Француздық броненосстық крейсер "Дюпюи де Лом" тарихы

Кіріспе

Француздық бронекері "Дюпю де Лом" – 1880-ші жылдардың соңы мен 1890-шы жылдары Франция әскери-теңіз флоты (Marine Nationale) үшін салынған бронекер. Кейбіреулер оны әлемдегі алғашқы бронекер деп санайды және оның мақсаты жаудың сауда кемелеріне шабуыл жасау болған. Кеме теңіз сәулетшісі Анри Дюпю де Ломның құрметіне аталған. "Дюпю де Ломның" құрылысы қазандықтарындағы мәселелерге байланысты екі жылға кешікті, бірақ ол 1895 жылы қолданысқа берілді және мансабының көп бөлігінде Бресте орналасқан Солтүстік эскадрильяға (Escadre du Nord) бекітілді. Кеме ұзақ қайта жаңартудан өтуге кіріспей тұрып, бірнеше шетел портына сапар шекті. 1902 жылы қайта жаңарту аяқталғаннан кейін, 1906 жылы крейсер ескірген деп танылды және "Дюпю де Лом" Мароккодағы бір тапсырмадан басқа резервке қойылды. 1912 жылы кеме Перу әскери-теңіз флотына сатылды, бірақ олар соңғы екі төлемін төлемеді және кеме Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бресте тоқтап тұрды. Француздар 1917 жылы кемені қайтарып алуға келісіп, алдын ала төленген ақшаны өздерінде қалдырды, содан кейін 1918 жылы оны жүк тасымалдау кемесіне айналдырған бельгиялық кеме компаниясына сатты. "Перувье" деп қайта аталған кеме 1920 жылы сауда кемесі ретіндегі алғашқы сапарында қозғалтқыштары бұзылып қалды және оны бағытталған жеріне сүйреуге тура келді, содан кейін оның көмір жүгінің бір бөлігі өртеніп жатқаны анықталды. Жөндеуге тиімсіз деп танылған "Перувье" Антверпенге сүйретіліп, 1923 жылы мақұлданды.

Дизайн және сипаттама

Дюпю де Ломь «Жаңа мектеп» теңіз теориясының сауда-саттық соғысы стратегиясын іске асыру үшін жобаланды. Кейбіреулер оны алғашқы нағыз бронекер (20 ғасыр басында желкенсіз түрінде, бұрынғы бу мен желкенді бронекерлермен салыстырғанда) деп санайды. Ол қазіргі британдық және итальяндық қорғалған крейсерлерден, әсіресе салыстырмалы түрде қалың әрі кең болаттық бронясынан басым болды. Жоғары жылдамдығы және жылдам ату қабілеті бар қаруларының арқасында шайқас қашықтығын тиімді басқара алды. Барлық қарулары заманауи, жоғары жылдамдықты және қару мұнараларында орналастырылған. Кеме перпендикулярлар арасында өлшенді, Дюпю де Ломьдің ені орташа су сызығы бойынша және қалыпты жүктемеде су ығыстыру қабілеті құрады. Толық жүктеме кезінде ол су ығыстырып, метацентрлік биіктігі тек 0,8 метрді құрады. Бұл кемеге ұзақ және баяу қозғалыс беретін, артиллериялық платформа ретінде сенімсіздік тудыратын фактор болды. Ұзын, қисайған мұрты шұңқыр тәрізді тарауға ұқсады, бірақ брондалмаған. Алдыңғы қарулар атылғанда жарылыс зақымдарын азайту үшін профилі төмендетілді. Онда үш бу машинасы болды: орталық вал үшін тік, ал сыртқы валдар үшін көлденең. Әрбір машина бір винтті айналдырды, сыртқы валдағы винттердің диаметрі ал ортаңғы валдағы винттің диаметрі болды. Бу машиналарына 11 «Амиральте» түтікті қазандықтар қуат берді, олардың жалпы қуаты құрады. Кеменің жобаланған жылдамдығы 18 теңіз шақырымына тең болды. Бірақ 1895 жылғы 2 сәуірде теңіз сынақтары кезінде қозғалтқыштар ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз ететін қуатты ғана өндірді. Дюпю де Ломьдің негізгі қаруы екі 45 калибрлі 194 мм Modèle 1887 зеңбірегінен тұрды, олар кеменің орта бөлігіндегі әрбір жағында орналасқан бір қару мұнарасына орнатылған. Екінші қаруы алты 45 калибрлі 164 мм Modèle 1887 зеңбірегінен тұрды, олардың үшеуі кеменің алдында, ал үшеуі артқы жағында орналасқан бір қару мұнараларында болды. Артқы жағындағы үш мұнара да жоғарғы палубада орналасқан және бір-біріне кедергі келтіруі мүмкін еді. Торпедолық қайықтарға қарсы қорғаныс үшін он және төрт Hotchkiss зеңбірегі тасымалданды. Сонымен қатар, кемеде төрт торпедалық түтік орнатылған: әр жағында су үстінде екеуден. Дюпю де Ломьдің бойымен созылатын және қорғаныш палубасынан су сызығынан жоғары биіктікке дейін жететін целлюлозамен толтырылған ішкі қорған болды. Қорғаныш палубасының астында кеме 13 су өткізбейтін көлденең бөлімдермен және қорғаныш палубасының үстінде тағы үш бөліммен бөлінген. Кеменің басқару мұнарасы 80 мм, ал мұнаралары 100 мм бронямен қоршалған.

Dupuy de Lôme was designed to fill the commerce raiding strategy of the Jeune École naval theory. Considered by some the first true armoured cruiser (as the type is understood in its sailless turn of the century form, compared with earlier steam and sail cruising ships with armour), she was superior to existing British and Italian protected cruisers, especially in her relatively thick and very extensive steel armour. She could exert significant control over the engagement range with her high speed and her heavy armament of quick firing guns, all of which were of very modern high velocity type and were mounted in gun turrets, in marked contrast to her intended opponents who mounted their guns in lightly protected casemates or pivot mounts. The ship measured between perpendiculars, with a beam of Dupuy de Lôme had a mean draught of and displaced at normal load. At deep load, she displaced and had a metacentric height of only This gave the ship a long, slow roll and made her an uncertain gunnery platform. Her long, cut away bow resembled a spur type ram, but was not armoured. It was reduced in profile to reduce blast damage when the forward guns were fired. She had three triple expansion steam engines, a vertical type for the centre shaft and horizontal types for the outboard shafts. Each engine drove a single propeller shaft, with propellers in diameter on the outboard shaft and a propeller on the centre shaft. Steam for the engines was provided by 11 Amirauté fire tube boilers and they were rated at a total of The ship had a designed speed of , but during sea trials on 2 April 1895 the engines only produced that gave a maximum speed of Dupuy de Lôme carried up to of coal and could steam for at a speed of
Dupuy de Lômes main armament consisted of two 45 calibre Canon de 194 mm Modèle 1887 guns that were mounted in single gun turrets, one on each broadside amidships. Her secondary armament comprised six 45 calibre Canon de 164 mm Modèle 1887 guns, three each in single gun turrets at the bow and stern. The three turrets at the stern were all on the upper deck and could interfere with each other. For anti torpedo boat defence, she carried ten and four Hotchkiss guns. She was also armed with four pivoting torpedo tubes; two mounted on each broadside above water. internal cofferdam, filled with cellulose, ran the length of Dupuy de Lôme from the protective deck to a height of above the waterline. Below the protective deck the ship was divided by 13 watertight transverse bulkheads with three more above the protective deck. The ship's conning tower was protected by and her turrets by 100 mm of armour.

Қызмет

"Дюпу де Лом" кемесі 4 шілде 1888 жылы Брест кеме жасаушылығында салына бастады және 27 қазан 1890 жылы суға жіберілді. Сынақтар кезінде оның бірнеше соққыға төзімді темір бронь тақталарының кемшіліктері анықталды, себебі металлургиялық технологиялар әлі де жетілдіріліп жатқан еді, бірақ көпшілігі бәрібір қабылданды. 1892 жылғы 1 сәуірде кеме алғашқы теңіз сынақтарына жіберілді, ал 20 маусымда қазандықтың бір түтігі жарылып, 16 адам қаза тапты. Бұл мәселені жоюға қажетті жөндеу жұмыстары кеменің аяқталуын шамамен бір жылға кешіктірді. 1893 жылғы қазан айындағы қосымша сынақтар "Дюпу де Лом" кемесінің қозғалтқыштары 24 сағаттық сынақ кезінде белгілі бір жылдамдыққа ғана жете алатынын және қазандықтардың құрылымдық тұрғыдан нашар екенін көрсетті. Өндіруші оларды ауыстыруға келісті, бірақ бұл жұмыс кеменің аяқталуын тағы бір жылға ықпалдады. 1894 жылғы 15 қарашада кеме жаңа теңіз сынақтары үшін қайтадан тапсырылды және оның жағдайы қанағаттанарлық деп танылды. "Дюпу де Лом" ақыры 15 мамыр 1895 жылы толыққандай жұмысын бастады және Атлант мұхитының жағалауында орналасқан Солтүстік эскадрильясына бекітілді. Ол Францияны, темір кемелермен бірге, келесі айда Киль каналының ашылу салтанатында француз крейсері "Сюркуф"пен бірге өкілдік етті. 1896 жылғы маусымда Испания порттарына сапар шекті, ал 5 қазанда Ресей императоры Николай II мемлекеттік сапармен келгенде, оның императорлық яхтасын Шербургке сүйемелдеді. 1897 жылғы сәуірде Франция президенті Феликс Фурды Ресейге сапары кезінде кеме сүйемелдеді. Қазан айында басталған қысқаша жөндеу кезінде кемеге белдік кильдері орнатылды, бұл кеменің тербелісін едәуір төмендетті. 1899 жылғы маусымда "Дюпу де Лом" Испания мен Португалия порттарына барды және 1901 жылғы қаңтар-ақпан айларында королева Викторияның жерлеу рәсімінде Францияны Спитхедте өкілдік етті. 1902 жылы Брест қаласында кеменің кең ауқымды қайта құрылуы басталды, оның аясында 20 жаңа Гвиот-дю Темпль су түтікті қазандықтары орнатылды, оның аяқталуына төрт жыл кетті. Қазандықтардың жұмыс қысымы болды, және үшінші түтік қосу қажет болды, бұл кең ауқымды құрылымдық өзгерістерді талап етті. Артқы әскери мачта қарапайым тірек мачтамен ауыстырылды, ал 1906 жылғы шілдедегі теңіз сынақтары "Дюпу де Лом" кемесінің жылдамдығына жете алмайтынын көрсетті. 1906 жылғы қазан айында жөндеуден кейін кеме резервке қойылды және 1908 жылғы қыркүйекке дейін Марокко станциясында қызмет ету үшін қайтадан қолданылмады. Осы уақытқа дейін кеменің көптеген тақталары тот басып, 1909 жылы су тарату жүйесін толығымен бөлшектеп тазалау қажет болды. Содан кейін ол қайтадан резервке жіберілді және оны жөндеудің тиімді емес екені анықталды. "Дюпу де Лом" 1910 жылғы 20 наурызда қызметтен шығарылды, бірақ оны Әскери-теңіз тізімінен алып тастау туралы соңғы шешім 1911 жылғы 20 ақпанда ғана қабылданды. 1910 жылы Эквадордың шағын итальяндық қорғалған крейсерді сатып алуы туралы хабарларға байланысты, Перу француздық бронекрейсерді сатып алуға ұсыныс жасады. Бағасы үш миллион франкқа келісілді, ол үш бөліктен төленуге тиіс, ал Перу Францияға "Дюпу де Ломды" жөндеуге кеткен шығындарды өтеуге келісті. Бұл жөндеу жұмыстары 1912 жылғы 6 наурызға дейін аяқталды және кеме Перу Әскери-теңіз флотына ресми түрде берілді және алғашқы төлемнен кейін "Команданте Агирре" деп қайта аталды. "Умбрияны" Эквадордың орнына Гаити сатып алғаннан кейін, перулықтар сатып алуды аяқтаудан бас тартты және 1914 жылғы қазан айында кеме француздарға қалдырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оны пайдалану ұсыныстары қабылданбады, өйткені ол қайта жөндеуге тұрарлық емес деп саналды. 1917 жылғы 17 қаңтарда кеме ресми түрде Францияға қайтарылды және бұрын төленген ақша "Команданте Агиррені" жөндеуге жұмсалды. Оның сынынан шығарылуынан түсетін 400 000 франктан артық ақша Перуға қайтарылатын болды. 1918 жылғы қазанда ол бельгиялық "Ллойд Роял Белж" (LRB) фирмасына сатылып, "Форжес де Ла Жиронде" компаниясымен "Перувье" деген атпен жүк кемесіне айналдырылды. Оның алдына әдеттегідей қасқыр қақпасы салынды, ал орын экипажға арналды. Екі сыртқы қозғалтқыш, олардың қазандықтары мен винт шахталары, сондай-ақ екі алдыңғы түтіктер алынып тасталды. Кеменің қабырғалары мен палубасының броньдары конструкцияның беріктігіне қауіп төндірмейтін жерлерден алынып тасталды. "Перувье" 1919 жылғы желтоқсанда жеткізілді және ол 1920 жылғы 20 қаңтарда Кардиффтен Рио-де-Жанейроға көмір тасымалдай отырып, алғашқы сапарын бастады. Келесі күні Фалмутта қозғалтқышты жөндеу жұмыстары жүргізіліп, 14 ақпанда ғана аяқталды. Оның қозғалтқышы Атлантиканың ортасында қайтадан бұзылып, испандық сауда кемесімен Лас-Пальмасқа сүйретілді. 20 наурызда келгеннен кейін, ол тағы бір LRB кемесімен Пернамбукуға сүйретілді. 1 маусымда келгеннен кейін, оның үшінші ұясындағы көмір өртеніп жатқаны анықталды. Өрт 19 маусымға дейін сөндірілмеді және кеме 14 қазанға дейін портода қалды. "Перувье" Антверпенге сүйретілді, 18 қарашада келді және металл тескіштерге сатылғанша бос тұрды. 4 наурыз 1923 жылы ол Флиссингтегі кеме бөлшектеушілерге сүйретілді.

Dupuy de Lôme was laid down at the Brest shipyard on 4 July 1888 and launched on 27 October 1890. A number of her forged steel armour plates proved to be defective during tests as the metallurgical techniques to harden it were still under development, but most plates were accepted anyway. The ship was commissioned for preliminary sea trials on 1 April 1892 and one boiler tube burst on 20 June, burning 16 men. The necessary modifications to fix the problem delayed the ship's completion by almost a year. Further testing in October 1893, showed that Dupuy de Lômes engines could only attain during a 24 hour trial and that the boilers were structurally unsound. The manufacturer agreed to replace them, but the necessary work delayed the ship's completion by another year. She was commissioned again for a new set of sea trials on 15 November 1894 and proved reasonably satisfactory. Dupuy de Lôme was finally commissioned on 15 May 1895 and was assigned to the Northern Squadron, based on the Atlantic coast. She represented France, together with the ironclad French ironclad Hoche and the cruiser French cruiser Surcouf, during the opening ceremony for the Kiel Canal the following month. She made port visits in Spain in June 1896 and escorted the Russian Imperial yacht into Cherbourg when Nicholas II of Russia began a state visit on 5 October. The ship escorted the President of France, Félix Faure, when he visited Russia in April 1897. Bilge keels were fitted during a brief refit that began in October and effectively reduced the ship's roll by half. In June 1899, Dupuy de Lôme visited ports in Spain and Portugal and she represented France at Spithead during Queen Victoria's funeral in January–February 1901. The ship began an extensive reconstruction in 1902 at Brest, with the installation of 20 new Guyot–du Temple water tube boilers, that took four years to complete. The boilers had an operating pressure of and they required that a third funnel be added which necessitated extensive structural modifications. The rear military mast was replaced by a simple pole mast and sea trials in July 1906 showed that the ship could only attain from Dupuy de Lôme was placed in reserve after completing her refit in October 1906 and was not recommissioned until September 1908 for service on the Moroccan station. By this time many of the ship's plates were rusting and her entire water distribution system had to be dismantled for cleaning in 1909. Later that year, she was placed into reserve again and deemed uneconomical to repair. Dupuy de Lôme was decommissioned on 20 March 1910, but the final decision to strike her from the Navy List was not made until 20 February 1911. Prompted by the rumoured purchase of the small Italian protected cruiser Italian cruiser Umbria by Ecuador in 1910, Peru offered to buy a French armoured cruiser. A price of three million francs was agreed upon, to be paid in three instalments, and Peru agreed to reimburse France for the costs of repairing Dupuy de Lôme. These repairs were completed by 6 March 1912 and the ship was formally transferred to the Peruvian Navy and renamed Commandante Aguirre after the first instalment was paid. After Umbria was bought by Haiti instead of Ecuador, the Peruvians lost interest in completing the purchase and the ship was left in the care of the French in October 1914. Proposals to use her during World War I were rejected as she was thought to be too obsolete to be worth refitting. On 17 January 1917 the ship was officially returned to France and the money already paid was put against the cost to repair Commandante Aguirre. Any money in excess of the estimated 400,000 francs that her scrapping would bring would be turned over to Peru. In October 1918, she was sold to the Belgian firm of Lloyd Royal Belge (LRB) and converted to a freighter under the name Péruvier by Forges et Chantiers de la Gironde. A conventional bow was built up over her pseudo ram and the space was used to accommodate her crew. The two outboard engines, their associated boilers and propeller shafts were removed as were the two forward funnels. The ship's side and deck armour was removed wherever it did not compromise structural strength. Péruvier was delivered in December 1919 and she began her first voyage carrying of coal from Cardiff to Rio de Janeiro on 20 January 1920. Engine repairs had to be made at Falmouth the next day and were not completed until 14 February. Her engine broke down again in the mid Atlantic and she was towed to Las Palmas by a Spanish merchantman. Arriving there on 20 March, she was towed by another LRB ship to Pernambuco. After her arrival there on 1 June, the coal in her No. 3 hold was found to be on fire. This was not extinguished until 19 June and the ship remained in harbour until 14 October. Péruvier was towed to Antwerp, arriving on 18 November, and lay idle there until she was sold for scrap. On 4 March 1923, she was towed to the shipbreakers in Flushing.