Кіріспе
Азия пілінің кіші түрі
| аты = Шри-Ланка пілі
| name = Sri Lankan elephant
| статусының сілтемесі =
Шри-Ланка пілінің популяциясы қазіргі уақытта Шри-Ланканың солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығысындағы құрғақ аймақпен шектелген. Пілдер Удавалаве ұлттық паркінде, Яла ұлттық паркінде, Лунугамвехера ұлттық паркінде, Вилпатту ұлттық паркінде және Миннерия ұлттық паркінде кездеседі, бірақ қорғаулы аумақтардан тыс жерлерде де өмір сүреді. Шри-Ланка Азиядағы ең жоғары пил тығыздығына ие деп есептеледі. Елді мекендерге және тұрақты егістіктерге пилдердің мекендеу орындарын ауыстыру салдарынан адам мен піл арасындағы қақтығыстар күшейіп келеді. <! 1986 жылдан бері Азия пілі IUCN Қызыл тізімінде «Қауіптің астында» деп тіркелді, себебі соңғы үш буын ішінде популяциясы кем дегенде 50%-ға төмендеді, бұл шамамен 60-75 жылды құрайды. Бұл түрге негізінен мекендеу орындарының жоғалуы, нашарлауы және фрагментациясы қауіп төндіреді. Шри-Ланка пілдері ең ірі кіші түр болып табылады, олардың иық биіктігі аралығында, салмағы аралығында, және 19 жұп қабырғасы бар. Олардың терісі indicus және sumatranus пілдерінен қараңғырақ, ал құлақтарында, бетінде, сүйегінде және іштерінде үлкен және айқын пигментсіздік дақтары бар. Еркектердің тек 7%-ында ғана тіс болады. Ересек пілдердің тістерінің орташа ұзындығы шамамен 6 футқа жетеді. Ең ұзын тістері 7 фут 6 дюймге дейін жетеді, олар Милангода Раджадан табылған (1938 жылдың 30 шілдесі – 2011 жылдың 30 шілдесі). Шри-Ланка кіші түрінің анықтамасы аллозим локустарын талдау арқылы әлсіз расталады, бірақ митохондриялық ДНК (мтДНК) тізбектерін талдау арқылы емес. 2013 жылдың шілдесінде Удавалаве ұлттық паркінде Шри-Ланканың кішкентай пілі байқалды. Оның биіктігі 2 метрден асты, бірақ әдеттегіден қысқа аяқтары болды және жас бұқамен болған кездесуде ол басты шабуылшы болды.
The Sri Lankan elephant population is now largely restricted to the dry zone in the north, east and southeast of Sri Lanka. Elephants are present in Udawalawe National Park, Yala National Park, Lunugamvehera National Park, Wilpattu National Park and Minneriya National Park but also live outside protected areas. It is estimated that Sri Lanka has the highest density of elephants in Asia. Human elephant conflict is increasing due to conversion of elephant habitat to settlements and permanent cultivation. <! Since 1986, the Asian elephant has been listed as Endangered on the IUCN Red List as the population has declined by at least 50% over the last three generations, estimated to be 60–75 years. The species is primarily threatened by habitat loss, degradation and fragmentation. Sri Lankan elephants are the largest subspecies reaching a shoulder height of between , weigh between , and have 19 pairs of ribs. Their skin colour is darker than of indicus and of sumatranus with larger and more distinct patches of depigmentation on ears, face, trunk and belly. Only 7% of males bear tusks. Average adult elephant tusks grow up to about 6 feet. It can weight up to Longest tusks of 7 feet 6 inches long was found in Millangoda Raja (1938 30 July 2011). The Sri Lankan subspecies designation is weakly supported by analysis of allozyme loci, but not by analysis of mitochondrial DNA (mtDNA) sequences. In July 2013, a dwarf Sri Lankan elephant was sighted in Udawalawe National Park. It was over 5 feet (2 m) tall but had shorter legs than usual and was the main aggressor in an encounter with a younger bull.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Шри-Ланка пілдері көбінесе құрғақ аймақтағы жазықтармен шектелген, олар Шри-Ланканың солтүстігінде, оңтүстігінде, шығысында, солтүстік-батысында, солтүстік-орталығында және оңтүстік-шығысында әлі де кеңінен таралған. Пик шөлдік қасиетті орнында шағын қалдық популяциясы бар. Олар елдің ылғалды аймағында кездеспейді. Уилпатту және Рухуна ұлттық парктерінен басқа, барлық қорғалған аумақтар көлемі жағынан кішкентай. Көптеген аймақтар жеткіліксіз, сондықтан оларды пайдаланатын пілдердің толық мекендеу аймақтарын қамтуға келмейді. Махавели даму аймағында Васгомува ұлттық паркі, Су тасқыны жазықтары ұлттық паркі және Сомаватия ұлттық паркі сияқты қорғалған аумақтар біріктірілді, нәтижесінде пілдер үшін жалғасқан тіршілік ортасының жалпы ауданы құрылды. Дегенмен, пілдердің шамамен 65% - ы қорғалған аумақтардың шегінен тыс жерлерде таралған.
Бұрынғы ауқым
Тарихи өткенде пілдер теңіз деңгейінен ең биік тауларға дейін кеңінен таралған. Олар құрғақ аймақта, жазық ылғалды аймақта, сондай-ақ суық, ылғалды тау ормандарында кездесетін. 1505 жылдан 1948 жылға дейінгі отарлық кезеңде ылғалды аймақ коммерциялық пайдалануға арналған егістік жерлерге айналдырылып, тығыз қоныстанды. 1830 жылға дейін пілдер сонша көп болғандықтан, үкімет оларды жоюға ынталандырды және өлтірілген әрбір піл үшін сыйақы төленді. 19 ғасырдың бірінші жартысында тау аймағындағы ормандар кофе, кейін шай өсіру үшін кең ауқымда кесілді. Осының салдарынан таулардағы пілдердің популяциясы құрытылды. 1829 мен 1855 жылдар аралығында ғана 6000-нан астам піл Британ империясының бұйрығымен тұтқындалып, атылды. 20 ғасырдың басында пілдер әлі де аралдың көп бөлігінде таралған. 20 ғасырдың басында құрғақ аймақта суармалы егіншілік үшін ірі су қоймалары салынды. Көне суару жүйелері жаңартылып, адамдар қайта қоныстандырылды. Бұл даму 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін үдемелі қарқынмен жалғасты. Нәтижесінде құрғақ аймақтағы пілдердің мекендеу ортасы күрт фрагменттелді.
Экология және мінез-құлық
Пілдер мега-өсімдікқоректі жануарлар болып саналады және күніне өсімдік массасының көп мөлшерін (көлемі нақты көрсетілмеген) жейді. Олар әртүрлі тағамдық өсімдіктермен қоректенеді. Шри-Ланканың солтүстік-батыс аймағында пилдердің тамақтану әрекеттері 1998 жылғы қаңтардан 1999 жылғы желтоқсанға дейін бақыланды. Пилдер 35 тұқымдасқа жататын 116 түрлі өсімдікпен қоректенді, оның ішінде 27 түрлі егіс өсімдігі болды. Өсімдіктердің жартысынан астамы ағаш емес – бұта, шөп, қамыс немесе өрмелегіш өсімдіктер. Өсімдік түрлерінің 25%-дан астамы Leguminosae тұқымдасына, ал 19%-ы – нағыз шөптер тұқымдасына жатады. Тұқымдас өсімдіктерінің қоректемеде болуы тек егістікке шабуылдаудың нәтижесі емес, сонымен қатар пилдердің егістік қалдықтарын жеуі де байқалды. Жастар пилдер көбінесе шөп түрлерін жейді. Жаңа өсіп келе жатқан ормандарда тағамдық ресурстар мол, ал толыққан ормандарда олардың тығыздығы төмен. Дәстүрлі кесу және өртеу шаруашылығы өсімдіктердің жаңаруын ынталандыра отырып, пилдер үшін қолайлы орта жасайды. Дегенмен, Миннерия ұлттық паркі сияқты кейбір жерлерде құрғақ маусымда жүздеген пилдер жиналады, бұл топтасу мінез-құлқының икемді екенін және маусым мен жерге байланысты екенін көрсетеді. Барлық азиялық пилдер сияқты, Шри-Ланка пилі де визуалды, дыбыстық және химиялық сигналдар арқылы қарым-қатынас жасайды. Кемінде он төрт түрлі дауыстық және акустикалық сигналдар сипатталған, олардың арасында инфрадыбыстық жиіліктері бар төмен жиілікті шақырулар да бар.