Кіріспе

Америкалық әскери кемелер класы. Омаха классы крейсерлері – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған жеңіл крейсерлер класы. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жасалған және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Әскери-теңіз күштеріндегі ең көне, әлі де активті қызметте болған крейсерлер класы еді.

Тарих

1915 жылғы қаңтарда өткізілген маневрлер АҚШ Атлантикалық флотының жаудың орналасқан жері туралы мәлімет беруге, жаудың флоттың орналасқан жері туралы мәліметтерді жоққа шығаруға және дос күштерді қорғауға қажетті жылдам крейсерлерінің жетіспеуін анық көрсетті. «Омаха» класы эсминецтермен жұмыс істеу үшін жойғыш кемелерді іздеу мақсатымен салынды, жойғыштармен ынтымақтастық үшін жоғары жылдамдыққа және жау эсминецтерінен қорғануға қабілетті қару-жарақпен жабдықталды. Олардың суыруы 169,16 метрден сәл асады. «Омаха» класы британдық крейсерлердің белгілі бір класына жауап ретінде әзірленді. Қазіргі көзқарас бойынша, АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы қақтығыс ықтимал болмаса да, сол кездегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жоспарлаушылары және 1930 жылдардың ортасына дейін Ұлыбританияны Атлантикадағы күш үшін күшті қарсылас деп есептеді, ал екі ел арасындағы қарулы қақтығыс мүмкіндігі тиісті жоспарлау шараларын қабылдауға жеткілікті болды. «Омаха» класы төрт түтін құбырынан тұрды, сыртқы түрі 1910-шы жылдардағы кемелерге (жасыру үшін жасалған бояу схемасы осы ұқсастықты күшейтуге арналған) ұқсас болды. Олардың қарулануы казематтық орналасқан қарулардан мұнаралық орналасқан зеңбіректерге өтудің баяу процесін көрсетті. Олардың құрамында 53 калибрлі он екі зеңбірек болды, олардың төртеуі алдыңғы және артқы жағында орналасқан екі екі қабатты мұнарада, ал қалған сегізі казематтарда орналастырылған; суперқұрылымның бұрыштарында әр жағынан төрттен. Бұл оларға бір жағынан сегіз зеңбірекпен атуға мүмкіндік берді. 1920 жылы суға түсірілген «Омаха» (C 4 және кейін CL 4) 7050 тонна суыруға ие болды. Крейсерлер бірінші дүниежүзілік соғыс үлгісіндегі екі казематты зеңбіректердің орналасуынан ескірген көрініспен көзге түсті және кез келген елде салынған соңғы кең жақты крейсерлердің бірі болды. Қосымша торпедалық түтіктер мен гидрофондық жабдықтар орнатуға тапсырыс берілді. Кеменің құрылысы барысында жасалған өзгерістердің нәтижесінде 1920 жылы суға түсірілген кеме бастапқыда тым тығыз болды. Кемелер жеткілікті түрде оқшауланбаған, тропикте тым ыстық, ал солтүстікте тым суық болды. Жылдамдықты арттыру үшін салмақты азайтуға жасалған құрбандықтар кеменің жайлылығына елеулі нұқсан келтірді. Теңізде жақсы кеме ретінде сипатталған, бірақ төменгі бортының төмен болуы кеменің мұрын бөлігінен және торпедалық бөлімдерде және артқы казематтарда судың жиі кіруіне әкелді. Жеңіл конструкциялы корпус су өткізді, нәтижесінде жоғары жылдамдықтағы жүзу мұнай бактеріяларын теңіз суымен ластады. Бұл кемелердің су өткізбейтін бөлімдеріндегі қателіктердің бірі - негізгі палубаның үстінде немесе артқы жағында су өткізбейтін бөлімдердің мүлдем болмауы. Бұл кемшіліктерге қарамастан, АҚШ Әскери-теңіз күштері «Омаха» класына мақтан тұтты. Олар жақсы бөлінген, қозғалтқыштары бірлік жүйесі бойынша орналастырылған, қазандық және қозғалтқыш бөлмелері бірінен соң бірі орналасқан, бір торпедалық соққыдан қозғалмай қалудың алдын алды. Оқ-дәрі қоймалары су астындағы орталық сызықта орналасқан алғашқы крейсерлер болды. Бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің көмірден майға өткелі бері салынған алғашқы крейсерлері болды. Бастапқыда барлаушылар ретінде жоспарланған, олар соғыстар аралық кезеңде флоттың эскадрильяларының жетекшілері ретінде қызмет етті, оларға жау эсминецтерінің шабуылына қарсы тұруға көмектесті. Тактикалық барлау крейсерлік ұшақтардың құзырына көшті, ал алысқа барлау рөлін Вашингтон теңіз келісімінен туған жаңа ауыр крейсерлер иеленді. Осылайша, «Омаха» класы жоспарланған функциясын ешқашан орындамады. Олар флотты қорғау рөліне жіберілді, онда олардың жоғары жылдамдығы мен үлкен атыс қуаты бағаланды.

Қару-жарақ өзгерістері

Омахалар өздерінің қызмет ету кезеңінде бірнеше рет қару-жарақтарын өзгертті. Кейбір өзгерістер салмақты азайту үшін, ал кейбіреулері зениттік қару-жарақты күшейту үшін жасалды. 1926 жылдың 8 қыркүйегінде Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Эдвард У. Эберл, АҚШ Флоты мен Жеке Флотының Бас қолбасшылары және оларға бағынышты қолбасшылар, сондай-ақ Әскери-теңіз министрі Кертис Д. Уилбур, жұмыс жағдайлары өте «ылғал» екені анықталғандықтан, барлық Омаха классы крейсерлерінен барлық миналар мен мина орнату жолдары алынып тасталсын деп бұйырды. 1933–1934 жылдары олардың 3 дюймдік зениттік пушкалары екіден сегізге дейін арттырылды, барлығы кеменің орта бөлігіне орнатылды. Төменгі торпедалық аппараттардың орнатылыстары да ылғалды болып шықты, сондықтан олар алынып тасталды және ойықтары Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жабылды. 1939 жылдан кейін көптеген Омахалардың төменгі 6 дюймдік пушкалары алынып тасталды, ал казематтары торпедалық аппараттардың орнатылыстарымен бірдей себеппен жабылды. Кемелердің зениттік қару-жарағы 1942 жылдың басында үштік /75 пушкалық орналымдармен күшейтілді, бірақ олар жеткілікті сенімді болмады және соғыс аяқталған кезде екі еселенген Бофорс пушкаларымен ауыстырылды. Осы уақытта олар Оерликон пушкаларын да алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Детройт және Рэли екеуі де жапондықтар шабуыл жасаған кезде Перл-Харборда болды, ал Рэли торпедамен зақымдалды. Детройт, Сент-Луис және Феникс сияқты кемелер шабуыл кезінде портынан шығып кеткен жалғыз ірі кемелер болды. Омаха класының кемелері соғыстың көп бөлігін екінші бағыттарда өткізді және жаңа салынған крейсерлерге берілгенге қарағанда маңызды емес міндеттерді орындады. Омаха класының кемелері қажет болған жағдайда олардың күшті қару-жарағы пайдалы болатын жерлерге жіберілді, бірақ олардың жасы мен мүмкіндіктерінің шектеулі болуына байланысты сынақтан өткізілмейтін орындарға. Бұл қосалқы бағыттарға Оңтүстік Американың шығыс және батыс жағалауларында күзеттік патрульдеу, Оңтүстік Тынық мұхитындағы конвойларға сүйемелдеу (соғыс майданынан алыс), суық және қашық Алеут және Курил аралдары тізбектерінде күзеттік патрульдеу және жағалауды бомбалау, сондай-ақ теңізден қарсылық күтілмейтін Оңтүстік Францияға шабуыл кірді. Соғыс кезінде класс кемелерінің ең маңызды әрекеті – Марблхедтің Голландтың Шығыс Индиясы маңындағы ерте соғыс шайқастарына қатысуы (әсіресе Макассар бұғазы шайқасы) және Ричмондтың Командор аралдары шайқасына қатысуы болды. Соғыс кезінде класс кемелерінің ешқайсысы жоғалған жоқ. Рэлидің Перл-Харбордағы торпедалық зақымы және Марблхедтің Макассар бұғазындағы зақымы – класс кемелерінің соғыс кезінде алған жалғыз маңызды зақымдары болды. Соғыс аяқталғаннан кейін класс кемелері ескірген деп танылды және Жапонияның капитуляциясынан кейін жеті ай ішінде қызметтен шығарылып, мақұлданып жіберілді (Совет теңіз күштеріне берілген Милуокиден басқа, ол 1949 жылы АҚШ теңіз күштеріне қайтарылғаннан кейін мақұлданып жіберілді).

Сыныптағы кемелер

Келесі кемелер салынды. + Құрылыс деректері Кеме атауы Корпус нөмірі (Қабықтың нөмірі) Құрылысшы: (Шығарылған) Құрастырылды. (Қызметтен шығарылды) Тағдыры Omaha CL 4 Todd Dry Dock and Construction Company, Tacoma, Washington 6 желтоқсан 1918 14 желтоқсан 1920 24 ақпан 1923 1 қараша 1945 28 қараша 1945 ж. Қызметтен шығарылды, ақпан 1946 ж.; Мақұлданып, ақпан 1946 ж. Милуоки CL 5 13 желтоқсан 1918 24 наурыз 1922 20 маусым 1923 16 наурыз 1949 18 наурыз 1949 ж. Қызметтен шығарылды, 10 желтоқсан 1949 ж.; Мақұлданып, 10 желтоқсан 1949 ж. Цинциннати CL 6 15 мамыр 1920 23 мамыр 1921 1 қаңтар 1924 1 қараша 1945 Қызметтен шығарылды, ақпан 1946 ж.; Мақұлданып, ақпан 1946 ж. Рейли CL 7 Bethlehem Shipbuilding Corporation, Fore River Shipyard, Quincy, Massachusetts 16 тамыз 1920 25 қазан 1922 6 ақпан 1924 2 қараша 1945 28 қараша 1945 ж. Қызметтен шығарылды, ақпан 1946 ж.; Мақұлданып, ақпан 1946 ж. Детройт CL 8 10 қараша 1920 29 маусым 1922 31 шілде 1923 11 қаңтар 1946 21 қаңтар 1946 ж. Қызметтен шығарылды, ақпан 1946 ж.; Мақұлданып, ақпан 1946 ж. Ричмонд CL 9 William Cramp & Sons, Philadelphia 16 ақпан 1920 29 қыркүйек 1921 2 шілде 1923 21 желтоқсан 1945 21 қаңтар 1946 ж. Қызметтен шығарылды, 18 желтоқсан 1946 ж.; Мақұлданып, 18 желтоқсан 1946 ж. Конкорд CL 10 29 наурыз 1920 15 желтоқсан 1921 3 қараша 1923 12 желтоқсан 1945 8 қаңтар 1946 ж. Қызметтен шығарылды, 21 қаңтар 1947 ж.; Мақұлданып, 21 қаңтар 1947 ж. Трентон CL 11 18 тамыз 1920 16 сәуір 1923 19 сәуір 1924 20 желтоқсан 1945 21 қаңтар 1946 ж. Қызметтен шығарылды, 29 желтоқсан 1946 ж.; Мақұлданып, 29 желтоқсан 1946 ж. Марблхед CL 12 4 тамыз 1920 9 қазан 1923 8 қыркүйек 1924 1 қараша 1945 28 қараша 1945 ж. Қызметтен шығарылды, 27 ақпан 1946 ж.; Мақұлданып, 27 ақпан 1946 ж. Мемфис CL 13 14 қазан 1920 17 сәуір 1924 4 ақпан 1925 17 желтоқсан 1945 8 қаңтар 1946 ж. Қызметтен шығарылды, 18 желтоқсан 1947 ж.; Мақұлданып, 18 желтоқсан 1947 ж.

Омаханың баламалары

Омаханың тағы екі нұсқасы жобаланды. Біріншісі, монитор ретінде жұмыс істеуге арналған, екі бір орудиялық мұнарада екі 14 дюймдік зеңбірекке ие болды, ал екінші жоба екі екі орудиялық мұнарада төрт 8 дюймдік зеңбірекпен жасалды. Екінші жоба ақырында ... түріне дамыды.