Кіріспе

1991 жылғы Марк Джейкобсонның кітабы

«Годзиро» – бұрынғы Esquire тілшісі Марк Джейкобсонның 1991 жылғы тұңғыш романы. Ол «Годзилла» фильмдері сериясын дайкайджу – костюм арқылы экранда бейнеленген ойдан шығарылған жаратылыс емес, сәулеленген варанидтің «Годзиро» (жапон тіліндегі «Годзилланың» түпнұсқалық аты «Годзираға» құрмет көрсету) деген атпен B-фильмдерінің жұлдызына айналған тұрғысынан қайта қарастырады. Циник көзқарасы бар ерекше мутацияға ұшыраған Годзиро жалғыздықтан күйінеді, сондай-ақ әртістерге тән бірнеше ауру – есірткіге тәуелділік және өзіне қол жұмсауға бейімділік сезімінен де зардап шегеді. Оқиғаның басты кейіпкерлері – Хиросимадағы атом бомбаланудан зардап шеккен ғалым, Годзироның досы Комодо және олардың әлемді бейбітшілікке жеткізу үшін жасаған «Үш сақиналық уәдесі». Одиссея оларды Радиоактивті аралдағы үйлерінен – радиациялық аурудан зардап шеккен балалардың да мекенінен – Голливудтың әртүрлі жерлеріне және Нью-Мексикодағы Троица полигонына алып келеді. Романды Джон Гарднердің «Грендел» романымен салыстырады, ол «Беовульф» эпосын жәндіктің көзімен қайта баяндайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ең ерте оқиға – 65 миллион жыл бұрын Энкручиада аңғарындағы жерде кометаның Жерге соғылуы, кейіннен алғашқы ядролық сынақ өткізілген орын. Кішкентай кесіртке осы оқиғаның куәсі болып, аман қалады және әулетін жалғастырады. Годзироның кесірткелер отанында осы кесірткеге Варанидид ретінде құрметпен қаралады, бірақ ол не істегенін ұмытыпты. Сонымен қатар ол, ядролық сынақтардан бұрын сол жерде өмір сүрген, құрып бара жатқан Мононга тайпасының қастерлейтін рептилиялық жаратушы иесінің алғабасы болып табылады. Өлген динозаврлардың қалдықтары аңғардың астында жиналатын қазба отынға айналады. Біраз уақыттан кейін, 19 ғасырда Джозеф Прометей Брукс Американың орташа табысты үлкен отбасында дүниеге келеді, оның әкесі қатал және діншіл адам. Джозефтің анасы оның генийін таниды және оны өте жас кезінде Германиядағы Геттинген университетіне жіберуге қол жеткізеді, онда ол болашақ ядролық физикадағы серігі Виктор Стиллермен танысады. Ол демалыс күндері үйіне оралғанда, әкесі қалған отбасын үйімен бірге өртеп жібергенін біледі, өйткені ол өмірдің Құдайға қарсы келуі деп санайды. Біраз уақыттан кейін Мононга тайпасының соңғы мүшелері Жердің ішінде тұратын аңнан көмек сұрайды, ал ең жас мүшесі Нельсон Мононгаға оны оятуды тапсырады. Сол түні ол Джозеф Брукстің болашақ әйелі Леонамен кездеседі, ол көп ұзамай өткен және болашақ оқиғаларды, соның ішінде кометаның соғылуын және ересектегі Джозеф Брукстің бір затты ұстап, бір нәрсеге қарап тұрғанын толық көрмейтін көріністерін көреді. Ол Германияға сапар шегеді, онда ол Джозефтің университетке наразылық білдірген жер асты джаз клубында кларнет ойнағанын табады. Олар үйленіп, Виктор Стиллермен бірге АҚШ-қа сапар шегеді, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Джозеф пен Виктор американдық соғыс күшінің ең үздік ядролық ғалымдары болады. Леона бірінші ядролық сынақтан тоғыз ай бұрын жүкті болады, 1945 жылға дейін бірнеше жыл. Джозеф ядролық сынақ арқылы әлемді жаратқанның назарын Жерге аударуды көздейді. Леона мен Джозефтің қызы Шила Брукс сынақ күні дүниеге келеді, Леона Алланың көрінісін көруге тырысып, жарылыс толқынына тым жақын келіп, қайтыс болады. Бірнеше жылдан кейін екінші сынақ үшін тағы бір жер таңдалды, ол – Годзироның мекені. Ол – ересек жасқа жете алмаған жас кесіртке және кесіртке философиясының құпиялары, ол майлы тоғанға (Қара дақ) денеге шомылуды қамтиды, ол бетке шығады. Қара нүктеге баруды сезінуден бұрын, ол Виктордың, Жозефтың және генералдың нүктеге қарап, дау-дамай жасағанын, сондай-ақ жас Шиланың олар келген ұшақтың терезесінен көрді. Годзиро Жозефтің қара көзінен қашып, қара нүктеге баруды сезінеді, ал Жозеф қараңғылықты бұзатын кезде оған барады. Годзиро Бет алдында шатасып, секіру туралы шешім қабылдағанда, оған ядролық жарылыс сынағының толық күші әсер етеді, ол оның толық кесірткеге айналуына жол бермейді және 500 фут биіктік ақылды кесірткеге айналуына әкеледі, радиоактивті энергия сәулелерін тыныс алу қабілеті, керемет қалпына келтіру қабілеті, және оның психикалық хабарламаларды қабылдауға және оның санасын басқа денелерге тасымалдауға мүмкіндік береді, оның супер озық "Төрт камералы" миы, адам үш қабатты миының жетістігі. Ол қандай да бір жолмен Радиоактивті аралға, қалың бұлттың тұрақты күмбезімен жабылған картаға түсірілмеген аралға, ядролық радиациядан зардап шеккен басқа жоғалған жандар, сонымен бірге бүкіл жер телімдері мен қазіргі заманның мәдени / технологиялық "флотджеті"мен бірге жүзіп барады. Ядролық сынақтардың жүргізіліп жатқан кезінде Хиросимада жапондық ғалым жануарлардың ойларын естуге мүмкіндік беретін радионы ойлап табуға тырысты. Ядролық бомбаға ұшырауға бір жыл қалғанда оның ұлы Юкио Комодо дүниеге келеді. Комодоның бірінші туған күні Хиросимаға ядролық бомба түсіріледі. Бұл оқиғаның екі нұсқасы байланысты. Романның басында айтылған алғашқы нұсқада Комодо алдағы шабуыл туралы алдын ала біледі, ал оның ата-анасы жарылыста қаза табады. Ол қаланы аралап жүріп, Годзироға өтініш жолдайды, ол оның алдына келеді. Екіншісінде, оның әкесі алдын ала түсініп, Комодо мен радионы терең шұңқырға басады. Жарылыстың ыстық әсерінен радио оның көкірегіне, жүрекке қарай үш концентрикалық сақина жағып жібереді, бұл кейін Комодоның Годзиромен байланысының белгісі деп саналады. Жарылыстан еш зақым келмегенмен, ол сыртқы әлемді сезінетін, бірақ қозғалмайтын кататоникалық күйге түседі. Ол соғыстан кейін атақты болады, көптеген танымал адамдармен, соның ішінде Виктор Стиллермен кездеседі. Ол қара солдат Уолтер Креншоудің ұқыпты күтімінде болады, ол онымен бірге табылған радионы да сақтайды. Комодо 10 жасқа келгенде, Радиоактивті аралдағы Годзиродан психикалық өтініш алады және оның досы болуын ұсынады. Бұл оны комадан оятып, Уолтер Комодоға балық аулау қайығымен қашуға көмектеседі. Уолтер қашқанда радионы Комодоға беруге тырысады, бірақ ол оны американдық биліктен сақтап, әйеліне сеніп тапсырады, оның орнын және Комодоның орнын ешқашан ашпайды. Комодоның өлімі кейіннен жалғандалады. Сонымен қатар, Джозеф Брукс қызы Шиламен бірге Америкада қашып жүреді, соңында ұсталып, оның өлімі де жалғандалады, ол Энкручиадаға қайтарылады, онда Шила білмейтін жерде тұрады және әйелі салған оның позын күнделікті қайталайды. Комодо Радиоактивті аралға келеді, онда ол тез Годзиромен дос болады. Годзиро осы уақытты өмірінің ең жарқын сәті ретінде еске алады және мәңгілікке бірге болуға ант етеді. Годзиро "Бадд Хазард" деп атаған музадан шабыттанған философиялық диалогтарды бастайды, бұл өзгеріс, сәйкессіздік және эволюция процестеріне ортақ кесірткелер философиясының кеңейтілген нұсқасы болып табылады. Годзироның осы философияға деген шексіз қызығушылығы оны Комодоны олардың уәдесін өзгертуге мәжбүр етеді, оны Баддтың түр/ұлттың тұжырымдамалық аналогы – жаңа "Сәуле және Топты" құруға бағыттайды. Осы жаңа уәденің орындалмауы Годзироның кейінгі өкініші мен депрессиясына ықпал ететін факторлардың бірі болып табылады. Осы жаңа уәде жасалғаннан кейін, аралға екі жаңа адам келеді, бала Шиг және жасөсперім Киши, екеуі де ядролық радиациядан зардап шеккен "атомдардың" бірінші толқыны. Комодо Кишиге ғашық болып, оны жүкті етеді және Годзиромен арадағы қарым-қатынастың бұзылуына себеп болады. Комодо мен Киши аралдан қашуға тырысқанда, Годзиро сандыраққа түсіп, ашуға толы күйде Кишиді қайықтан құлатып, суға батып өлтіреді, оның қызы Эби сол сәтте дүниеге келеді. Бұл оқиға Шигті Годзиродан жек көруге әкеледі және Годзироны өзіне қарсы өмірден жиренуге итермелейді, бірақ Комодо Годзироны кешіреді. Басқа атомдар келе бастайды, ал Комодо оларға әкелік қамқорлық көрсетеді. Годзиро мен Комодоның атомдармен жаңа Сәуле құру үмітіне қарамастан, атомдар ақымақты, тәртіпсіз және қиратушы болып шығады, Шиг пен Эбиден басқа. Олардың арасында байланыс орнатуға жасалған әртүрлі әрекеттер сәтсіз аяқталады, соның ішінде Годзироның басты рөлде ойнаған бірқатар қорқынышты фильмдер, онда атомдар эпизодтық рөлдерде пайда болады. Шиг осы жазбаларды ұрлап, оларды толыққанды фильмдер ретінде шығарады, Годзиро оларды теледидарда көріп қалғанда ашуға толы болады. Годзироның үлкен танымалдылығы оның жанкүйерлерінің оған діни құлшыныспен қарауына әкеледі, бұл Шигтің Баддтың философиясының бұрмаланған нұсқасын сыртқы әлемге таратуымен одан әрі күшейеді. Бұл Шигтің Комодо жасаған кристалл радионың дизайнын ұрлап, оны Годзироның жанкүйерлеріне сатуымен аяқталады, оларға оны Годзироға үнемі дұға ету үшін пайдалануға шақырады...