Шотланд жазушысы Клод Брюс Маршалл өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Шотланд жазушысы, подполковник Клод Каннингэм Брюс Маршалл (24 маусым 1899 – 18 маусым 1987) – өнімді шотланд жазушысы, ол көптеген тақырыптар мен жанрларда көркем және ғылыми-популярлы кітаптар жазған. Оның алғашқы кітабы "Түнгі ұры" 1918 жылы шықты, бұл кітап жеке басылым болуы мүмкін. Оның соңғы кітабы "Каперлер туралы есеп" 1988 жылы, жазушының өлімінен кейін жарық көрді, осылайша 70 жылдық шығармашылық жолы аяқталды.

Өмір және жұмыс

Маршалл Шотландияның Эдинбург қаласында Клод Нивен Маршалл мен Энни Маргарет (Брюс) Маршаллдың ұлы болып дүниеге келді. Ол Сент-Эндрюс қаласында білім алды. 1917 жылы католик дінін қабылдап, өмірінің соңына дейін сол сенімде белсенді болып, қызығушылық танытты. Ол Una Voce және Latin Mass Society ұйымдарының мүшесі және кейде офицері болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бастапқыда Хайленд жеңіл жаяу әскерінде қатарлы қызмет етті. 1918 жылы Корольдік ирландтық фюзельерлерге екінші лейтенант болып тағайындалды, содан кейін Лондонның 34-ші округтік батальонына ауыстырылды. 1918 жылғы қаруды тастауға алты күн қалғанда Франциядағы Брюйелл қаласының маңында ауыр жарақат алды. Батыл неміс медициналық қызметкерлері оны құтқару үшін қарқынды артиллериялық оққа ұшырады, ол тұтқынға алынды. Оның жарақаты салдарынан бір аяғы ампутацияланды. 1919 жылы лейтенант атағына көтеріліп, 1920 жылы әскери қызметке жарамсыз деп танылды. Соғыстан кейін ол білімін Шотландияда аяқтады, 1925 жылы Эдинбург университетінің коммерция бакалавры дәрежесін алып, аудитор болып жұмыс істеді, содан кейін Францияға көшіп, Париждегі Peat Marwick Mitchell фирмасының филиалында жұмыс істеді. 1928 жылы Мэри Пирсон Кларкқа (1908–1987) үйленді. 1945 жылы генерал-лейтенант тізіміне ауыстырылып, 1946 жылы полковник шындығында армиядан шықты. Соғыстан кейін Маршалл Францияға оралып, Лазурлық жағалауға көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол 88 жасқа толуына алты күн қалғанда Францияның Биот қаласында қайтыс болды.

Жазушылық мансап

Католик дінін қабылдаған Маршалл көбінесе әзіл-қалжыңға, сатираға толы және діни мән-жайлары бар әңгімелер жазды. Оның туындыларындағы маңызды тақырыптар – католицизм, есеп ісі, шотландтық тегі, соғыс, саяхат және интрига. Көбінесе басты кейіпкерлер есепшілер немесе католик дін қызметкерлері болады. Оның романдарының кейіпкерлері көбінесе жануарларды жақсы көреді және олардың жағдайына алаңдайды. Қазіргі заманғы өнер мен әдебиетке деген жек көрушілік жиі білдіріледі. Маршаллдың алғашқы әдеби жұмысы – ол Сент-Эндрюс университетінде оқып жүрген кезінде жарық көрген «Түнгі ұры» атты әңгімелер жинағы. Оның алғашқы романы «This Sorry Scheme» 1924 жылы жарық көрді. Содан кейін романдар тізбесі жарияланды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жазған ешбір туындысы «Әке Малахияның кереметі» (1931) сияқты үлкен даңққа ие болған жоқ. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маршалл толық уақытты жазушы болып, есепшілік жұмысынан бас тартты. Есепші және жазушы ретіндегі екі мансабы туралы Маршалл бірде былай деді: «Мен кітап жазатын есепшімін. Есепшілер қауымда мені ұлы жазушы деп санайды. Романшылар арасында менің білікті есепші екенімді есептейді». Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жазған ең танымал туындыларының бірі – Винг-командир Ф. Ф. Е. Йео Томасқа арналған «Ақ қоян» (1953) өмірбаяны, онда ол қарсылық қозғалысында болған кездегі ерліктері мен қиындықтарын сипаттайды. 1959 жылы ол Влодзимеж Петржак сыйлығына ие болды. Маршаллдың көптеген туындыларының тақырыбы – дін, әсіресе рим католицизмі. Оның алғашқы үлкен жетістігі – «Әке Малахияның кереметі» – күнәлі мінез-құлқымен кездескен бір шотландтық дін қызметкерінің кереметке қатысуы туралы. Кейінгі романдарының көптеген туындылары да азғырумен бетпе-бет келген, бірақ қарапайым және төменпайлы түрде жеңіске жеткен дін қызметкерлері туралы болып табылады (мысалы, «Әлем, тән және Смит әкесі» (Барлық даңқ ішінде) (1944), «Қызыл жіп» (Шайтан және кардинал Кэмпбелл) (1959), «Әке Хилларидің демалысы» (1965), «Жапырақтардың құлау айы» (1963)). Діни мәселелерге арналған басқа кітаптар жеке жауапкершіліктен гөрі католик доктринасы мен оның қазіргі өмірмен байланысына көбірек назар аударады, мысалы, «Епископ» (1970), «Пётр II» (1976), «Урбан III» (1973) және «Маркс I» (1975). Көптеген эмигранттар сияқты, Маршалл да өз Отанына деген зор сүйіспеншілігін білдірді. Оның кітаптарының көпшілігі Ұлыбританияда немесе британдық азаматтардың басты кейіпкерлері бар жерде өтеді. Маршаллдың Шотландияға деген құрметін ең жақсы көрсететін туындысы – «Қара өгіз» (1972), оны Маршалл шотланд эпосы деп атады. Маршаллдың бірнеше кітабында тыңшылық және интрига туралы тақырыптар бар, мысалы, «Luckypenny» (1937), «Любек қызы» (1962), «Жапырақтар құлаған ай» (1963), «Искариот операциясы» (1974), «Каперлердің есебі» (1988), «Есеп» (Банк аудиті) (1958) және «Тек бітіріңіз» (1954). Оның кейбір романдарында Маршалл сияқты аяқ-қолынан айырылған басты кейіпкерлер бар. Бір романның кейіпкерлері басқа романдардағы екінші рөлдерде кездеседі. Маршалл өз заманында белгілі бір дәрежеде танымал болды. Оның кітаптары Атлантиканың екі жағындағы маңызды басылымдарда мақалалармен жарық көрді. Оның кем дегенде екі кітабы Айлық кітап клубының таңдауы болды; Роман 1950 жылы американдық телешоу «Форд театры сағатында» көрсетілді. 1961 жылы роман Бернхард Вики режиссерлік еткен және Хорст Болман, Ричард Мюнх және Кристиан Нильсен ойнаған неміс фильмінің негізі болды. 1947 жылы жазған «Вечерние в Вене» романы 1949 жылы Уолтер Пиджен, Этель Бэрримор, Питер Лоуфорд, Анжела Лансбери және Джанет Ли ойнаған «Қызыл Дунай» фильмінің негізі болды. Джордж Сидни режиссерлік етті. Фильмнің жарық көргеннен кейін роман «Қызыл Дунай» деген атпен қайта басылды. 1953 жылы жазған «Әдемі қалыңдық» романы 1960 жылы Ава Гарднер, Дирк Богард, Джозеф Коттен және Витторио Де Сиканың қатысуымен түсірілген «Қызыл киген періште» фильмінің негізі болды. Бұл Наннали Джонсонның соңғы режиссерлік жұмысы болды. Оның 1952 жылы жазған «Ақ қоян» кітабы құпия агент Ф. Ф. Е. Йо Томастың Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерліктері туралы баяндайды және 1967 жылы телесериалға бейімделді. Оның 1963 жылы жазған «Жапырақтар құлаған ай» романы 1968 жылы шыққан «Der Monat der fallenden Blätter» атты неміс телешоуының негізі болды. Маршалл сценарийді Дитрих Хаугкпен бірге жазды.

A Roman Catholic convert, Marshall wrote stories that are usually humorous and mildly satiric and typically have religious overtones. Important themes which run through his works are Catholicism, accounting, a Scottish heritage and war, adventure and intrigue. Often major characters are accountants or Catholic priests. Characters in his novels are often fond of animals and concerned about their treatment. Contempt for modern art and literature is often expressed. Marshall's first literary work was a collection of short stories entitled A Thief in the Night published while he was still a student at St. Andrews University. His first novel, This Sorry Scheme was published in 1924. A stream of novels soon followed, but none of the fiction he wrote before the Second World War gained as much notoriety or staying power as Father Malachy's Miracle (1931). After the Second World War Marshall became a writer full time, giving up his work as an accountant. As to his dual career as an accountant and writer, Marshall once said, "I am an accountant who writes books. In accounting circles I am hailed as a great writer. Among novelists I am assumed to be a competent accountant." Among his better known works after the Second World War is The White Rabbit (1953), a biography of Wing Commander F. F. E. Yeo Thomas, describing his exploits and sufferings while in the Resistance during World War II. In 1959 he was awarded the Włodzimierz Pietrzak prize. The theme of much of Marshall's works is religion, with a focus on Roman Catholicism. His first great success, Father Malachy's Miracle, is about an innocent Scottish priest whose encounter with sinful behaviour causes him to become involved in a miracle. A number of his later novels also deal with clergy who are faced with temptation but manage to triumph in a modest and humble manner (e. g., The World, the Flesh, and Father Smith (AKA All Glorious Within) (1944), A Thread of Scarlet (AKA Satan and Cardinal Campbell) (1959), Father Hilary's Holiday (1965), The Month of the Falling Leaves (1963)). Other books centered on religious issues deal more with Catholic doctrine and its relationship to modern life than with personal responsibility, such as The Bishop (1970), Peter the Second (1976), Urban the Ninth (1973) and Marx the First (1975). Like many expatriates, Marshall expressed great love for his homeland. Most of his books were either set in Great Britain and/or have main characters of British nationality. The work which best shows Marshall's affection for Scotland may be The Black Oxen (1972), which Marshall billed as a Scottish epic. Several of Marshall's books have themes about espionage and intrigue, such as Luckypenny (1937), A Girl from Lübeck (1962), The Month of the Falling Leaves (1963), Operation Iscariot (1974), An Account of Capers (1988), The Accounting (AKA The Bank Audit) (1958), and Only Fade Away (1954). Some of his novels feature major characters who, like Marshall himself, have suffered the loss of a limb. Often major characters from one novel appear in minor roles in other novels. Marshall was relatively popular in his time. His books were reviewed in major publications on both sides of the Atlantic. At least two of his books were Book of the Month Club selections; The novel was adapted for presentation on The Ford Theatre Hour, an American TV show, in 1950. In 1961, the novel was the basis for the German film Das Wunder des Malachias directed by Bernhard Wicki and starring Horst Bollmann, Richard Münch and Christiane Nielsen. His 1947 novel Vespers in Vienna was the basis of the 1949 film The Red Danube starring Walter Pidgeon, Ethel Barrymore, Peter Lawford, Angela Lansbury and Janet Leigh. George Sidney directed. After the movie's release the novel was re issued under the title The Red Danube. His 1953 novel The Fair Bride was the basis of the 1960 film The Angel Wore Red starring Ava Gardner, Dirk Bogarde, Joseph Cotten and Vittorio De Sica. It was the last film directed by Nunnally Johnson. His 1952 book, The White Rabbit, recounting the World War II exploits of secret agent F. F. E. Yeo Thomas, was made into a TV mini series in 1967. His 1963 novel The Month of the Falling Leaves was the basis of the 1968 German TV show Der Monat der fallenden Blätter. Marshall co wrote the screenplay with It was directed by Dietrich Haugk.