Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Эли Лакланд Бидинг-младший (17 желтоқсан 1928 – 21 желтоқсан 2013) – АҚШ Әуе күштерінің капитаны және ракеталық сынақтарға қатысушы. 1958 жылы Холломан әуе базасында полковник Джон Стапп пен капитан Бидингтің жетекшілігімен кішкентай ракеталық шананы пайдалана отырып тәжірибелер сериясы басталды. Қатысушылар "Дейзи Шанасымен" (алғашқыда ракета емес, ауамен жұмыс істеуге арналғандықтан) әртүрлі жылдамдықтарда және әртүрлі позаларда – тіпті басы алға қарап – жүріп, адам денесінің g күшіне төзу шегін анықтауға тырысты. 16 мамыр күні капитан Илай Бидинг 40g жүктемеге дайындық жасады. "Дейзи" шанасы жолға шығып, шамамен 632 миль/сағ жылдамдыққа жеткен соң, секундың оннан бір бөлігі ішінде тоқтап қалды. "Су тоқтағышына соққанда, – деп еске алды Бидинг жақындағы сұхбатта, – Тед Уильямс мені бейсбол таяғымен мойныма соққандай сезіндім". Бидинг қиындықтары туралы ұшу хирургі капитан Лес Эйсонды ескертпеген. Содан кейін ол туннельдік көруді сезініп, есінен танып қалды. Бұл қорқынышты сәт болды, себебі шок жағдайында стандартты процедура Бидингтің аяқтарын жоғары көтеру болар еді. Бірақ оның арқасы сынып қалған болуы мүмкін, сондықтан оған тиіспеу керек еді. Есептелген тәуекелге бара отырып, Эйсон мен техника сержанты Рой Гейтвуд Бидингті шананың жанына ақырып, аяқтарын жоғары көтерді. Он минуттан кейін Бидинг есін жинап, дереу базалық ауруханаға жеткізілді. Дәрігерлер оның арқасы ауыр түрде соққан екенін анықтады. "Бұл күннің ең үлкен оқиғасы деп ойладым", – деді Бидинг. "Бірақ кейін бастығым келіп, "Көкшедегі акселерометр көрсеткіші 82,6g көрсетіп тұр!" деді".
Eli Lackland Beeding Jr. (December 17, 1928 – December 21, 2013) was a U. S. Air Force captain and rocket test subject. In 1958, a series experiments using a miniature rocket sled began at Holloman AFB under the supervision of Colonel John Stapp and Captain Beeding. Participants rode the "Daisy Sled" (so called because it was originally designed to be air, and not rocket, powered) at various speeds and in many different positions — even head first — in an attempt to learn more about the g force limits of the human body. On May 16, Capt. Eli Beeding prepared to make a 40 g run. The Daisy shot down the track, reached a top speed around 632 mph, and came to a screeching halt in less than a tenth of a second. "When I hit the water brake," Beeding recalled in a recent interview, "It felt like Ted Williams had hit me on the back, about lumbar five, with a baseball bat." Beeding had barely informed flight surgeon Capt. Les Eason of his troubles when he began to experience tunnel vision and passed out. It was a scary moment, since the standard protocol for shock would be to elevate Beeding's feet. Yet there was a chance his back was broken, in which case he shouldn't be touched. Taking a calculated risk, Eason and Tech. Sgt. Roy Gatewood gently moved Beeding onto the side of the sled and elevated his feet. Ten minutes later, Beeding emerged from shock and was rushed to the base hospital. Doctors determined his back was only badly bruised. "I thought that was the big excitement of the day,” Beeding recalls. "But later my boss came to me and said, ‘The chest accelerometer tracing shows you got 82.6 g!’"
Бұл туралы хабар тараған кезде, жас капитан Джон Стапптың g күшінің рекордын бұзған адам ретінде танымал болды. Алайда Бидинг шананы кері бағытта айдағанын және оның 83g-дағы уақыты Стапптың өзінің сынақтарында бастан кешкен 1,1 секундқа қарағанда "мардымсыз" екенін атап өтті. "Бұл уақыт көп сияқты естілмейді", – деді Бидинг, "Бірақ мен сізге кепілдік беремін, одан аз уақыт ішінде өткен бір секунд – мәңгілік сияқты".
Subsequent tests with bears showed that the reading was not a fluke, and that Beeding had indeed endured a massive g load. When word got out, the young captain made headlines as the man who had topped John Stapp's g force record. Beeding however is quick to point out that he rode the sled backwards, and that his time at 83 gs was “infinitesimal” compared to the 1.1 second durations Stapp faced during his own tests. “That doesn’t sound like much (time),” Beeding notes, “But I guarantee you, having been through it at lesser durations, one second is an eternity.”
Дегенмен, бұл оқиға өте ерекше болды және Бидингті батыр етіп көрсетті, содан кейін ондаған жылдар бойы оның есімі Гиннес рекордтар кітабына енді. Гиннес және көптеген басқа да дереккөздер Бидингтің 0,04 секунд бойы 82,6g-ға төзімділік танытқанын дұрыс емес көрсетті. Шындығында Бидингтің шанасы 35 миль/сағ жылдамдықтан тоқтағанда 0,04 секунд ішінде 40,4g күшімен баяулады, ал қашықтығы бір футты құрады. 82,6g – оның кеудесіндегі сенсормен өлшенген, оның қабырғаларының серпімділігінен туындаған қысқа мерзімдік ең жоғары үдеу болды. Бидинг 1971 жылы Әуе күштерінен зейнеткерлікке шықты, кейін Колорадоға көшіп, 2013 жылы 85 жасында қайтыс болды.
Still, the incident was wholly remarkable and made Beeding a hero and, for several decades thereafter, his name appeared in the Guinness Book of World Records. Guinness and many other sources incorrectly reported that Beeding endured 82.6 gs for 0.04 seconds. Beeding's sled in fact deccelerated at 40.4 gs for 0.04 seconds as it slowed from 35 mph to a stop over a distance of one foot. 82.6 gs was a brief peak acceleration measured by a sensor on his chest due to elastic response of his rib cage. Beeding retired from the Air Force in 1971, later moving to Colorado where he died in 2013 at the age of 85.