Кіріспе

Израиль ұлттық жолы (Швил Исраэль) – Израиль мемлекетінің бүкіл ұзындығын басып өтетін, солтүстік ұшы Ливан шекарасына жақын, елдің ең солтүстігіндегі Кибуц Кфар Гиладиде орналасқан, ал оңтүстік ұшы Қызыл теңіздегі Эйлатқа дейін созылатын жаяу жол. Жалпы ұзындығы шамамен 1000 шақырымды құрайды. Бұл жол 1995 жылы ашылды. Жол үш түсті жолақтармен (ақ, көк және қызғылт сары) белгіленген, оны толық аяқтауға орташа есеппен 45-60 күн уақыт кетеді. 2019 жылдың қазанында жол Масада мен Өлі теңіз аймағын қамту үшін ұзартылды, ал 2023 жылдың тамызында Голан биіктіктеріндегі шағын бөлігі де қосылды. Израиль ұлттық жолы National Geographic журналының "ең тамаша" 20 жолының тізіміне енген. Ол "қасиетті кітаптардағы ландшафттардың ұлы салтанатын, сондай-ақ қазіргі израильдіктердің күнделікті өмірін көрсететін" жол деп сипатталады. 2016 жылдың қаңтарынан бастап Израиль ұлттық жолын Google Street View сервисі арқылы тамашалауға болады. Израиль ұлттық жолы Google Street View-де. Жаяу саяхаттау үшін ең қолайлы мезгілдер – ақпанның ортасынан мамырдың ортасына дейін немесе қыркүйектен желтоқсанға дейін. Мамырдың ортасынан тамыздың соңына дейінгі жаз айлары тым ыстық болып саналады. Қыс айларында жаңбыр, суық температура және жолдың оңтүстік бөліктеріндегі тасқын қаупі болғандықтан, бұл кезең жаяу саяхат үшін кем танымал.

Марапаттар мен мойындау

2012 жылы National Geographic журналы бұл жолды ең жақсы жаяу серуендеу жолдарының тізіміне қосты. Ол «көптеген жаңалықтарда ұмытылып қалатын Таяу Шығыстың жабайы табиғатының керемет сұлулығымен байланыс орнатуы» үшін мақталып бағаланды. Журналдың мәліметінше, «жолда жүріп ізраилдіктермен кездесу және жергілікті халықтың үйлеріне шақырып, қонақжайлық көрсететін шағын кибуцтарда уақыт өткізу – жолдың ең қызықты тұсы». Жол Жоғарғы Галилеяға қарай төмендеп, Кирьят-Шмона қаласынан өтеді және Тель-Хайға жақын орналасқан Жозеф Трамплдор ескерткішінің жанынан өтеді. Осы аймақтағы жол көтеріңкі, Ұлы Жарақ аңғарының бөлігі – Хула аңғарының көрінісін ұсынады. Алға жылжумен жол Наби Юша бекінісіне/Метцудат Коахқа, содан кейін Әл-Наби Юша (Пайғамбар Ешуа) қасиетті орнына жетеді. Жол Мерон тауына дейін созылады. Ол Илияның креслосы деп аталатын тас формациясы мен Хирбет-Шема археологиялық ескерткішінің жанынан өтеді. Сонымен қатар, жол бойында Израильдің Ұлттық Су Жүру Жүйесінің ашық құбырларын көруге болады. Одан кейін Сафед қаласынан екі жүз метрден астам төменде жатқан Нахал Амудтан өтеді.

Төменгі Ғалилея

Енді жол төменгі биіктікте, Мигдал қаласына, Ғалилея теңізінің жанына жетеді. Содан соң Арбел тауына қысқа ғана көтеріліп, төмендегі тік жарлар мен табиғи үңгірлердің көрінісін ашады. Осы жерден Хатин шайқасы болған Хаттин мүйіздеріне жақындайды. Ұзақ өтпей, жол Ғалилея теңізінің жанындағы Тиберия қаласынан өтеді. Біраз уақыт бойы теңіз жағалауын бақылап жүріп, жол Ғалилея теңізінен Ярденит шомылу орнынан Иордан өзеніне қарай бұрылады, оны өте қысқа мерзімге ілеседі. Жол Аулам және Сирин ауылдарының орналасқан жерлерінен, сондай-ақ Тель-Рекхес археологиялық ескерткішінің жанынан өтеді. Содан кейін жол Табор тауынан жалғасады, оның ең жоғары нүктесінде Түрлену шіркеуі орналасқан. Төмен түскен соң, жол қайтадан Девора тауына көтеріледі, оның шыңында Елизавета II мен Филипп ханзаданың күміс тойына арналған ескерткіш орнатылған. Көп ұзамай, ол Назарет Айрис табиғат қорығынан өтеді. Бұл жерде жол Назарет қаласына жақындаса да, оны аралап өтіп, оның орнына Ноф Хагалиль (Назарет Ильит) арқылы өтеді. Одан шыққан соң, Сепфорис (Зиппори) археологиялық ескерткішінің жанынан өтеді. Содан кейін Таханат Ханезирим су диірменінің қиратылыстарынан өтеді.

Кармел және жағалау

Жол Кибуц Ягур арқылы өтеді, содан кейін өте тік көтеріліспен Кармел тауының ұлттық паркіне кіреді. Кармел тауының өзінен өтіп, Исфиядан, содан кейін көптеген таулардан өтеді. Содан кейін ол тарихқа дейінгі Эцба үңгірінен төмен түсіп, Эйн-Ходтың суретшілер колониясынан өтеді. Жол оңтүстікке бұрылады, көптеген тарихқа дейінгі үңгірлерден өтіп, Зихрон Я'аков қаласынан өтеді. Көп ұзамай жол ежелгі римдік су құбырына жетіп, одан кейін Жерорта теңізіне, Джызр аз-Зарқаға жетеді. Жағалау бойымен қысқа ғана жолмен Кесария Маритимадан өтеді, бұл ежелгі римдік қаланың кең аумақты қираған орындары. Оңтүстікке қарай жол Хадера қаласынан өтеді. Содан кейін ол Нахал Александр өзенінен өтіп, сол аттас ұлттық парктен өтеді. Бұл жерге жақын Хирбат Самара орналасқан, ол Османдық кеден қызметкерлері пайдаланған ғимараттың қираған қалдықтары. Содан кейін жол жағалаудағы Нетания қаласынан өтіп, Нахал Полег өзенінен өтеді. Жағалау бойымен әрі жылжумен, жол ежелгі Аполлония-Арсуф қаласының қираған орындарынан өтеді. Көп ұзамай ол Сидна Али мешітінен өтіп, Герцлия қаласына жетеді. Содан кейін Тель-Авивке кіріп, жағалаудан алшақтап шығысқа бұрылады.

Тель-Авивтен Иерусалимге

Жол Яркон өзенінің сағасынан бұрылады және біраз уақыт Яркон паркі арқылы онымен бірге жүреді. Теміржол бойындағы британдық армияның бекінісінен өтіп, ол Yarkon Springs ұлттық паркіне жетеді. Содан кейін Рош ХаАин қаласының жанында өзеннен бөлінеді. Жол римдік Хирбат-Мазор мавзолейінің жанынан өтеді. Біршама уақыттан соң Тель-Хадид археологиялық ескерткішінен өтеді. Одан кейін Бен-Шемен орманнан өтіп, Хирбат-Анава мен Хирбат-Рагавтың римдік қираған жерлеріне жақын өтеді. Оңтүстіске қарай маршрут Латрун монастырынан, ежелгі крестонос қамалынан және Неве Шалом ауылынан өтеді. Жол енді Юдея таулары ұлттық паркіне қарай көтеріле бастайды. Шаярот қыратымен жүргенде Тель-Авивтен Иерусалимге дейінгі 1-бағытқа көрініс ашылады. Маршрут 1948 жылғы Иерусалимді қоршау кезінде Харел бригадасының Палмах сарбаздары қолданған уақытша жол – Бирма жолымен жалғасады, көптеген әскери бекеттердің жанынан өтеді. Көп ұзамай Холокост құрбандарына арналған ескерткіш – Бней Брит үңгірінен өтеді. Шығысқа қарай, маршрут Сатаф ауылынан және Нахал Сорек арқылы өтеді. Жол Иерусалимге ең жақын нүктеге жетеді; осы жерден қалаға екі күндік сапарға арналған жеке жолмен, Иерусалим жолымен жүруге болады. Маршрут Яд Кеннедиден өтеді; Джон Ф. Кеннедиге арналған мемориал және Хирбат Ханот, ескі саяхатшылар тоқтаған жер.

Иерусалим - Негев

Ал енді Иерусалимнен шығып, жол Азекаға дейін көтеріледі – тарихқа толы бұлыңғыр төбедегі қираған орын. Оңтүстікке қарай жалғаса бергенде, жол тағы бір төбені басып өтеді, оның үстінде Тель Годед қираған жері орналасқан. Алға қарай, жол Бейт Гуврин ұлттық паркіне жетеді; ежелгі Элеутерополис/Бейт Гуврин қаласынан өтеді. Жол Тель Марешаның қираған жерінен өтеді – ежелгі қаланың қалдықтары. Әрі қарай, жол Тель Лахиш археологиялық қазбаларын басып өтеді. Жол Нахал Адораим өзенімен бірге жүреді, Тель Кешет қираған жерінен бұрылып, содан кейін Тель Нагила арқылы өтеді. Ол Пура табиғи қорығынан өтеді, одан кейін Нахал Шикма өзенін бойлай жол жалғасады. Ұзақ өтпей Лахав орманынан өтіп, Лахав кибуцына кіреді; оның ішінде Джо Алон орталығы мен бедуин мәдениеті мұражайы орналасқан. Кибуцтан шыға беретін жерде Хирбат Римон жатыр. Кейін жол Израильдегі ең үлкен орман – Ятир орманынан өтеді. Ол Амасадан өтеді, содан кейін Амаса тауына көтеріледі – жолдың екінші ең биік нүктесі, 859 метрлік биіктікте.

Шығысқа қарай Арад жазығына бет бұрып, жол Тель Арад археологиялық қазбасынан өтеді, содан кейін Арад қаласына кіреді.

Негев

Қаладан шығып, маршрут Негев шөліне жетеді. Ол Қина тауынан өтіп, содан кейін Нахал Канфан өзені бойымен созылады. Кейіннен, ол Мезад-Тамардың римдік археологиялық ескерткіші арқылы өтеді. Оңтүстікке қарай бағытталғанда, ол үш Махтештің біріншісі – ХаМахтеш ХаКатанның шетіне орналасқан бақылау тұғырына жетеді; ол оның ішінде өтеді және аралыққа (орталыққа) жақын келеді. Содан кейін маршрут Мезад-Цафир арқылы өтеді, бұл ежелгі римдік бекінісі және (шек арасы) Limes-тің бір бөлігі болған. Ол Нахал Хатирамен қысқаша бойлап өтеді, оның жанында Израильдегі ең биік құрғақ шарлауық – Хатира шарлауығы орналасқан, содан кейін тағы бір римдік бекінісі – Мейзад Йоркэмді өтеді. Одан кейін маршрут Карболет тауына көтеріледі, бұл ХаМахтеш ХаГадольдың (яғни, Ұлы кратер) құлаған оңтүстік жиегі, және Нахал Афранды жалғастырады. Содан кейін ол Зин аңғарына кіріп, Нахал Зин арқылы өтеді. Ол Акев тауының шыңына, Эйн Акев бұлағына және Нахал Акев өзеніне жетеді. Содан кейін Эйн-Шавив оазисі арқылы өтеді. Алдағы жолда, ол дәмделі заттар саудасының маршруттарын қорғау үшін пайдаланылған Мецад Махмал қамалынан өтеді. Содан кейін Миспе-Рамон қаласына кіреді. Миспе-Рамон әлемдегі ең үлкен Махтеш Рамонның шетінде орналасқан. Оны кесіп өтуге шамамен екі күн уақыт кетеді, және ол Махтештің ең терең нүктесі – Эйн Сахаронимге жақын өтеді. Махтештен шыққаннан кейін, ол ежелгі керуенсарай Моадан өтеді, және Барак және Вардит каньондары арқылы өтеді. Ол Касуи құмды төбелерінен өтіп, содан кейін Тимна аңғарының саябағына кіреді, онда Тимна тауы және Соломонның бағаналары бар, бәрі де Тимна аңғарында орналасқан. Соңында, маршрут Эйлат тауларынан өтіп, Қызыл теңіздегі Эйлатқа жетеді, бұл маршруттың соңғы нүктесі және оның ең оңтүстік бөлігі.

Мәдени сілтемелер

Жол израильдік автор Дэвид Гроссманның 2008 жылғы "Жер бетінің соңына дейін" романында маңызды орын алады. Романның сюжетінде израильдік әскери қызметкердің анасы ұлы әскери операцияда болғанда, өзін айналдырып, алаңдауын жеңілдету үшін осы жолмен саяхатқа шығады.