Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
20 және 21 ғасырлардағы Габонның премьер-министрі
20th and 21st century Prime Minister of Gabon
Жан Айге Ндонг (12 ақпан 1946 жылы туған) – габондық саясаткер. Ол 2006 жылдың 20 қаңтарынан 2009 жылдың 17 шілдесіне дейін Габонның премьер-министрі болды. Сондай-ақ, 2009 жылға дейін Габон Демократиялық партиясының (ГДП) бірінші вице-президенті қызметін атқарды. Айге Ндонг 2009 жылдың шілдесінде премьер-министр лауазымынан кетіп, 2009 жылдың тамызында өтетін президенттік сайлауға тәуелсіз кандидат ретінде түсу ниетін білдірді. Кейіннен ол өз кандидатурасын оппозицияның біріккен үміткері Андре Мба Обаме пайдасына қайтарды және оппозицияның ресми өкілі болды. 2010 жылдың ақпан айында құрылған біріккен оппозициялық партия – Ұлттық Одақтың вице-президенті болып табылады.
Jean Eyeghé Ndong (born 12 February 1946) is a Gabonese politician. He was the Prime Minister of Gabon from January 20, 2006 to July 17, 2009. He was also the First Vice president of the Gabonese Democratic Party (PDG) until 2009. Eyeghé Ndong resigned as Prime Minister in July 2009 and announced his intention to stand as an independent candidate in the August 2009 presidential election. Subsequently, he withdrew his candidacy in favor of a joint opposition candidate, André Mba Obame, and acted as spokesman for the opposition. He has been vice president of the National Union, a unified opposition party, since its creation in February 2010.
Саяси мансап
Либревильде туған Айге Ндонг, 1960 жылдан 1967 жылға дейін Габон президенті болған Леон М'баның туған інісінің ұлы. Ол 1997 жылдың 28 қаңтарында Қаржы министрінің жанындағы Мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және сол себепті 1999 жылға дейін Ұлттық Ассамблеяда отырмады, ол премьер-министр Жан Франсуа Нтутуме Эманның бірінші үкіметінен шығарылды. Орын алуға мүмкіндік болмаса да, ол 2002 жылдың 27 қаңтарында Нтутуме Эманның үкіметінде Экономика, қаржы, бюджет және жекешелендіру жөніндегі Мемлекеттік министрдің орынбасары болып тағайындалды, ол осы қызметте тағы бір орынбасар министр, Сентюрель Нгома Мадунгумен бірге жұмыс істеді. 2002 жылдың 29 желтоқсанында өткен жергілікті сайлауда ол Либревильдегі муниципалдық кеңеске сайланды, содан кейін Сенатқа сайланды. 2006 жылдың қазан айында ол PDG партиясының вице-президенті болып тағайындалды. Либревильдің 2-ші және 6-шы сайлау округтеріндегі бірінші орын үшін бәсекелесіп, Айге Ндонг пен Мба Абессоль 2006 жылғы желтоқсандағы парламенттік сайлауда қайтадан кездесті. Осылайша, Премьер-министр Айге Ндонг, Премьер-министрдің орынбасары Мба Абессольге қарсы шықты. Айге Ндонг жеңіске жетіп, дауыстардың 66,52% -ын алды. Айге Ндонг 2007 жылдың 19 қаңтарында Бонгоға үкіметінің отставкасын ұсынды, Конституциялық сот парламенттік сайлау нәтижелерін жариялағаннан кейін үкімет отставкаға кететіні туралы конституциялық талапты сақтады. 24 қаңтарда Бонго Айге Ндонгтан жаңа үкімет құруды сұрады, ол келісті; жаңа үкіметтің құрамы 25 қаңтарда, аздаған өзгерістермен жарияланды. 2007 жылдың 28 желтоқсанында Айге Ндонг басқаратын жаңа үкімет тағайындалды, оның құрамы 50 министрден 41-ге дейін азайтылды. 2008 жылдың сәуір айында өткен жергілікті сайлауда Айге Ндонг Либревильдің екінші округінде жеңіске жетіп, Мба Абессольді тағы да жеңді. 2008 жылдың 7 қазанында Айге Ндонг басқаратын жаңа 44 мүшелі үкімет тағайындалды.
Eyeghé Ndong, who was born in Libreville, is a nephew of Léon M'ba, who was President of Gabon from 1960 to 1967. He was then appointed to the government as Secretary of State under the Minister of Finance on 28 January 1997 and therefore did not sit in the National Assembly until 1999, when he was excluded from the first government of Prime Minister Jean François Ntoutoume Emane. Despite his failure to win a seat, he was appointed to Ntoutoume Emane's government as Minister Delegate under the Minister of State for the Economy, Finance, the Budget, and Privatization on January 27, 2002; he worked in that capacity alongside another minister delegate, Senturel Ngoma Madoungou. In the December 29, 2002 local elections, he was elected as a municipal councillor in Libreville, and he was subsequently elected to the Senate. He was also named vice president of the PDG in October 2006. Competing for the first seat in the 2nd and 6th Arrondissements of Libreville, Eyeghé Ndong and Mba Abessole faced each other again in the December 2006 parliamentary election. Thus Eyeghé Ndong, the Prime Minister, challenged Mba Abessole, who was Deputy Prime Minister. Eyeghé Ndong was victorious, winning 66.52% of the vote. Eyeghé Ndong submitted the resignation of his government to Bongo on January 19, 2007, observing a constitutional requirement that the government resign after the results of a parliamentary election were announced by the Constitutional Court. On January 24, Bongo asked Eyeghé Ndong to form a new government, and Eyeghé Ndong accepted; the composition of the new government was announced on January 25, with few changes. A new government under Eyeghé Ndong was named on December 28, 2007, with its size reduced from 50 to 41 ministers. In the April 2008 local elections, Eyeghé Ndong prevailed in the second arrondissement of Libreville, again defeating Mba Abessole. A new 44 member government headed by Eyeghé Ndong was appointed on October 7, 2008.
2009 жылғы оқиғалар
Президент Бонго 2009 жылдың 8 маусымында қайтыс болғаннан кейін, Сенат төрағасы Роза Франсин Рогомбе 10 маусымда конституцияға сәйкес уақытша президент болып іс-әрекетке кірісті. Конституциялық сот Рогомбе ант бергеннен кейін Айге Ндоң үкіметінің өкілеттіктері тоқтатылды деп шешкенімен, оның үкіметі Бонгоның жерлеу рәсімі мен оған дайындық кезеңінде бір аптадан астам уақыт бойы өз орнында қалды. 18 маусымда Бонго жерленгеннен кейін, 19 маусымда Айге Ндонг пен оның үкіметі отставкаға шықты. Рогомбе дереу Айге Ндоңды бұрынғы үкімет құрамына ұқсас үкімет басшысы етіп қайта тағайындады. Үкімет құрамында 48 мүше болды; Премьер-министр лауазымынан және PDG бірінші вице-президенті лауазымынан кейін, ол 21 шілдеде үкіметтегі келіспеушілік пен кейбір "өте ықпалды" министрлердің қолдауының болмауы себепті премьер-министр ретінде жұмыс істеуде қиындықтарға тап болғанын мәлімдеді. Үкімет аз жетістіктерге қол жеткізді деп шағымданып, ол басыламағанын және "әлі де бірдеңе жасауға тырысқанын" айтты. 2009 жылдың тамыз айының соңында Айге Ндонг оппозициялық кандидаттарды Бонгоға қарсы тұру үшін жалғыз кандидатты қолдауға шақырды. Әртүрлі оппозициялық кандидаттар Айге Ндоң төрағалық еткен кездесуде келіссөздер жүргізу үшін жиналды және бірлескен кандидатты таңдау үшін жасырын дауыс беруге қатысты. 28 тамыздағы дауыс беру нәтижесінде бұрынғы министр Андре Мба Обаме жеңімпаз деп жарияланды. Айге Ндонг пен тағы төрт кандидат Мба Обамеге қолдау көрсетіп, өздерінің кандидаттығын қайтарып алды. Айге Ндоңның өкілі кандидаттардың жеке мүдделерінен гөрі халықтың қалауын жоғары қойғанын мәлімдеді.
Following the death of President Bongo on June 8, 2009, Senate President Rose Francine Rogombé succeeded him on June 10 as interim President, in line with the constitution. Although the Constitutional Court ruled that the functions of Eyeghé Ndong's government ended upon Rogombé's swearing in, his government nevertheless remained in place for over a week during the period of Bongo's funeral and its preparations. After Bongo was buried on June 18, Eyeghé Ndong and his government resigned on June 19. Rogombé promptly reappointed Eyeghé Ndong at the head of a government virtually identical in composition to his previous government. It included 48 members; Following his resignation as Prime Minister and as First Vice president of the PDG, he said on 21 July that he had difficulty carrying out his work as Prime Minister due to a lack of cohesion in the government and lack of support from some "very powerful" ministers. While complaining that the government accomplished little, he said that he did not give up and had "still tried to do something". In late August 2009, Eyeghé Ndong called for the opposition candidates to join in support of a single candidate to face Bongo. Various opposition candidates gathered for negotiations at a meeting chaired by Eyeghé Ndong and held a secret ballot to choose a joint candidate. The vote concluded early on 28 August and André Mba Obame—a former minister who was running as an independent—was declared the victor. Eyeghé Ndong and four other candidates then publicly rallied behind Mba Obame, withdrawing their own candidacies. A representative of Eyeghé Ndong said that the withdrawing candidates were putting the call of the people ahead of their own egos.
Ұлттық одақ
2009 жылдың 30 желтоқсанында жаңа, біріккен оппозициялық партия құрылатыны жарияланды, және Айге Ндонг осы партия құруға қатысқан түрлі оппозициялық көшбасшылардың қатарында болды. Ол осы оқиғада бірігу арқылы олардың "жақсы болашақ құруға деген ортақ ниетін" білдіргендерін айтты. Содан кейін Айге Ндонг Пьер Клавэр Зенг Эбоме басқаратын Африка даму қозғалысына (АДҚ) қосылды, және АДҚ екі басқа партиямен бірігіп, 2010 жылдың 10 ақпанында жаңа партия – Ұлттық Одақ (Union nationale, UN) құрылды. Ұлттық Одақ ірі оппозициялық саясаткерлердің алуан түрлі тобын біріктірді; Закари Мибото оның президенті болды, ал Айге Ндонг бес вице-президентінің бірі болып тағайындалды. Айге Ндонг 2014 жылдың желтоқсан айында Сенатқа сайланды. Оппозиция жетекшісі Жан Пингпен бірге 2014 жылдың 20 желтоқсанында президент Бонгоға қарсы наразылық акциясына қатысты, наразылықты таратуға тырысқан полиция тарапынан көз жасырынды газға ұшырады.
On 30 December 2009, the planned creation of a new, united opposition party was announced, and Eyeghé Ndong was among the various opposition leaders participating in it. He said on the occasion that, by uniting, they were expressing a "common will to build a better future". Eyeghé Ndong then joined the African Development Movement (MAD), a minor opposition party led by Pierre Claver Zeng Ebome, and the MAD then merged with two other parties to create a new party, the National Union (Union nationale, UN), which was announced on 10 February 2010. The UN grouped an assortment of major opposition politicians; Zacharie Myboto became its president, while Eyeghé Ndong was designated as one of its five vice presidents. Eyeghé Ndong was elected to the Senate in December 2014. Along with fellow opposition leader Jean Ping, he participated in a protest against President Bongo on 20 December 2014, and he was affected by tear gas fired by police trying to break up the protest.
Жеке өмір
1971 жылдан бері Гизэль Айге Ндонгпен (Биёге туған) үйленген және ол алты баланың әкесі.
He has been married to Gisèle Eyeghé Ndong (née Biyoghé) since 1971 and has six children.