Кіріспе

1839 жылы Эдгар Аллан Поның "Эйрос пен Шармионның сөйлесуі" атты қысқа әңгімесі – Эдгар Аллан Поның 1839 жылғы желтоқсанда "Бёртонның джентльмендер журналында" алғаш рет жарияланған апокалиптикалық ғылыми-фантастикалық туындысы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Екеуі өлгеннен кейін Эйрос және Шармион деп аталады, олар әлемнің қалай аяқталғанын талқылайды. Апокалипсисте қайтыс болған Эйрос, он жыл бұрын қайтыс болған Шармионға жағдайды түсіндіреді: Күн жүйесінде жаңа комета табылды; кометаларды астрономдар жақсы біледі, олардың тым сейрек болғандықтан Жерге ешқандай әсер етпейді және әлемнің құрылуы туралы ежелгі болжамдармен байланысы жоқ деп санайды. Астрономдар кометаның Жерге жақындап келе жатқанын есептеп шығарады; ол жақындаған сайын оны зерттейді, ал адамдардың қызығушылығы арта түседі. Комета Жерге жеткенде, адамдар көтеріңкі сезімге бөленеді, бастапқыда бұл кометаның зиянды емес екеніне байланысты жеңілдеу деп есептеледі; бірақ одан кейін ауыру мен сананың шатасуы басталады; бұл астрономдар бұрын жоққа шығарған ежелгі болжамдардың расталғанындай. Адамдардың мінез-құлқына бұл әсер атмосферадан азоттың кетіп қалуынан, таза оттегінің қалуынан туындайды, ол комета ядросы соқтығысқанда жалындап кетеді.

Жариялану тарихы

"Эйрос пен Шармионның сөйлесуі" алғаш рет 1839 жылғы желтоқсан айында Бертонның «Джентльмендер журналында» жарияланды және сол айдың өзінде «Гротеск пен арабеск әңгімелері» жинағына қосылды.

Талдау

По бұл әңгімені 1839 жылы жазып, Уильям Миллердің әлемнің аяқталуы туралы болжамдарынан туындаған 1830-шы жылдардағы әуесқойлықты пайдаланды. Ол 1831 жылы әлемнің 1843 жылы жойылатынын болжаған. 19-шы ғасырдың басында бірнеше кометалар көрінді; әсіресе, 1835 жылы Галлей кометасы қайта келді, сондай-ақ Энке кометасына қызығушылық артты, оның периоды жақында есептелді; ол 1838 жылы пайда болды және 1842 жылы қайта оралуы күтілді. Бұлдың бәрі адамдардың қызығуын оятты; кометалар дәстүрлі түрде әлемнің аяқталуы туралы болжамдармен байланысты болған. Эрос пен Шармион Клеопатраның қызметкерлері Ирас пен Шармион (немесе Шармиан) есімдерімен аталады; оларды грек тарихшысы Плутарх Марк Антонийдің өмірбаянында (өздерінің «Параллель өмірлер» еңбегінде) айтқан; олар Уильям Шекспирдің «Антоний мен Клеопатра» пьесасында және Джон Драйденнің «Барлығы махаббат үшін» атты Антоний мен Клеопатра туралы пьесасында кездеседі.