұрып, Саравактағы ағаш өндіру компанияларына қарсы жергілікті жаңбырлы ормандарды блокадалауды ұйымдастырды. 1990 жылы ормандан шыққаннан кейін, ол жаңбырлы ормандарды сақтау және жергілікті халықтардың, әсіресе Пенан тайпасының адам құқықтарын қорғау үшін қоғамдық белсенділікпен айналысты, бұл оны Малайзия үкіметімен қақтығысқа түсірді. Сондай-ақ, ол 1991 жылы Швейцариядағы Бруно Мансер қоры атты үкіметтік емес ұйымды (NGO) құрды. Мансер 2000 жылдың мамыр айында Саравакқа жасаған соңғы сапарында жоғалып кетті және оның қайтыс болғаны болжамдануда.
Bruno Manser (25 August 1954 – presumed dead 10 March 2005) was a Swiss environmentalist and human rights activist. From 1984 to 1990, he stayed with the Penan tribe in Malaysia, organising Indigenous rainforest blockades in Sarawak against timber companies. After he emerged from the forests in 1990, he engaged in public activism for rainforest preservation and the human rights of indigenous peoples, especially the Penan, which brought him into conflict with the Malaysian government. He also founded the Swiss non governmental organization (NGO) Bruno Manser Fonds in 1991. Manser disappeared during his last journey to Sarawak in May 2000 and is presumed dead.
Пенендермен өмір
Мансер джунглиде өмір сүру дағдыларын үйреніп, пенандықтардың мәдениеті мен тілімен танысты. Пенандықтармен бірге болған кезінде Мансер олардың өмір салтын қабылдады. Ол белге орамал киіп, үрлемелі мылтықпен аң аулап, приматтар, жыландар және саго жеді. Мансердің пенандықтардың бір мүшесі ретінде өмір сүру шешімі Батыста қынжылға ұшырады және оны "Ақ Тарзан" деп еске алды. Мансер 1984 жылдан 1990 жылға дейін пенандықтармен бірге өткізген алты жыл ішінде суреттермен, жазбалармен және 10 000 фотосуретпен толық жазбалар жасады.
Белсенділік
Мансер Швейцарияда және шетелде көптеген лекциялар оқыды, Еуропалық Одақ пен Біріккен Ұлттар Ұйымындағы адамдармен байланыс орнатты. Белсенді ретінде ол Америка мен Африканың жартастар арасындағы ормандарын аралап, бірнеше апта бойы әртүрлі жерлерде тұрды. 1991 жылдың 17 шілдесінде 17-ші G7 саммиті барысында Мансер Лондондағы саммит медиа орталығының сыртындағы 30 фут биіктіктегі шам бағанасына көтерілді. Басына жеткен соң ол Саравактағы жаңбырлы ормандардың ахуалы туралы хабарлама жазылған баннерді жайды. Ол өзін екі жарым сағатқа шам бағанасына тізбектеді. Оның наразылығы Earth First! және Лондон жаңбырлы ормандарды қорғау тобының акцияларымен бірге өтті. Полиция шам бағанасының үстіне шығып, оның тізбектерін кесіп тастады. Мансер сағат 13:40-та шам бағанасынан өз еркімен түсті. Одан кейін ол Боу-стрит полиция бөліміне жеткізіліп, саммит аяқталғанға дейін, яғни сағат 18:30-ға дейін ұсталды, содан кейін ол ешқандай айып тағылмастан босатылды. Кейін 1991 жылы Мансер Саравактағы жаңбырлы ормандарды және жергілікті халықты сақтауға көмектесу мақсатында Бруно Мансер қорын (BMF) құрды. Ол бұл қорды Швейцарияның Базель қаласындағы Хьюберг 25 мекенжайындағы үйінен басқарды. 1992 жылдың маусым айында Мансер Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында өткен Жер саммиті кезінде көпшілікке толы стадионға парашютпен секіріп түсті. Мансер аштық ұрысын анасы өтініш білдіргеннен кейін ғана тоқтатты. 1995 жылы Мансер Конгоның жаңбырлы ормандарына барып, мбути халқына соғыс пен ағаш кесудің салдары туралы мәліметтер жинады. Мансердің іс-әрекеттерінен хабардар болған конгрессмен Аль Гор Саравақтағы ағаш кесуді айыптады. Принц Чарльз Пэнан халқына қатысты жағдайды "геноцид" деп сипаттады. Саравақтағы Пэнан халқына 50 мың АҚШ долларына дейін сыйақы жарияланды, бірақ сыйақының көзі белгісіз. Саравак тұрғын үй және денсаулық сақтау министрі Джеймс Вонг: "Біз олардың (Пэнандықтардың) жануарлар сияқты ормандарда қашалап жүргенін қаламаймыз. Пэнандықтарды Малайзия қоғамына сіңіруге ешкімнің құқығын жоққа шығаруға моральдық құқығы жоқ" деді. Саравак үкіметі шетелдік экологиялық белсенділердің, журналистердің және түсірілім топтарының штатқа кіруін қатаңдады. Ол Лонг Напирдегі Келабит басшыларына өздерінің аумақтарын одан әрі қорғау туралы ниеттерін растайтын құжатқа қол қоюға тапсырды. Сол уақытта Матиос та Лонг Напирде демалыста болды. Ол Мансерді иммиграциялық заңды бұзғаны үшін дереу тұтқындап, Лимбанг полиция бөліміне алып келді. Бірақ, Мансерді Саравақтың ормандары арқылы алып келген екі жергілікті жетекші табылды. Күңгірленген жағдайда, бақсылар мен Пэнан некроманттары шақырылды. Олардың барлығы Мансердің әлі тірі екеніне келісті. Іздеу экспедициялары нәтижесіз аяқталғаннан кейін, Базель қаласындағы азаматтық сот 2005 жылдың 10 наурызында Мансерді заңды түрде қайтыс болған деп жариялады. 2014 жылдың 25 тамызында Мансердің 60 жылдық мерейтойын тойлауға орай, 1990 жылдары Пулонг Тау ұлттық паркінде голланд-швейцариялық зерттеу экспедициясы тапқан жұлдыз құрттарының бір түрі Мансердің құрметіне Aposphragisma brunomanseri деп аталды.