Кіріспе

Association Tchadienne pour la Promotion et la Défense des Droits de l'Homme немесе Чадтың Адам құқықтарын ілгерілету және қорғау қауымдастығы (қысқаша ATDPH немесе ATPDH) – Чадта қызмет ететін адам құқықтары ұйымы. Ұйымдың негізін қалаушыларының бірі Дельфин Джирайбе айтқандай, 1990 жылы Идрис Дебидің Хисен Хабренің диктатурасын құлатуына байланысты, ол және бірнеше әріптестері шетелден Чадқа оралғанда, халық арасында кеңінен ашаршылық пен кедейлікке тап болды. Осы оқиға оларды болашақта осындай қасіреттің алдын алу мақсатында ATDPH-ты құруға ынталандырды.

Бала сарбаздарды қолдану туралы есеп

ATPDH президенті және заңгер Жаклин Мудеина қазіргі Чад үкіметін кәмелетке толмағандарды Чад әскеріне күштеп алуда және оларды "адам қалқаны ретінде" пайдалануда айыптайды. Біздің қолымызда осыны растайтын көптеген мәліметтер бар, соның ішінде қашып шығуға үлкерген куәгерлердің куәліктері де бар. [Жас жігіттердің] соғыс аймағына жіберіліп жатыр дегенде еш күмәнім жоқ. Мудеина бала сарбаздар Чадтың солтүстігіндегі Бурку Эннеди Тибестидегі әскери казармаларға, яғни Чадтың астанасы Нджаменадан солтүстікке қарай 94 миль қашықтықтағы Муссороға, содан кейін Чад-Судан шекарасына, қазіргі Чад-Судан қақтығысында күш беру үшін жіберіледі деп мәлімдейді. Бұл, армиядан дезертир болып, Демократиялық өзгерістер үшін біріккен одаққа (UFDC) қосылған офицерлердің көптеп кетуіне байланысты. UFDC қазіргі Чад президенті Идрис Дебидің үкіметін құлатып, екі жылдық кезеңнен кейін "әділ және еркін сайлаулар" өткізуді көздейді. Чадтың қоғамдық қауіпсіздік министрі Рутуанг Йома Голом Дебидің дезертирліктерге байланысты әскерді нығайтып жатқанын және 300-ден астам "колумбиялықтардың" ұсталғанын – "көше баласы" деген мағына беретін, қорлайтын сөз екенін айтты. Голом журналистерге: "Полиция ұстаған адамдар – ата-аналары бағып-қағуға шамасы келмейтін жас қылмыскерлер. Біздің немесе полицияның Чад азаматтарын әскерге күштеп жіберу ниеті жоқ. Қазірге дейін барлық жұмысқа алынғандар еріктілер" деді.

Үкімет тарапынан қысым

2005 жылғы 11 маусымда Мудеина Нджаменадағы француз елшілігі алдында президент Дебинің қайта сайлануындағы дауыс беру бұзылуына қарсы бейбіт наразылық білдірген 100 әйелге полиция күш қолданып, ұрып-соғып, көзден жас шығарушы газ таратқан кезде жарақат алды. Әйелдер француз елшісіне жаңа сайлау талап етіп петиция тапсыруды көздеген.

Тану

2004 жылы Роберт Ф. Кеннеди Әділет және Адам құқықтары орталығы Джирайбеге осы топпен жұмысы үшін Роберт Ф. Кеннедидің Адам құқықтары сыйлығын табыс етті, оның "Чад халқының адам құқықтарын ілгерілетудегі шаршысыз еңбегін, көбінесе өзінің және отбасының қауіпсіздігіне үлкен қауіп тудырғанына" жоғары баға берді.