Кіріспе

Американдық ақын Эммануэль Ксавье (Emanuel Xavier; 1970 жылғы 3 мамырда туған) – американдық ақын, поэзияны ауызша оқитын өнер шебері, автор, редактор және Бруклиннің Бушвик ауданында туып өскен ЛГБТҚ белсендісі. Нью-Йорктегі Ист Виллидж, Манхэттен өнер ортасымен байланысты, ол бал мәдениеті және Нуйорика қозғалысынан өрби, сәтті ақынға, жазушыға айналып, гей жастар бағдарламаларын және латын американдық гей әдебиетін қолдаушы болды.

Алғашқы жылдар

Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында Эммануэль Ксавье Гранья эквадорлық анасынан дүниеге келді. Оның әкесі оның жүкті екенін білгеннен кейін оларды тастап кетті. Ол анасымен және оның бірге тұратын жігітімен тәрбиеленді, ол әйелінен ажырасқанмен, жылдар бойы үйленген күйінде болды. Оған нағыз әкесі туралы ештеңе айтылмады. Бала кезінде Ксавье туысынан жыныстық зорлық көрді. Ол 1970-ші жылдары Бушвик ауданында өсті, сол кезде ол негізінен Пуэрто-Рикодан, афроамерикандықтардан және аздаған итальяндықтардан құралған иммигранттар қауымы болған. Ол сол кезде Квинс ауданындағы басым ақ нәсілді бастауыш мектепке автобуспен жеткізілді, онда ол нәсілшілдікке ұшырады. 16 жасында ол анасы мен оның бірге тұратын жігітіне өзінің гомосексуал екенін айтты және осы үшін үйден қуылды. Ксавье кәмелетке толмаған еркек проституты ретінде көшеде тірі қалды. Кейіннен ол "Бір түрлі жарық" (кітап дүкені) жұмыс істеді. Ол поэзияны "ауырсыну мен ашуды босатудың жолы" деп қарастырған.

Кәсіби мансап

90-жылдардың ортасында ол ЛГБТҚ+ қауымдастығына ай сайынғы "Realness & Rhythms" атты табысты шараларды Нью-Йорктегі A Different Light (кітап дүкенінің) жертөлесінде ұйымдастырып, сөздік поэзияны таныстыруға көмектесті. 1997 жылы "Пир патшайымы" атты поэзия кітабын өзі шығарды. "Осы дәуірде (Марлон Риггстің "Тілдерді шешіп" туындысымен бірдей кезеңде) біз Еммануэль Ксавьердің ерекше "Пир патшайымы" поэзиясын алдық – латын американдық автордың поэзиясы, тақырыптық және стиль жағынан осы туындыға ұқсас." 1998 жылы Вилли Нинжаның көмегімен ол Ксавьер үйін және Глам Слемді құрды, бұл Нью-Йорктегі Ақындар кафесінде (кейін Боуэри поэзия клубында) жыл сайынғы орталықтағы өнер шарасы болды. Ксавьер және Кстраваганза үйлері дәстүрлі балдарды ұйымдастыру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Painted Leaf Press, қазір жұмыс істемейтін тәуелсіз баспа компаниясы, Ксавьердің жартылай автобиографиялық романын жариялады. Кішігірім таралыммен шығарылғанына қарамастан, роман "Ламбда" әдеби сыйлығына "Кіші баспа" санатында ұсынылды. Кейіннен 2009 жылы Rebel Satori Press басылымы оны он жылдық мерейтойына арнап қайта басып шығарды. 9/11 оқиғасынан кейін Ксавье "Жаулау үшін сөздер" атты поэзиялық қайырымдылық шарасын ұйымдастыруға көмектесті. Оның "Сәуір әні" өлеңі алғашқы Ұлттық 11 қыркүйек ескерткіші мен мұражайының веб-сайтына енгізілді және кейіннен 2002 жылы "Американо" өлеңдер жинағында жарияланды. 2002 жылы Ксавье Трибекадағы ДесБроссес көшесіндегі Трибека шатырында 14-ші жылдық Ламбда әдеби сыйлықтарын табыс ету рәсімін өткізді. Ол: "Гейлердің күн тәртібі міндетті түрде хип-хоп қозғалысының бөлігі емес. Мені ең болмаса Ричард Симмонс қолдайды, Рассел емес" деді. Бұл оның Рассел Симмонстың "Def Poetry" бағдарламасында екі рет қатысуға шақырылуына себеп болды. Ол сондай-ақ "In The Life with Laverne Cox" бағдарламасын жүргізді. Ол Вольфганг Буштың "Мен қалай көрінемін" деректі фильмінде түсті және "Шыңға сапар" көркем фильмінде басты рөлдердің бірін сомдады. Ксавье 2005 жылы "Оқтар мен көбелектер: Квир сөздік поэзиясы" антологиясын редакциялады, бұл оған антологиялар санатында екінші Ламбда әдеби сыйлығына үміткерлікке мүмкіндік берді. Бірнеше жылдан кейін, 2008 жылы ол "Марипосалар: Квир латино поэзиясының заманауи антологиясы" антологиясын редакциялады. El Museo del Barrio 2010 жылы "Legendary" сөздік поэзия альбомына негізделген хореографиялық би көрсетілімін ұйымдастырды. "Егер Иса гей болса" – 2010 жылы алғаш жарық көрген Эммануэль Ксавьердің үшінші толық өлеңдер жинағы. Кітаптың мұқабасындағы дәстүрлі Иса және ішіндегі гей секстік суреттердің болуы оның жарық көруіне қарсылық тудырды. 2013 жылы "Жамандық" атты өлеңдер жинағын жариялады. Ксавье 2015 жылдың 21 наурызында TEDx Bushwick-те сөз сөйлеуге шақырылды. Сондай-ақ, ол Испаниядан (Исландия, Иордания, Палестина) келген ақындарды қамтитын деректі фильм түсірді. Деректі фильмнен алынған үзінді "Американо" қысқаметражды фильмі ретінде жарық көрді. Ол сондай-ақ Америка ақындары академиясымен бірлесіп "The High Line" жобасы аясында алғашқы "Күн батқаннан кейін: Поэзия серуені" шарасын ұйымдастыруға көмектесті. 2016 жылы ол "Нұр" атты еңбегін жариялады. Кейін, 2024 жылы осы кітаптан алынған "Нұр" атты өлең "The Best American Poetry" блогының апталық өлеңі болып таңдалды. Stonewall Inn төңкерісінің 50 жылдығына орай, Ксавье 2019 жылы Stonewall Inn Gives Back бастамасына қатысты. Басқа қатысушылардың арасында Аманда Лепор, Дион Уорвик, Кейт Борнштейн, Леа ДеЛария, Майкл Мусто, Майкл Ури және Нико Торторелла болды. Ол Penguin Random House үшін жұмыс істейді және 2011 жылы The Penguin Random House LGBTQ Network-ті құрды, онда ол бастапқыда топ төрағасы болды. 2021 жылы "Эммануэль Ксавьердің таңдамалы өлеңдері" атты өлеңдер жинағы жарық көрді. 2022 жылы ол The Publishing Triangle кеңесіне кіргені туралы хабарланды. 2023 жылы ол 35-ші жылдық Publishing Triangle Awards сыйлығын өткізді және 2023 жылдың күзінде "Сүйкімді бала" атты жаңа кітабын жариялады. Сол жылы оның "Ескі кәсіпқой" атты өлеңі алғаш рет "Poetry" журналында жарияланды. Бұл кітап оған Гей поэзиясы номинациясы бойынша үшінші Ламбда әдеби сыйлығына үміткерлікке ие болды. 2024 жылдың 17 сәуір күні сәрсенбіде ол The New School-де 36-шы жылдық Publishing Triangle Awards сыйлығын өткізді.

Белсенділік

Бұрынғы үйсіз жасөспірім ретінде ол Сильвия Ривераның орны және Али Форни орталығы сияқты ұйымдарға арналған қайырымдылық шараларын ұйымдастырды. Ол сонымен қатар ACT UP Latino Caucus, Latino Commission on AIDS, Men of All Colors Together / New York (MACT / NY), Marriage Equality New York (MENY) және басқа да белсенді ұйымдармен байланыста болды. 2017 жылы PEN America оны Трамп әкімшілігіне қарсы наразылық ретінде Нью-Йорк қалалық кітапханасының алдында өткен Writer's Resist митингісінде "Americano" атты өлеңін оқып беруге шақырды. Сол жылы оның "Пиер Куин" поэзия жинағының 20 жылдығына арналған бір апталық көрме өткізілді. 2018 жылы ол Мәдени дипломатия жөніндегі халықаралық симпозиум аясында Біріккен Ұлттар Ұйымында өлеңдерін оқыды. Ол қару-жарақ бақылауы туралы жаңа өлеңмен бөлісті, бірақ сынға ұшырағаннан кейін, оны қайтадан спикер ретінде шақырудан бас тартты.

Шабуыл және соңынан

2005 жылдың қазан айында Ксавьер Бруклиндегі Бушвик ауданында шамамен 20 жас жігіттен шабуыл көрді. Шабуылға қатысты түрлі әңгімелер болды, кейбіреулері оның "Латин Кингс" тобына полицияның қатыгездігі туралы "Құдайды күту" атты өлеңін жариялауға рұқсат бергендігіне байланысты болғанын айтты. Шабуылдан кейін Ксавьерде акустикалық неврома, яғни мидың ісігінің бір түрі анықталды және оған операция жасалды; ісік қатерлі емес еді, бірақ жарым-жартылай бет парализіне әкелді. Ол параличтен жазылып кетті, алайда оң құлағының есту қабілеті жоғалды. Америкалық кітапханалар қауымдастығы Ксавьердің "If Jesus Were Gay" және "Nefarious" поэзия жинақтарын 2011 және 2015 жылдардағы "Көпіршік кітаптар" тізіміне енгізді. Оның үш кітабы – "Radiance", "Еммануэль Ксавьердің таңдамалы өлеңдері" және "Me No Habla With Acento: Contemporary Latino Poetry" антологиясы – Халықаралық латындық кітап сыйлығының финалистері болды. Сондай-ақ, оның үш кітабы – "Christ Like" романы, "Bullets & Butterflies: queer spoken word poetry" антологиясы және "Love(ly) Child" поэзия жинағы – Lambda әдеби сыйлығының финалистері атанды. Ол "Gay City Impact" сыйлығының және Марша А. Гомес мәдени мұрасы сыйлығының иегері. Ол Lambda әдеби сыйлығының төрешісі және 2023 жылғы "Святые и грешники" (Saints & Sinners) ЛГБТҚ+ әдеби фестивалінің поэзия төрешісі қызметін атқарды. 2023 жылы ол "Святые и грешники" (Saints & Sinners) ЛГБТҚ+ әдеби фестивалінің Даңқ залына енгізілді.