Кіріспе

Веллингтон және Манавату темір жолының қайырымдылық қоры – Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында тіркелген қайырымдылық қоры. Қор бұрынғы Веллингтон және Манавату темір жолының 9-нөмірлі локомотивін (кейін мемлекеттік меншікте N 453) толық жұмыс жағдайына келтірумен белсенді айналысып жатыр.

Сенімгерлік

Веллингтон және Манавату темір жолының бұрынғы локомотивін, 1891 жылғы Балдуин 2-6-2 үлгісіндегі №9 локомотивін қалпына келтіру және сақтау мақсатында Веллингтон және Манавату темір жолы қоры құрылды. Қор қазірге дейін локомотивті тауып алды және оны қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуде. Қордың басты назарында №9 локомотиві тұрғанымен, қазіргі күнге дейін сақталған Веллингтон және Манавату темір жолының қалдықтарының тағдырына да қызығушылық танытады. Сондай-ақ, қорға бұрынғы Веллингтон және Манавату темір жолының 4 дөңгелекті вагоны тиесілі, ол қазіргі уақытта Үстіңгі Хатт қаласындағы Silver Stream темір жолында сақтаулы тұр. №9 – Веллингтон және Манавату темір жолының сақталған жалғыз локомотиві.

Локомотив

1891 жылы Филадельфиядағы Болдуин локомотивтер зауытында салынған, өндіріс нөмірі 12104, Baldwin ID 10 24 1/4 D9 – Веллингтон мен Манавату темір жолы үшін салынған екі локомотивтің бірі. No.9 және оның інісі No.10, 1885 жылғы NZR N класына жақын, дерлік бірдей конструкциямен салынған, бірақ ұзартылған түтін камерасы, спицалы тасымалдау дөңгелектері және ауа тежегіштерінің болмауы сияқты ерекшеліктері болды. Олар WMR-дің Пейкакарики депосында орналасқан және компанияның желісіндегі Пейкакарики – Лонгберн учаскесінде аралас жолаушылар және жүк пойыздарын тасымалдауға негізгі арналған. 1892 жылы No.10, 3 фут 6 дюймдік рельс ені үшін 64,4 км/сағ (103,6 миль/сағ) әлемдік жылдамдық рекордын орнатты, бұл модельдің жоғары көрсеткіштерін көрсетті. 1901 жылы No.9 және No.10 локомотивтеріне Westinghouse пневматикалық тежегіштері қосылды, компанияның барлық паркіне үздіксіз тежегіш жүйесін орнату жөніндегі бастамасының аясында, бұл жұмыс 1902 жылы аяқталды. WMR қызметі кезінде екі локомотивке енгізілген басқа өзгерістер шағын болды, мысалы, бастапқы пресстел және мыс түтікшелерін шойынмен ауыстыру. 1908 жылдың желтоқсанында Веллингтон мен Манавату темір жолын Жаңа Зеландия үкіметі сатып алып, мемлекеттік теміржол жүйесіне біріктірді. No.9 сол кезде N 453 болып қайта нөмірленді. Осы рөл үшін оның WMR белгісі алынып тасталды, NZR нөмірлік тақталары қосылды, кабинаға планшеттер ілгіштер орнатылды және түтін камерасының алдыңғы бөлігі стандартты NZR дизайнымен ауыстырылды. Ол 1916 жылға дейін Пейкакарикиде орналасқаннан кейін Оңтүстік аралдағы Греймұтқа жөнелтілді, онда ол Греймұт – Отира почталық пойыздарын тасымалдау қызметін атқарды. Оның ағаш кабинасы сол кезде болатпен ауыстырылды, ал керосин шамдары ацетилен жарығымен алмастырылды. 1920 жылдардың басында ол Отирада маневр және көмекші локомотив ретінде пайдаланылды. Осы жұмыс үшін 453 локомотивіне қосымша құм себу құрылғысы және тендер кабинасы орнатылды, тендердегі көмірдің жалысы алынып тасталды және тендер корпусына қол жеткізу үшін баспалдақтар қосылды. 1925 жылы N 453 локомотивінің бастапқы қазандығы алынып тасталды және жаңа NZR-де жасалған қазандықпен ауыстырылды. Осыған қарамастан, 1926 жылдың қарашасында No.9 қызметтен шығарылды, бөлшектелді және эрозияны тексеру үшін Мидленд желісіндегі Били өзеніне тасталды. Локомотивті қызметтен шығару себебі белгісіз, алайда локомотивтен барлық пайдалы және қайта пайдалануға болатын бөлшектер алынып тасталды, соның ішінде Wb 300 локомотивінде пайдаланылған қазандық та.

Қозғалтқышты қалпына келтіру

20 ғасырдың соңына таман, Били өзені аңғарындағы көптеген локомотивтердің қалдықтары жойылды немесе өзенді қорғау жұмыстарына көмілді. №9 локомотиві ғана зақымдалмады, бірақ оның болашағы белгісіз болды. 2003 жылы, Траст №9 локомотивінің Артур өтетінінің жанында, Мидленд желісі бойында тасталған қалдықтарын іздеу жұмыстарын бастады. Локомотив 1926 жылдың қараша айында теміржол төсемін тұрақтандыру және су тасқынының бұзуына жол бермеу үшін бөлшектелді де тасталды. Алғашқы табылған бөлшектер – локомотивтің қаңқасы мен цилиндрлері болды, олар жүк көлігімен Крайстчерч қаласындағы Маклинс аралында орналасқан Кентербери бу машиналарын сақтау қоғамына жеткізілді. 2006 жылы локомотивтің тендері, шассилердің қаңқалары және басқа да табылған бөлшектер құймадан алынып, қаңқамен бірге сақталды. Бөлшектер 2007 жылдың 26 ақпанында Паэкакарикидегі Steam Incorporated компаниясына (№9 локомотивінің бұрынғы орналасқан жері) жеткізілді, онда қалпына келтіру жұмыстары басталды. №9 локомотивінің құймасынан басқа құтқаруға тұрарлық ештеңе жоқ деп есептеледі. №9 локомотивінің бастапқы қазаны Оксфорд қазандықтар қоймасында табылды, бірақ оны құтқарудың және қайта пайдаланудың қажеті жоқ.

Қалпына келтіру

2006 жылы Траст Steam Incorporated компаниясымен келісімге қол қойды, және No.9 осы жерге көшірілгеннен кейін, қалпына келтіру жұмыстары белсенді түрде басталды, алғашқы назар локомотивтің өзін жөндеуге кіріспес бұрын, тендерді қалпына келтіруге аударылды. Steam Incorporated компаниясымен жасалған келісімге сәйкес, No.9 ұлттық теміржол желісінде пайдалану үшін негізгі желілік стандартқа сәйкес қалпына келтірілуде. Траст локомотивке пайдалану үшін көптеген бөлшектерді сатып алуға қол жеткізгенімен, жаңа қазандық қажет болады және локомотивпен бірге қоқыс ортасынан ешқайсысы табылмағандықтан, жаңа жетекші дөңгелектерді жасау қажет болуы мүмкін. 2009 жылдың мамыр айына дейін тендердің рамасы мен bogies толыққанды қайта жаңартылып, қайта жинастырылды.

Басқа жобалар

Веллингтон мен Манавату темір жолы WMR дәуіріндегі 4 дөңгелекті ағаш каркасты вагонына ие, ол қазіргі уақытта Үстіңгі Хатт қаласындағы Silver Stream темір жолында сақталып тұр. Бұл вагонның класы әлі нақты анықталған жоқ, алайда Тапсырыс берушілер (Trust) осы вагонды болашақта қалпына келтіруді жоспарлап отыр.